شروط اعتبار شهادت شهود در قانون مجازات اسلامی

یکی از روش های اثبات دعوا در مراجع قضایی، شهادت شهود می باشد. شهادت به معنای گواهی دادن در دادگاه به نفع کسی، و به زیان دیگری می باشد.

در واقع افرادی که شاهد وقوع اتفاقی بوده اند، می توانند در خصوص آن‌ در دادگاه شهادت دهند. شهادت شهود می تواند تاثیر زیادی در تصمیم گیری و صدور رای، از طرف قاضی داشته باشد.

در حالت کلی شهادت می تواند به دو شکل کتبی یا اقرار باشد. اینکه شهادت در دادگاه معتبر شمرده شود، شاهد می بایست دارای برخی شرایط باشد.

شهادت شهود

در ماده 174 قانون مجازات اسلامی آمده است: شهادت عبارت است از اخبار شخص غیر از طرفین دعوا به وقوع یا عدم وقوع جرم توسط متهم یا هر امر دیگری نزد مقام قضایی. به عبارتی فردی نسبت به امری اطلاعاتی دارد و برای کشف حقیقت آن را در معرض استفاده دیگران قرار می‌دهد.

شرایط قانونی برای شهادت شهود

شهود بایستی در ادای شهادت شرایط قانونی برای شهادت شهود را رعایت نمایند.

از جمله شرایط شهادت در دادگاه تعداد شهود، وحدت موضوع مورد شهادت، قطع و یقین در موضوع شهادت و نوع بیان شهادت است که بایستی متناسب با دعوای مطروحه مشخص گردد. موارد نام برده، در مقاله به طور جامع و کامل مورد بررسی قرار گرفته است.

تعداد شهود

تعداد شهود با توجه به مالی یا غیر مالی بودن دعاوی متفاوت است.

الف) در امور غیر مالی

ب) در امور مالی

جهت اثبات امور مالی در دادگاه شهادت تنها به شهادت مرد عادل اکتفا نمی گردد و شاهدان می توانند:

دو شاهد مرد عادل
یک شاهد مرد عادل و دو شاهد زن
یک شاهد مرد به همراه سوگند تکمیلی خواهان
دو شاهد زن و سوگند تکمیلی خواهان

برخی از امور هستند که اطلاع از آن ها تنها در اختیار زنان است، همچون بکارت و ولادت در این امور تنها شهادت 4 زن عادل پذیرفته می شود و شهادت مردان در این امور پذیرفته نیست.

شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:

مدارک لازم برای اثبات رابطه نامشروع

اعاده دادرسی بواسطه اثبات کذب بودن شهادت شهود

ماده 209 قانون آیین دادرسی کیفری

ماده 228 قانون آیین دادرسی کیفری

اثبات رابطه نامشروع

وحدت موضوع شهادت

از دیگر شرایط قانونی شهادت در دادگاه این است که همه شهود بایستی در مورد یک موضوع شهادت دهند و اختلافی در موضوع مورد شهادت با یکدیگر نداشته باشند و به عبارت دیگر در مفاد شهادت و خصوصیات موثر در اثبات موضوع با یکدیگر تضادی نداشته باشند، چراکه چنین اختلافی باعث می گردد که شهادت از اعتبار بیفتد و شهادت شرعی محسوب نگردد.

شهادت از روی قطع و یقین

شهادتی در دادگاه پذیرفته می شود که از روی قطع و یقین باشد و چنانچه شاهد از طریق حدس و گمان نسبت به موضوعی شهادت دهد، شهادت وی پذیرفته نمی شود.

نوع بیان شهادت

شهادت می تواند به طریق لفظی، نوشتن و یا با اشاره ای که روشن و بدون ابهام باشد نیز انجام گیرد. حتی لازم به ذکر است که گاهی که حضور شاهد در دادگاه با سختی همراه باشد امکان استماع شهادت شاهد از روش های صوتی و تصویری زنده نیز امکان پذیر می باشد.

ویژگی های شهود

الف ) ویژگی ایجابی شهود (باید این ویژگی را داشته باشد)

بر اساس ماده ۱۷۷ قانون مجازات اسلامی شامل:

• بلوغ
• عقل
• ایمان
• عدالت
• طهارت مولد
• نبودن دشمنی دنیوی بین گواه و طرف مربوط
• اشتغال نداشتن به تکدی و ولگردی
• نداشتن نفع شخصی در دعوا

ب) ویژگی سلبی شهود (نباید این ویژگی را داشته باشد)

بر اساس ماده 45 و 322 قانون آیین دادرسی کیفری و همچنین ماده 177 قانون مجازات اسلامی پذیرش شهادت افرادی که دارای شرایط ذیل باشند مسموع (پذیرفته) نیست و مورد قبول واقع نمی گردد.

• محکوم به مجازات جنائی.
• محکومین به امر جنحه که محکمه در حکم خود آنها را از حق شهادت دادن در محاکم‏ محروم کرده باشد.
• اشخاص ولگرد و متکدیان.
• اشخاص معروف بفساد اخلاق.
• کسی که نفع شخصی در دعوی داشته باشد.
• شهادت دیوانه در حال جنون.

نکات قابل تامل

• همچنین بر اساس ماده ۱۸۰ قانون مجازات اسلامی شهادت اشخاص غیر عادی مانند فراموش کار یا سهل انگار به عنوان شهادت شرعی معتبر نیست.
• اظهارات مجنون و افرادی که به سن بلوغ یعنی ۱۵ سال تمام نرسیدند قابل اعتماد نیست. در حقوق وجود قصد انشا اختیار و اهلیت ضروریست ودر صورت نبود هر کدام از این شرایط، شهادت اثر ندارد.
• همچنان است، اگر شهادت با اکراه انجام شود معتبر نیست و نمی‌توان به آن استناد کرد.

شهادت کذب یا دروغ

مقرر ماده ۶۵۰ قانون تعزیرات مجازات اسلامی هرکس در دادگاه نزد مقامات رسمی شهادت دروغ بدهد به سه ماه و یک روز تا دو سال حبس یا به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۱۲ میلیون ریال جزای نقدی محکوم می‌شود شهادت کذب در دادگاه و نزد مقامات رسمی جرم مطلق است.

یادآوری می شود شهادت در خارج از دادگاه  شامل حکم این ماده نیست.

پرسش های متداول

آیا شهادت شاهد به نفع کسی که با او خصومت دارد پذیرفته می شود؟

آیا می توان از شهادت اقوام درجه یک در دادگاه استفاده کرد؟

منظور از اقوام درجه یک در قانون ایران چیست؟

بر اساس ماده 1032 قانون مدنی قرابت نسبی و طبقات به 3 طبقه تقسیم می شود که عبارتند از:

1- طبقه اول شامل والدین اعم از پدر و مادر، فرزندان اعم از فرزند پسر و دختر، نوه ها

2- طبقه دوم شامل اجداد، برادر و خواهر، اولاد برادر و خواهر

3- طبقه سوم شامل عموها و عمه ها، خاله ها و دایی ها و فرزندانشان

سخن پایانی

اشخاص برای اثبات ادعای خود در دادگاه گاهی اوقات می توانند به شهادت شهود استناد کنند. اما باید شهودی که برای این امر در دادگاه حضور پیدا می کنند، دارای تمامی شرایطی باشند که در قانون مشخص شده است. در مقاله پیش رو سعی بر این داشتیم که تمام شرایط را مورد بررسی قرار دهیم. تا ابهامات شما در این زمینه رفع شود.

خدمات گروه وکلای حق وران

گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل ملکی تهران و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.

مشاوره رایگان

اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.

مشاوره حضوری

برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.

مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین

سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.