ابطال وصیت نامه و شرایط آن

ابطال وصیت نامه یکی از مواردی است که در حیطه حقوق زیاد به چشم می خورد. وصیت نامه عقدی است که به موجب آن موصی که همان وصیت‌کننده است در مورد اموال خود تصمیم می گیرد. حال این تصمیم گیری باید شرایطی را دارا باشد. حقوقدانان و دکترین و اندیشمندان حقوقی در این مورد مواردی بیان می کنند و معتقداند که این شرایط دو یخش هستند که شامل شرایط ماهوی و شکلی می شوند.

اگر وصیت نامه دارای شرایط ماهوی و شکلی نباشد می توان ابطال وصیت نامه را درخواست کرد. ممکن است این سوال برای شما پیش آید که موارد بطلان شامل چه چیزهایی می شود؟ آیا می توان این موارد را دور زد؟ آیا امکان چشم پوشی از این موارد وجود دارد؟

شرایط ابطال وصیت نامه

همان طور که می دانید وصیت عقدی است که در آن وصیت کننده در مورد اموال و امورات بعد از خود تعیین تکلیف می کند. گاهی دیده می شود که وصیت کننده یا هان موصی برای خود وصی انتخاب می کند که این وصی شرایط خاص خود را دارد. که در این مقال نمی گنجد.

وصیت نیز همانند دیگر عقود دارای شرایطی است که باید برای این که بگوییم این وصیت صحیح است موجود باشد. علی القاعده برای درک بهتر باید به قانون مدنی رجوع کرد حسب ماده 825 قانون مدنی وصیت بر دو نوع تملیکی و عهدی می باشد. ماده 826 قانون مدنی این دو را بدین شرح توضیح می دهد: وصیت تملیکی عبارت است از اینکه کسی عین یا منفعتی را از مال خود برای زمان بعد از فوتش به دیگری مجانا تملیک کند. وصیت عهدی عبارت است از این که شخصی یک یا چند نفر را برای انجام امر یا اموری یا تصرفات دیگری مامور می نماید.
‌وصیت کننده موصی، ‌کسی که وصیت تملیکی به نفع او شده است موصی له،‌ مورد وصیت موصی‌به و کسی که به موجب وصیت عهدی ولی بر مورد ثلث یا بر صغیر قرار داده می شود وصی نامیده می شود.

وصیت نامه حسب قانون امور حسبی به سه روش وصیت نامه خودنوشت، وصیت نامه رسمی و وصیت نامه سری امکان پذیر است. پس اگر وصیتی خارج از این نوع وصیت ها باشد باطل است.

موارد مشمول بطلان

اندیشمندان حقوق برای موارد مشمول ابطال تقسیم بندی ارائه کرده اند این تقسیم بندی شامل موارد ماهوی و شکلی می شود. البته ناگفته نماند که عده ای بر این باورند و معتقداند که تقسیم بندی خاصی وجود ندارد. اما ما معتقد به تقسیم بندی هستیم.

الف) ماهوی:

عدم اهلیت: اهلیت در هر عقدی باید وجود داشته باشد این مورد در ماده 190 قانون مدنی بیان شده است. اهلیت یعنی آن که فرد به سنی رسیده که قدرت تمیز دارد یعنی می تواند خوب و بد را از یکدیگر جدا کند و تشخیص دهد. اهلیت باعث می شود تا فرد قدرت انشا پیدا کند و تمامی قصد خود را به مرحله اجرا گذارد. بنابراین اگر مشخص شود که فرد در زمان معین قصد انشا نداشته یا محجور بوده است وصیت نامه قطعا باطل و بلااثر خواهد بود.
قصد نامشروع در وصیت نامه: باید وصیت نامه به قصد مشروع باشد. این مورد هم همانند مورد بالا در ماده 190 قانون مدنی وجود دارد. برای درک بهتر به این مثال دقت کنید. مثلا فرد نمی تواند برای مشروبات الکلی وصیت کند.
محروم کردن از ارث: به این نکته توجه داشته باشید که موصی نمی تواند یا یا چند یا تمامی افراد را از وصیت محروم کند. اگر این کار صورت گیرد وصیت باطل است.
وصیت مازاد بر ثلث ترکه: باید گفت وصیت در این مورد باطل نیست بلکه غیر نافذ است. یعنی آن که اگر ورثه وصیت را تایید کنند صحیح می شود و اگر آن را رد کنند باطل می شود. چرا که این مورد در ماده 843 قانون مدنی وجود دارد.
وجود دو وصیت نامه مغایر: وقتی دو وصیت متفاوت وجود دارد وصیتی که موخر است صحیح می باشد. یعنی وصیتی که در آخر نوشته می شود و وصیت اولی باطل است.
وصیت پس از خودکشی: اگر کسی خودکشی ند و پس از آن اقدام به وصیت کند وصیت صحیح نخواهد بود که البته در این مورد دو حالت وجود دارد. حسب ماده 836 قانون مدنی: هرگاه کسی به قصد خودکشی خود را مجروح یا مسموم کند یا اعمال دیگر از این قبیل که موجب هلاکت است مرتکب گردد و پس از‌ آن وصیت نماید آن وصیت در صورت هلاکت باطل است و هرگاه اتفاقاً منتهی به موت نشد وصیت نافذ خواهد بود.
رجوع از وصیت: رجوع یعنی وصیت کننده از وصیت خود برمی گردد. حسب ماده 838 قانون مدنی: موصی می تواند از وصیت خود رجوع کند.
وصیت به مال غیر: موصی نمی تواند به مال غیر وصیت کند و باید مال خود موصی باشد. حسب ماده 841 قانون مدنی: موصی‌به باید ملک موصی باشد و وصیت به مال غیر ولو با اجازه مالک باطل است.

ب) شکلی:

عدم تطابق امضا و نام و نام خانوادگی: این موضوع امری واضح و روشن است که اگر این موارد مطابقت نداشته باشد وصیت نامه باطل است.
عدم سواد موصی: موصی اگر وصیت نامه عادی تنظیم کند باید به دست خط و امضا خود باشد در غیر این صورت وصیت نامه باطل است.

ابطال انواع وصیت نامه

وصیت نامه طبق مواردی که عرض شد سه بخش دارد:

وصیت نامه عادی یا خودنوشت: این نوع وصیت نامه باید توسط خود موصی نوشته شود. یعنی خود وصیت‌کننده باید آن را بنویسد و خود او امضا کند. علی القاعده در مورد این نوع وصیت روشن است که اگر موصی وصیت را ننویسد یا خود امضا نکند وصیت نامه باطل است. همچنین اگر خود موصی شخص بی سوادی باشد علی القاعده با ایطال وصیت نامه روبه‌رو هستیم. همچنین در این نوع وصیت باید تاریخ به روز و ماه و سال موجود باشد و الا در غیر این صورت با ابطال آن مواجه هستیم.
وصیت نامه رسمی و سری: وصیت نامه رسمی چون در دفاتر اسناد رسمی تنظیم می شود به این راحتی نمی توان به اصل و اعتبار و درستی آن خدشه‌ای وارد کرد. چرا که سردفتر در ابتدای امر تمامی شروط را مورد بررسی قرار می دهد. وصیت نامه سری نیز همانند وصیت نامه رسمی است، چرا که این وصیت نامه همانند وصیت رسمی در دفاتر اسناد رسمی نوشته می شود و تنها تفاوت آن این است که در اداره ثبت نگهداری می شود و تا زمان فوت کسی از مفاد آن اطلاعی ندارد. اما در هر صورت اگر اثبات شود شرایط وصیت نامه رسمی و سری رعایت نشده وصیت نامه باطل می شود.

مجموعه حق وران دارای مزیت هایی چون 20 سال تجربه عملی در دادگاه، تخصص در موضوع وصیت و موضوعات همانند آن، دارای دکترای تخصصی حقوق، تسلط به قوانین جدید و حفظ حریم خصوصی ارباب رجوع می باشد. این موارد به شما اطمینان خاطر می ده تا به راحتی به وکیل ارث در تهران امورات خود را بسپارید.

چگونه می توان درخواست ابطال داد؟

اگر شما در متن وصیت‌نامه‌ای موارد بطلان را که حاوی شرایط ماهوی و شکلی است را مشاهده کردید می توانید با ذکر دلیل درخواست بطلان وصیت نامه را بخواهید. به عنوان مثال اگر موصی به بیش از یک سوم اموال خود وصیت کند و سایر وراث تنفیذ کنند وصیت مازاد باطل است. حال اگر موصی لهم، موصی‌به را تملیک کند باید مازاد را برگرداند و وارثین می توانند به همین موضوع استناد کنند. یا در شرایط شکلی اگر موصی بی سواد باشد و وصیت ارائه شده پس از مرگ دست نویس باشد حتی اگر نام و نام خانوادگی درست باشد باز هم می توان حکم ابطال وصیت نامه را دریافت کرد.

شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:

آیا در تقسیم ارث باید بر اساس وصیت عمل کرد

همه چیز درباره وصیت نامه

تنفیذ وصیت نامه

احکام وصیت مازاد بر ثلث

راه های اثبات وصیت نامه شفاهی

نمونه رای ابطال وصیت نامه

در خصوص دعوای آقای م.ط. به طرفیت آقایان و خانم‬ها 1- م.ک. 2 – ح. 3 – م. 4 – م. 5 – ز. شهرت ردیف‬های دوم تا پنجم ط. به خواسته صدور حکم مبنی بر ابطال وصیت‬نامه رسمی شماره 7645 -1388/07/25 تنظیمی دفتراسناد رسمی شماره … تهران با توجه به دادخواست تقدیمی، اظهارات خواهان به شرح متن دادخواست و صورت‬جلسه تنظیمی مدافعات خواندگان و نظر به سایر اوراق و محتویات پرونده با التفات به اینکه دادگاه جهت کشف حقیقت و بررسی ادعای خواهان مبنی بر محجور بودن پدرش (مرحوم الف.ط.) در زمان تنظیم وصیت‬نامه موصوف نسبت به ارسال پرونده بالینی موجود در بیمارستان محل بستری مرحوم از تاریخ 1386/6/13 تا 1386/8/2 به پزشکی قانونی نظرآن مرجع در مورد اینکه آیا نامبرده محجور محسوب می‌گردد یا خیر را مورد استعلام قرار داده و پزشکی قانونی نیز طی نامه شماره 28718 – 31/1/-1393/3/12 چنین امری را تأیید ننموده است و از طرفی دلیل دیگری نیز که مثبت ادعای خواهان باشد توسط نامبرده ارائه و ابراز نگردیده است بنابراین دادگاه دعوای خواهان را وارد و ثابت ندانسته و به استناد مواد 1257، 1258، 825 و 826 قانون مدنی و 194 و 197 قانون آئین دادرسی مدنی 276 و 277 قانون امور حسبی حکم به بطلان دعوای خواهان صادر می‬‌نماید رأی صادره حضوری و ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر استان تهران است.
رئیس شعبه 155 دادگاه عمومی حقوقی تهران
نمازی

سخن پایانی

همان طور که عرض شد می توان در صورت رعایت نکردن شرایط ماهوی و شکلی از دادگاه درخواست ابطال وصیت نامه را داد. شرایط ماهوی و شکلی در عناوین فوق به تفصیل بیان شد. از این موارد می توان به عدم اهلیت، قصد نامشروع در وصیت نامه، محروم کردن از ارث و غیره. همچنین از شرایط شکلی می توان به عدم تطابق امضا و نام و نام خانوادگی یا عدم سواد موصی اشاره کرد.

خدمات گروه وکلای حق وران

گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل ارث و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.

مشاوره رایگان

اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.

مشاوره حضوری

برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را با وکیل خوب تهران رزرو کنید.

مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین

سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.