اثر تحریم در معافیت از پرداخت خسارت

تحریم عامل معافیت از پرداخت خسارت است. البته نمی توان گفت صرف وجود تجریم باعث معافیت از پرداخت خسارت می شود. بلکه باید شرایطی موجود باشد تا بتوان گفت تحریم باعث معافیت از پرداخت خسارت می شود.

رابطه تحریم و معافیت از پرداخت خسارت

زمانی متعهد از پرداخت خسارت معاف می‌ شود که عدم اجرای تعهد، به خاطر وجود مانع باشد. حال باید بدانیم مانع چیست؟

مانع هر واقعه‌ ای است که سدی برای اجرای تعهدات قراردادی ایجاد می‌ کند. مانع اجرای تعهد را یا غیر ممکن می‌کند و یا آنقدر دشوار می‌کند که دیگر منطقا نمی‌توان اجرای تعهد را از متعهد انتظار داشت. البته نمی توان گفت مطلقا هر مانعی باعث این امر می شود. تنها باید قوه قاهره دخیل باشد. قوه قاهره سه پارامتر دارد:

1. عامل خارجی باشد.
2. این عامل غیر قابل پیش بینی باشد.
3. این واقعه قابل پیشگیری نباشد.

مثلا اگر در هنگام قرارداد تحریمی باشد که طرفین از آن مطلع باشند و بدانند که این تحریم به قرارداد خدشه وارد می کند. ولی با وجود آن قرارداد را منعقد کنند. بعدا متعهد نمی تواند به این مورد اشاره کند و قرارداد را به واسطه تحریم فسخ کند. چرا که این عامل در زمان قرارداد وجود داشته است.

تحریم‌ها به عنوان مانع

مطابق قوانین بین‌الملل و کنوانسیون (بیع بین‌المللی کالا)، تحریم به عنوان مانع شناخته شده است و تحریم عامل معافیت است. ماده 79 این کنوانسیون موانع را چنین بیان کرده وقایعی مادی، اجتماعی یا سیاسی یا دشواری‌ های طبیعی (فیزیکی) یا قانونی مثل ممنوعیت بر صادرات یا واردات.

مطابق این تعریف، تحریم‌های تجاری که اجرای قرارداد را ممنوع می‌کنند به عنوان مانع شناخته می‌ شوند حتی اگر از نظر فنی اجرا را غیر ممکن نکنند. مطابق اصول کلی و قوانینی غیر از کنوانسیون هم، تحریم‌ها و ممنوعیت‌های تجاری موانعی هستند که باعث چشم پوشی از عدم اجرای تعهدات از سوی شخص متعهد می‌شوند.

تحریم‌های تجاری برای اینکه به عنوان مانع تلقی شوند نیاز به یک عنصر اساسی دارند این عنصر اساسی شامل:

تحریم، قانون حاکم بر قرارداد باشد.
تحریم به عنوان قاعده الزام‌آور برتر قابل اعمال باشد.

فقط در این دو شرط است که می‌توان گفت تحریم عامل معافیت پرداخت خسارت. مثلا اگر انگیزه که تحریم تبعیض نژادی یا مذهبی باشد نمی‌توان این تحریم را به عنوان مانع قانونی به حساب آورد. حال اگر مرجع تصمیم گیرنده به این نتیجه برسد که تحریم‌ های تجاری نباید اثربخشی شوند. نمی‌تواند حکم کند که تحریم مانع قانونی است که عدم اجرای تعهد توسط متعهد را توجیه می‌کند و باور متعهد به تنهایی دلیلی بر معافیت او نیست.

مطابق کنوانسیون مسئولیت متعهد برای عدم اجرای تعهد تابع مقصر بودن یا عدم حسن نیت او نیست. یعنی فقدان سوء نیت یا تقصیر شخصی رای قصور تفاوتی ایجاد نمی‌کند. برای بررسی مانع بودن تحریم ابتدا باید دامنه شمول تحریم و موارد ممنوع شده به دقت مشخص شوند. برای این کار باید مفاد و دامنه تحریمی مانند صادرات و واردات منع شده تفسیر و مشخص شود. در واقع باید بررسی شود آیا تحریم هر اقدامی را که قصد واردات از کشور هدف یا صادرات به این کشور را دارد. به صورت مستقیم یا غیر مستقیم منع می‌کند یا نه.

مثلا اگر تحریم، ارسال کالا را از کشور وضع کننده تحریم به کشور هدف منع کند. آن تحریم می‌ تواند مانعی بر سر راه اجرای تعهد قراردادی بایع به تحویل کالا، در کشور مقصد باشد.

ضمانت اجرای نقض تحریم

اگر دولت وصل کننده تحریم قدرت اجرای تحریم تجاری از طریق اقدامات مقتضی مانند توقیف کالا صادره به کشور هدف را داشته باشد. و از اجرای قرارداد جلوگیری کند یا متعهد را تهدید نماید که در صورت نقض تحریم، ضمانت اجرا را علیه او اعمال می‌کند. این اقدامات اجرایی یا حتی تهدید به چنین اقداماتی می‌تواند مانع عملی اجرای تعهد باشد.

یعنی چنانچه خطر اعمال ضمانت اجرا علیه متعهد وجود داشته باشد حتی اگر مرجع تصمیم گیرنده، حکم کرده باشد که تحریم، شرایط حقوق بین‌الملل خصوصی را برای اثربخشی ندارد نباید حکم به مسئولیت متعهد برای خسارت داده شود. زیرا که او در عمل از اجرای تعهداتش منع شده است. اما چنانچه متعهد از اجرای تعهداتش قصور کرده باشد علی رغم این که می‌توانسته آن را اجرا کند نمی‌توان معافیت متعهد از اجرای مسئولیت را پذیرفت.

اگر مرجع قضاوت کننده با وجود ریسک اقدامات اجرایی و اعمال ضمانت اجرا باز هم تحریم را نادیده و وجود مانع قانونی معاف کننده را احراز نکند. ریسک اقدامات اجرایی و مانع اجرای همان تحریم منطقا نمی‌تواند معافیت متعهد را توجیه کند.

هدف وضع تحریم برای تعیین وجود مانع قانونی مهم است و اعطای معافیت صرفا با این توجیه است که ریسک اقدامات اجرایی یا ضمانت اجرای تحریم مانع عملی ایجاد می‌ کند. معافیت متعهد زمانی پذیرفته می‌ شود که متعهد در نتیجه تحریم‌ها نتواند تعهداتش را عملی کند در این صورت بابت تهدید اقدامات اجرایی یا ضمانت اجرا، از مسئولیت معاف خواهد شد.

شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:

دعوای الزام به اخذ پایان کار

اثر تحریم در معافیت از پرداخت خسارت

اقدامات اجرایی تحریم

اقدامات اجرایی تحریم مانند توقیف کالا مانع خارج از کنترل متعهد نمی‌باشد. نتیجه تلاش متعهد برای اجرای معامله‌ای است که به موجب تحریم تجاری منع شده است. زیرا که توقیف کالا در اثر اقدام متعهد به اجرای قرارداد صورت گرفته است.

آنچه غیر قابل اجتناب است خود تحریم است. که توقیف به موجب آن انجام شده بنابراین فقط تحریم اثربخش معافیت را توجیه می‌کند. همان طور که بیان شد تحریم می‌تواند متعهد را از انجام مسئولیت برای عدم اجرا مبرا سازد.

از آنجا که ضمانت اجرای نقض تحریم بسیار سنگین است و به راحتی نمی‌توان از کنار آن عبور کرد. به این دلیل که اجرای قرارداد از نظر مرجع تصمیم گیرنده غیر قانونی نیست متعهد نباید مجبور شود که تعهداتش را علی رغم ریسک ضمانت اجرا انجام دهد. پس متعهد نباید مجبور شود که بین مسئول بودن در مقابل شریک قراردادی‌اش برای نقض قرارداد و مسئول بودن در مقابل کشور تحریم کننده یکی را انتخاب کند.

سخن پایانی

با توجه به مطالب فوق، خود تحریم تحت شرایطی می‌تواند مانعی بر سر اجرای تعهدات قراردادی متعهد شود که در این صورت بیان می شود تحریم عامل معافیت پرداخت خسارت است. یعنی اگر مرجع رسیدگی کننده اعمال تحریم را مانع از اجرای تعهدات قراردادی متعهد بداند با جمیع شرایط، این تحریم را می‌توان مانع قانونی بر سر راه اجرای تعهدات متعهد دانست و معافیت شخص خاطی (متعهد) را نسبت به مسئولیت عدم اجرای تعهدات توجیه کند.

خدمات گروه وکلای حق وران

گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل ملکی تهران و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.

مشاوره رایگان

اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.

مشاوره حضوری

برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.

مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین

سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.