ما قصد داریم در این مقاله به راه های اثبات زوجیت بپردازیم. انسان امروزه برای هر کاری که انجام می دهد سند و مدرک مهیا می کند. هر نوع عقدی که بین طرفین ایجاد می شود از آن رسید یا سندی دریافت می کنند. نکاح هم از این قاعده مستثنی نیست و برای خود تشریفاتی دارد که باید تمامی آنها اجرا شود. هنگامی که بین طرفین علقه زوجیت ایجاد می شود؛ باید آن را در سند نکاح ثبت کنند که برای این امر به دفاتر ازدواج رجوع می شود.
مسلما هنگامی که عقدی نکاح جاری می شود زوج و زوجه هر دو دارای مسئولیت هایی می شوند و برای هر یک قانونگذار اقداماتی را تعیین کرده است. پس ثبت ازدواج اثر دارد و بر آن احکامی جاری است که اگر این احکام اجرا نشود دارای تبعاتی است.
دعوی اثبات زوجیت یا همان راه های اثبات زوجیت در جایی مطرح است که واقعه نکاح به ثبت نرسیده است و یکی از زن یا مرد مدعی وجود این رابطه است. و دیگری منکر وجود رابطه زوجیت می باشد. قانونگذار در این موارد ضمانت اجرایی را در نظر می گیرد که اگر اجرایی نشود مسائلی را در پی خواهد داشت. قانونگذار آن قدر مسئله ثبت ازدواج را با اهمیت دانسته که اگر ثبت نشود برای طرفین مسئولیت هایی به دنبال دارد.
ما در این مقاله به راه های اثبات زوجیت می پردازیم و نیم نگاهی به ضمانت اجرای عدم ثبت آن انداخته ایم.
عدم ثبت نکاح
در ماه 993 قانون مدنی، مواردی ذکر شده که وقوع آن ها باید در دفتر اسناد رسمی ثبت شود. بند دو ماده مذکور به ثبت الزامی ازدواج اعم از دائم و منقطع اشاره دارد. البته رویه دفاتر ازدواج بدین گونه است که نکاح موقت را ثبت نمی کنند مگر این که شرایط ویژه ای موجود باشد.
عدم ثبت ازدواج دائم و همچنین ازدواج منقطع تحت شرایطی، آثار و پیامدهایی برای طرفین و در صورت فوت یکی از طرفین، برای ورثه به وجود می آورد. از جمله این پیامدها عبارتند از:
- عدم پرداخت حقوق مالی زوجه، مانند نفقه و مهریه
- عدم پرداخت سهم الارث توسط وراث پس از فوت همسر
- انکار زوجیت طرفین توسط اولاد
- انکار رابطه زوجیت از سوی یکی از طرفین
اثبات زوجیت به چه معناست؟
دعوی اثبات زوجیت زمانی مطرح می شود که زن یا مرد مدعی وجود رابطه زوجیت با طرف مقابل است و دیگری منکر این ازدواج باشد. این موقعیت می تواند در ازدواج دائم و موقت در شرایطی، به وجود آید. که در این مواقع باید از امارات مختلف برای ثبت استفاده کردو به عنوان مثال می توان از شهادت شهود استفاده کرد تا بتوان این رابطه را اثبات کرد.
در عنوان بعدی به طور مفصل به راه های اثبات رابطه زوجیت و نکاح می پردازیم.
راه های اثبات زوجیت
قانونگذار دلایل اثبات دعوا را در ماده 1258 قانون مدنی بیان می کند. که هریک از زن و مرد می تواند با استناد به هر کدام، رابطه زوجیت را اثبات نماید. دلایل اثبات زوجیت به شرح ذیل است؛
- اقرار
- اسناد کتبی
- شهادت شهود
- سوگند
- معاشرت و همزیستی
- فیلم، عکس و صدا
اقرار:
بهترین و مهم ترین راه برای اثبات زوجیت، اقرار هر دو طرف به وجود رابطه زوجیت میان آن هاست. و همین اقرار دو طرف برای صدور رای اثبات زوجیت کافی است و نیاز به آوردن دلیل دیگری نیست. این راه برگرفته از قاعده فقهی ” اقرار العقلا علی انفسهم جایز “ گرفته شده است.
اسناد کتبی:
سند هر نوشته ای است که در مقام دفاع قابل استناد و ادعا باشد. سند می تواند دلیل اثبات زوجیت باشد که یا سند رسمی که از تعرض مصون مانده یا سند عادی و معمولی است که مورد انکار و تردید قرار نگرفته باشد. این نکته را مد نظر قرار دهید که سند رسمی قابل انکار و تردید نیست و تنها می توان علیه آن دعوای جعل مطرح کرد ولی سند عادی امکان جعل و انکار و تردید در آن وجود دارد.
شهادت شهود:
شهادت به معنی اخبار شخصی، به جز طرفین دعوا به وقوع یا عدم وقوع جرم توسط یا هر امر دیگری، توسط متهم نزد مرجع قضایی است. اگر شاهدانی به وجود رابطه زوجیت میان زن و مرد شهادت دهند، زوجیت ثابت می شود. شهود باید متشکل از دو مرد یا دو زن و یک مرد باشد. در غیر این صورت شهادت پذیرفته نخواهد شد.
سوگند:
سوگند کمترین اعتبار را در میان سایر دلایل دارد. در این روش دو نوع سوگند مدعی و منکر وجود دارد. در واقع طرفین برای اثبات کردن این مسئله در حضور دادگاه سوگند مدعی یاد کرده و یا برای عدم اثبات آن سوگند منکر یاد می کنند.
همزیستی و معاشرت:
منظور همزیستی و معاشرت زناشویی گونه در زیر یک سقف و منزل مشترک به مدت طولانی است. به عبارتی هر گاه زن و مرد به گونه ای با هم معاشرت کنند که طبق عرف همه زن و شوهر ها رابطه دارند می تواند مثبت رابطه ی زوجیت باشد.
عکس ،فیلم ،صدا:
عکس و فیلم یا صدا باید طوری باشد که امکان ارائه به دادگاه وجود داشته باشد و ثابت کند که آن ها زن و شوهر هستند. مانند عکس یا فیلم مراسم نامزدی یا عروسی که نشان دهنده به وجود آمدن رابطه زوجیت میان زن و مرد باشد.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
طرح دعوای اثبات زوجیت به طرفیت ورثه
زمانی که یکی از زن یا مرد فوت می کند و طرف مقابل ادعا می کند که من همسر مرحوم بوده ام و وراث از پذیرفتن این موضوع امتناع کنند، دعوای اثبات زوجیت بر علیه ورثه مطرح می شود. در این موارد ورثه به عنوان جانشین متوفی می توانند به عنوان خواهان یا خوانده دعوا قرار گیرند.
اثبات زوجیت در نکاح موقت
ثبت نکاح دائم در قانون الزامی است. و در نکاح موقت نیز با شرایطی زوج ملزم به ثبت می شود. ماده 21 قانون حمایت خانواده، عواملی را که موجب الزام زوج به ثبت ازدواج موقت می شود را اینگونه نام می برد:
- باردار شدن زوجه
- توافق طرفین
- شرط ضمن عقد
طبق تبصره ماده مذکور ثبت نکاح دائم و موقت در شرایطی که بیان شد، در دفاتر ازدواج و طلاق صورت می گیرد. این دفاتر تنها مرجع صالح برای ثبت نکاح می باشند. بنابراین داشتن نوشته هایی که بین دو خانواده صورت می گیرد به عنوان سند رسمی محسوب نمی شوند و دارای ارزش سند رسمی نیستند.
مجازات عدم ثبت نکاح
هر گاه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی، زنی را به عقد ازدواج دائم خود در آورد یا در شرایطی که ثبت نکاح موقت الزامی است، از ثبت آن امتناع کند، ضمن اینکه به ثبت واقعه ملزم می شود؛ به پرداخت جزای نقدی درجه پنج و یا حبس تعزیری درجه هفت محکوم می شود.
سخن پایانی
ما در این مقاله به راه های اثبات زوجیت پرداختیم. رسیدگی به دعوای اثبات زوجیت، در صلاحیت دادگاه خانواده است. برای ثبت ازدواج در ثبت احوال اقرار نامه رسمی لازم است اما برای اقامه دعوا در محاکم چنین شرطی وجود ندارد. اثبات نسب فرع بر اثبات زوجیت است و پس از اثبات زوجیت صدور شناسنامه از وظایف اداره ثبت احوال است، بنابراین دعوای اثبات نسب قبل از دعوای اثبات زوجیت قابل استماع نیست. وجود اقرار نامه زوجیت برای پذیرش دعوای اثبات زوجیت لازم نیست بلکه این دعوی با سند عادی و شهادت شهود قابل اثبات است.
رسمیت قانونی ازدواج تبعه خارجی با زن ایرانی، مشروط به اخذ اجازه نامه مخصوص ازدواج با اتباع بیگانه است. در نتیجه بدون اخذ اجازه، دعوای اثبات زوجیت توسط زوجه محکوم به بطلان می شود.
هنگامی که زوجین از اتباع خارجی باشند و سند رسمی نکاح وجود نداشته باشند، دعوی مطالبه نفقه در جایی که زوج در جلسه دادگاه به زوجیت دائم اقرار نموده، قابل پذیرش است و قرار عدم استماع دعوی به دلیل عدم اثبات رابطه زوجیت توجیح ندارد.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل خانواده و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!