سرقفلی و حق کسب و پیشه: راهنمای جامع تفاوت‌ها، قوانین و نحوه انتقال

برای دانستن و ماهیت سرقفلی و حق کسب و پیشه ابتدا باید به تعریف درستی از این دو عبارت حقوقی برسیم .

سرقفلی وجهی است که مالک در ابتدای اجاره و جدای از مورد اجاره از مستاجر می گیرد تا محل را به وی اجاره داده و واگذار کند. در حالی که حق کسب و پیشه حقی است که به طور تدریجی و به مرور زمان برای مستاجر محل کسب و پیشه و تجارت به وجود می آید. بنابراین مالک ملک می تواند سرقفلی را به دیگری واگذار نماید. که در این صورت مالک سرقفلی را مستاجر و مالک ملک را موجر می نامند.مستاجر که در واقع مالک سرقفلی محسوب می شود می تواند با اذن و رضایت موجر یا همان مالک ملک، سرقفلی را به دیگری واگذار نماید.

سرقفلی یا حق کسب و پیشه و تجارت از مهم ترین مباحث مربوط به اجاره املاک تجاری می باشد. که مورد قبول و پذیرش علمای شیعه و سنی و حقوق موضوعه ایران قرار گرفته است. یک راه ممکن برای بازنویسی جمله فوق با فعل معلوم این است: شخص الف ملک را به شخص ب واگذار می کند و سرقفلی می شود. در این صورت، شخص الف نام موجر یا مالک ملک را دارد و شخص ب نام مستاجر یا مالک سرقفلی را دارد.

تفاوت سرقفلی و حق کسب و پیشه

برخی معتقدند که سرقفلی جدای از حق کسب و پیشه و تجارت نمی باشد. هر چند که در برخی جهات با یکدیگر اشتراک دارند. در تحلیل سرقفلی می توان گفت که سرقفلی عوضی است که مستاجر به مالک می پردازد و مالک نیز در مقابل حقی را به مستاجر واگذار می کند. بدین معنی که بین مالک و مستاجر علاوه بر قرارداد اجاره یا ضمن آن توافق و معاوضه دیگری نیز صورت می گیرد؛ که مطلق آن مستاجر حق سرقفلی را به عنوان معوض در مقابل عوض به مالک می پردازد.

اگر بخواهیم تفاوت سرقفلی و حق کسب و پیشه را طبق قوانین خاص حقوقی عنوان کنیم باید بگوییم که: 1- سرقفلی وجه و مبلغی معین است که مالک در ابتدای اجاره از مستاجر دریافت می‌کند تا مکان تجاری را به او واگذار کند ولی  کسب و پیشه، حقی است که به مرور زمان ممکن است برای مستاجر به وجود بیاید. به عبارت ساده اگر تجارت مستاجر، رونق بگیرد و دارای ارزش شود حق کسب و پیشه برای مستاجر بوجود می آید. 2- تفاوت دیگر سرقفلی و حق کسب و از نظر حقوقدانان این است که حق سرقفلی به مالک یا مستاجر قبل پرداخت می‌شود ولی حق کسب و پیشه به مستاجر فعلی پرداخت می‌شود.

نکته مهم : اماکنی هستند که حق کسب و پیشه به آنها تعلق نمی گیرد ازجمله مطب پزشکان، دفترحقوقی وکلا، دفاتراسنادرسمی و دفاترنظام مهندسی.

شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:

سرقفلی بعد از فوت

بهترین وکیل سرقفلی در تهران

دعاوی اجاره و سرقفلی

ماده 15 ‌قانون روابط موجر و مستأجر

نظر علمای شیعه و سنی در رابطه با سرقفلی

بسیاری از فقهای شیعه و سنی سرقفلی را مشروع دانسته اند. و برای مشروعیت آن به ادله ای همچون عرف و فرض شرط ضمنی و غیره اشاره نموده اند. علمای شیعه و سنی حق سرقفلی را از نظر شرعی پذیرفته‌اند. این حق به معنای انتقال منافع مورد اجاره به غیر است.

سرقفلی در حقوق ایران

قوانین سال ۱۳۵۶ و ۱۳۷۶ حق سرقفلی را به عنوان یک ماهیت متمایز در حقوق ایران تعریف کرده‌اند. بر مبنای قانون موجر و مستأجر سال ۵۶ عقد اجاره اماکن تجاری، به انقضای مدت خاتمه نمی یابد و موجر تنها در برخی موارد حق تخلیه را داراست. سرقفلی در این قانون با هیچ‌ یک از قواعد حقوق قابل توجیه نمی‌باشد. اما در قانون سال ۱۳۷۶ وضع متفاوت است. در قانون اخیر، سرقفلی با پرداخت مبلغی جهت تمدید متمادی قرارداد اجاره بر طبق شرایط گذشته است. همچنین در این قانون مستأجر می‌تواند جهت اسقاط حقوق خود و تخلیه پیش از انقضای قرارداد، مبلغی تحت عنوان سرقفلی از موجر اخذ کند. قانون موجر و مستأجر سال ۱۳۷۶ از کتاب تحریرالوسیله امام خمینی (ره) برداشت شده است. این کتاب یکی از مهم‌ترین منابع فقهی شیعه است.

 قابلیت انتقال محل کسب یا پیشه یا تجارت

قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1356 در ماده 19 به صراحت اعلام میکند:

‌در صورتی که مستأجر محل کسب یا پیشه یا تجارت به موجب اجاره‌نامه، حق انتقال به غیر داشته باشد می‌تواند برای همان شغل یا‌ مشابه آن منافع مورد اجاره را با سند رسمی به دیگری انتقال دهد. ‌ موجر اگر حق انتقال به غیر را از مستأجر سلب کرده یا اجاره‌نامه‌ای رسمی نداشته باشد و به انتقال منافع مورد اجاره به غیر رضایت ندهد، مستأجر می‌تواند از دادگاه بخواهد که سند انتقال را تنظیم کند. در این صورت، موجر باید حق کسب یا پیشه یا تجارت مستأجر را دریافت کند و ملک را تخلیه کند. دادگاه با صدور حکم، انتقال منافع مورد اجاره به غیر را تجویز می‌کند و سند انتقال را در دفترخانه تنظیم کننده سند اجاره‌نامه سابق یا دفترخانه نزدیک ملک (‌اگر اجاره‌نامه رسمی در بین نباشد) صادر می‌نماید و رونوشت آن را به دفترخانه مربوط و موجر ارسال می‌کند. مستأجر جدید در تمام شرایط اجاره جایگزین مستأجر سابق خواهد شد. مستأجر جدید باید ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ حکم قطعی، سند رسمی انتقال منافع مورد اجاره را دریافت کند. در غیر این صورت، حکم ملغی‌الاثر خواهد شد.

تبصره 1

در صورتی که مستأجر بدون رعایت مقررات این ماده مورد اجاره را به دیگری واگذار نماید موجر حق درخواست تخلیه را خواهد‌ داشت و حکم تخلیه علیه متصرف یا مستأجر اجرا خواهد شد. و در این مورد مستأجر یا متصرف حسب مورد استحقاق دریافت نصف حق کسب یا‌ پیشه یا تجارت را خواهد داشت.

سخن پایانی

به ماهیت و تفاوت سرقفلی و حق کسب و پیشه اشاره ای شد. و به سوالات مطروحه در این زمینه پاسخ داده شد. حال سرقفلی موضوعی است که زیرشاخه های زیادی دارد مانند سرقفلی پس از فوت، نحوه مطالبه سرقفلی از مالک و غیره که می توانید به مقاله مرتبط آن مراجعه کنید.

خدمات گروه وکلای حق وران

گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل ملکی، وکیل حقوقی  و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.

مشاوره رایگان

اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.

مشاوره حضوری

برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.

مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین

سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.