شرایط شهادت شهود در موارد کیفری و حقوقی متفاوت است. یکی از موارد مهم ادله اثبات دعوا چه در دعاوی حقوقی و چه در دعاوی کیفری شهادت شهود می باشد. یعنی در قوانین ایران شهادت شهود هم در بخش حقوقی و هم در بخش کیفری قابل طرح است. این امر دارای شرایطی است که شاهدین برای شهادت دادن باید دارا باشند در غیر این صورت شهادت از اعتبار ساقط است.
همچنین شهادت در امر حقوقی با شهادت در امر کیفری بسیار متفاوت که در ادامه به این تفاوت ها اشاره می کنیم. اما شهادت کذب شهادتی است که به نفع یا ضرر دیگران صورت می گیرد که دارای عواقب سنگینی است.
شرایط شهادت شهود در قوانین حقوقی ایران
در قانون مدنی ایران از ماده 1315 قانون مدنی تا 1319 به شهادت شهود پرداخته است.
- ماده 1315 قانون مدنی: شهادت باید از روی قطع و یقین باشد نه به طور شک و تردید.
- ماده 1316 قانون مدنی شهادت باید مطابق با دعوی باشد ولی اگر در لفظ مخالف و در معنی موافق یا کمتر از ادعا باشد ضرورتی ندارد.
- ماده 1317 قانون مدنی : شهادت شهود باید مفاداً متحد باشد. بنابراین اگر شهود به اختلاف شهادت دهند قابل اثر نخواهد بود ، مگر در صورتی که از مفاد اظهارات آنها قدر متیقنی به دست آید.
- ماده 1318 قانون مدنی : اختلاف شهود در خصوصیات امر اگر موجب اختلاف در موضوع شهادت نباشد اشکالی ندارد.
- ماده 1319 قانون مدنی: در صورتی که شاهد از شهادت خود رجوع کند یا معلوم شود بر خلاف واقع شهادت داده است به شهادت او ترتیب اثر داده نمیشود.
با توجه به مواد یاد مذکور میتوان فهمید تعریف شهادت در قانون مدنی خارج از تعریف شهادت در قانون مجازات اسلامی نمیباشد.
در امور حقوقی شهادت باید از روی یقین ادا شود، مطابق حقیقت بوده و خارج از موضوع نباشد.
در امور حقوقی شاهد باید برای ادای شهادت عاقل ، بالغ و با ایمان بوده و با طرفین دعوا خصومت شخصی نداشته باشند همچنین باید توجه داشت که شهادت ذینفع در دعوا مورد قبول واقع نمیشود. اگر شاهد موارد مذکور را نداشته باشد هر یک از طرفین میتواند به شهادت اعتراض کند.
همچنین در قوانین حقوقی ایران در آیین دادرسی مدنی به شهادت شهود پرداخته شده در مواد 229 قانون آیین دادرسی مدنی الی ماده 247 به شهادت شهود و شرایط آن اشاره شده است.
ماده 229 در مواردی که دلیل اثبات دعوا یا موثر در اثبات آن گواهی گواهان باشد برابر مواد زیر اقدام میگردد.
در ماده 230 قانون آیین دادرسی مدنی تعداد شهود در موارد مختلف بیان شده است مطابق این ماده در دعاوی مدنی (حقوقی) تعداد و جنسیت گواه ،همچنین ترکیب گواهان با سوگند به ترتیب ذیل میباشد:
الف) اصل طلاق و اقسام آن و رجوع در طلاق و نیز دعاوی غیر مالی از قبیل مسلمان بودن بلوغ جرح و تعدیل عفو از قصاص وکالت وصیت با گواهی دو مرد.
ب) دعاوی مالی یا آنچه که مقصود از آن مال میباشد از قبیل دِین ،ثمن مبیع، معاملات، وقف، اجاره، وصیت به نفع مدعی، غصب، جنایات خطائی و شبه عمد که موجب دیه است با گواهی دو مرد یا یک مرد و دو زن.
چنانچه برای خواهان امکان اقامه بینه شرعی نباشد میتواند با معرفی یک گواه مرد یا دو گواه زن به ضمیمه یک سوگند ادعای خود را اثبات کند. در موارد مذکور در این بند، ابتدا گواه واجد شرایط شهادت میدهد ، سپس سوگند توسط خواهان ادا میشود.
ج) دعاوی که اطلاع بر آنها معمولاً در اختیار زنان است از قبیل ولادت ،رضاع، بکارت ،عیوب درونی زنان با گواهی چهار زن ، دو مرد یا یک مرد و دو زن.
د) اصل نکاح با گواهی دو مرد یا یک مرد و دو زن.
شرایط شهادت شهود در قوانین کیفری ایران
قانون مجازات اسلامی ایران در ماده 174 اقدام به تعریف شهادت نموده است با توجه به این ماده شهادت عبارت است از اخبار شخصی غیر از طرفین دعوا به وقوع یا عدم وقوع جرم توسط متهم یا هر امر دیگری نزد مقام قضایی.
با این وصف در قوانین کیفری ایران ،شهادت در امور کیفری مورد پذیرش است.
در ماده 177 قانون مجازات اسلامی شرایط شاهد را بیان کرده است.
طبق این ماده ، شاهد شرعی زمان در هنگام ادای شهادت باید شرایط زیر را دارا باشد :
- بلوغ
- عقل
- ایمان
- عدالت
- طهارت مولد
- نداشتن خصومت با طرفین یا یکی از آنها
- عدم اشتغال به تکدی
- ولگرد نبودن
تبصره۱_ شرایط موضوع این ماده باید توسط قاضی احراز شود.
تبصره۲_ در مورد شرط خصومت ، هرگاه شهادت شاهد به نفع طرف مورد خصومت باشد، پذیرفته میشود.
مطابق این ماده شخص در هنگام شهادت باید عاقل باشد. پس شهادت مجنونی که هنگام شهادت در زمان افاقه (سلامت) به سر میبرد نیز مورد پذیرش میباشد.
مطابق ماده 179 قانون مجازات اسلامی هرگاه شاهد در زمان تحمل شهادت غیر بالغ ممیز باشد. اما در زمان ادای شهادت به سن بلوغ برسد شهادت او معتبر است. همچنین طبق ماده 180 قانون مجازات اسلامی شهادت اشخاص غیر عادی، مانند فراموشکار و ساهی به عنوان شهادت شرعی معتبر نیست. مگر آنکه قاضی به عدم فراموشی، سهو و امثال آن در مورد شهادت علم داشته باشد.
در قوانین کیفری ایران ، در قانون آیین دادرسی کیفری نیز به مبحث شهود و مطلعان پرداخته شده است.
مواد 204 تا 216 قانون آیین دادرسی مدنی به مبحث شهادت پرداخته است در مبحث کیفری وجود شاهد به قدری مهم است که عدم حضور آنها باعث جلب میشود.
در تبصره یک ماده 204 قانون آیین دادرسی کیفری چنین بیان شده : در صورتی که شاهد یا مطلع برای عدم حضور خود عذر موجهی نداشته باشد جلب میشود. اما در صورتی که عذر موجهی داشته باشند و بازپرس عذر آنها را بپذیرد ، مجدداً احضار و در صورت عدم حضور جلب میشوند.
شهادت کذب
شهادت در لغت به معنای گواهی به چیزی از روی علم و یقین است. در قانون و در روند رسیدگی شهادت، گواهیست که به نفع یا ضرر دیگران صورت میگیرد.
شهادت شاهد باید به شکل حقیقت باشد و اگر کذب باشد در قانون مشمول مجازات خواهد شد.
مطابق ماده 1258 قانون مدنی شهادت یکی از ادله اثبات دعوا میباشد.
شهادت دروغ به این معناست که فرد نزد مقام قضایی در دادگاه خلاف چیزی را که در حقیقت به وقوع پیوسته شهادت میدهد. و شهادت او ممکن است تاثیر بسزایی در حکم نهایی دادگاه داشته باشد.
در قانون مجازات اسلامی شرایط شهادت دروغ و مجازات آن بیان می شود. مطابق ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی هرکس در دادگاه نصب مقامات رسمی شهادت دروغ بدهد به سه ماه و یک روز تا دو سال حبس و یا به ۸۲۵۰۰۰۰۰ ریال تا ۳۳۰ میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.
تبصره_ مجازات مذکور در این ماده علاوه بر مجازاتی است که در باب حدود و قصاص و دیات برای شهادت دروغ ذکر گردیده است.
مطابق این ماده شهادت دروغ باید در دادگاه و نزد مقامات رسمی صورت پذیرد. و چنانچه فرد نزد اشخاص فاقد صلاحیت ، شهادت دهد جرم واقع نمیشود.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
شروط اعتبار شهادت شهود در قانون مجازات اسلامی
مدارک لازم برای اثبات رابطه نامشروع
عدول از شهادت و اعاده دادرسی
در قانون ایران امکان رجوع از شهادت وجود دارد شاهد باید رجوع از شهادت خودش را به صورت شفاهی یا طی یک لایحه کتبی به دادگاه اعلام نماید.
رجوع از شهادت پیامدهایی را نیز به دنبال دارد.
ماده 1319 قانون مدنی و 198 قانون مجازات اسلامی به رجوع از شهادت پرداختهاند و آثار آن را ذکر کردهاند.
بر اساس ماده 1319 قانون مدنی در صورتی که شاهد از شهادت خود رجوع کند یا معلوم شود برخلاف واقع شهادت داده است به شهادت او ترتیب اثر داده نمیشود.
همچنین مطابق ماده 198 قانون مجازات اسلامی رجوع از شهادت شرعی قبل از اجرای مجازات موجب سلب اعتبار شهادت میشود و اعاده شهادت پس از رجوع از آن ، مسموع نیست.
رجوع از شهادت در دو حالت متصور است پیش از صدور حکم قطعی و پس از صدور حکم قطعی.
چنانچه رجوع از شهادت قبل از صدور رای قطعی و در مرحله بدوی باشد، دادگاه بدون در نظر داشتن شهادت اقدام به تصمیم گیری و صدور رای مینماید.
اما اگر رجوع از شهادت بعد از صدور حکم قطعی باشد با توجه به شرایط پرونده قابل واخواهی تجدید نظرخواهی و فرجام خواهی میباشد.
زمانی میتوان دادخواست اعاده دادرسی داد که کذب بودن شهادت در دادگاه ثابت شود.
چنانچه کذب بودن شهادت در دادگاه صالح ثابت نشود و حکم قطعی صادر نشده باشد، عدول از شهادت موجب تجویز اعاده دادرسی نمیباشد.
سخن پایانی
شرایط شهادت شهود امری بسیار مهم و حساس می باشد چرا که با این امر یعنی شهادت ممکن است باعث نابودی زندگی طرف مقابل شود یا حتی ممکن است که باعث مرگ فرد شود. بنابراین در این مورد قانونگذار بسیار وسواس به خزج داده تا از اینچنین اتفاقاتی جلوگیری کند.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل کیفری تهران، وکیل جعل و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!