قرارداد اجاره به شرط تملیک با فروش اقساطی دارای تفاوت هایی هستند. در نظام حقوقی و بانکی ایران، قراردادهای متنوعی برای تسهیل معاملات و تامین مالی طراحی شدهاند. از جمله این قراردادها، اجاره به شرط تملیک و فروش اقساطی است که هر یک ویژگی ها، کاربردها و آثار حقوقی متفاوتی دارند. این قراردادها هر یک دارای مزیت هایی هستند.
قرارداد اجاره به شرط تملیک چیست؟
اجاره به شرط تملیک یکی از قراردادهای جدیدی در حقوق مدنی و تجاری است که در آن مالک مال منقول یا غیرمنقولی را به مستاجر به اجاره می دهد. شرط این است که در صورت پرداخت کامل اقساط در مدت معین، مالکیت مال به مستاجر انتقال می یابد. این نوع قرارداد بیشتر در حوزه تامین مالی خرید وسایل نقلیه، ماشین آلات و تجهیزات صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد و تجمیعی از قرارداد اجاره و بیع محسوب می گردد.
باید گفت از این قرارداد بیشتر در حوزه های بانکداری و تامین مالی خرید کالاهای بادوام مانند خودرو، تجهیزات، ملک و غیره استفاده می شود. حسب ماده 12 قانون عملیات بانکی بدون ربا: بانکها میتوانند، به منظور ایجاد تسهیلات لازم جهت گسترش امور خدماتی، کشاورزی، صنعتی و معدنی، اموال منقول و غیر منقول را بنا به درخواست مشتری و تعهد او مبنی بر انجام اجاره به شرط تملیک و استفاده خود، خریداری و به صورت اجاره به شرط تملیک به مشتری واگذار نمایند.
قرارداد بیع اقساطی یا فروش اقساطی چیست؟
در قرارداد فروش اقساطی فروشنده مال مشخصی را به خریدار می فروشد، اما بهای آن را به صورت اقساط دریافت می کند یعنی طی چند فقره چک پرداخت می شود. از همان ابتدا مالکیت مال و یا همان ملک به خریدار منتقل می شود و او موظف است اقساط را در زمان مقرر پرداخت کند. در صورت عدم پرداخت اقساط، فروشنده این توانایی را دارد که با مراجعه به دادگاه و استناد به شروط ضمن عقد، مطالبه حقوق خود را پیگیری نماید.
بنابراین مهم ترین ویژگی این عقد آن است که از همان ابتدای انعقاد عقد مال به ملکیت خریدار در می آید. حسب تبصره ماده 3 قانون عملیات بانکی بدون ربا این اجازه را به بانک ها می دهد که این معاملات را انجام دهند. همچنین ماده 11 قانون عملیات بانکی بدون ربا بیان می کند: بانکها میتوانند، به منظور ایجاد تسهیلات لازم جهت گسترش امور صنعت و معدن، کشاورزی و خدمات اموال منقول را بنا به درخواست مشتری و تعهد او مبنی بر خرید و مصرف و یا استفاده مستقیم مال و یا اموال مورد درخواست خریداری نموده و با اخذ تامین به صورت اقساطی به مشتری بفروشند.
ویژگی های اجاره به شرط تملیک و فروش اقساطی
قرارداد اجاره به شرط تملیک:
- مالکیت تا پایان پرداخت اقساط نزد موجر یا اگر بانک باشد باقی می ماند. بنابراین مالکیت ملک به تاخیر می افتد.
- مستاجر تنها این حق را دارد که از مال استفاده کند. یعنی حق خرید و فروش را ندارد
- انتقال مالکیت منوط به پرداخت تمام اقساط و تحقق شروط قرارداد است و باید ایفای تعهدات به بهترین شکل ممکن انجام پذیرد.
- ریسک های ناشی از تلف مال بیشتر بر عهده مالک است.
قرارداد فروش اقساطی:
- مالکیت از همان ابتدا به خریدار منتقل می شود و می تواند هر دخل و تصرفی در آن کند.
- خریدار متعهد است که اقساط را در سررسید مقرر پرداخت کند.
- در صورت نقض تعهد، فروشنده باید از طریق مراجع قضایی حقوق خود را استیفا کند و پیگیری های لازم را انجام دهد.
- مسئولیت مال از لحظه انعقاد قرارداد بر عهده شخص خریدار است.
شرایط صحت این دو قرارداد
برای اعتبار هر دو قرارداد، باید شرایط ماده 190 قانون مدنی وجود داشته باشد:
- قصد و رضای طرفین: منظور آن است که شخص حتما قصد و رضایت برای این کار را داشته باشد.
- اهلیت طرفین: یعنی آن که به سن قانونی برای عمل حقوق رسیده باشد.
- موضوع معین: معین بودن مثل این که مشخص باشد کدام مال قرار است به عنوان اجاره به شرط تملیک یا فروش اقساطی باشد.
- مشروعیت جهت معامله: آن عمل نباید برای قصد نامشروع باشد.
موضوع معین و مشروع علاوه بر آن، در اجاره به شرط تملیک، شرط انتقال مالکیت باید به وضوح ذکر شود. در فروش اقساطی نیز باید اقساط و نحوه پرداخت به طور شفاف معین شود.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
ماده 11 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
تفاوت قرارداد اجاره به شرط تملیک با فروش اقساطی
مهم ترین تفاوت های اجاره به شرط تملیک با فروش اقساطی به شرح ذیل می باشد:
- انتقال مالکیت: اجاره به شرط تملیک، مالکیت در پایان قرارداد و پس از پرداخت اقساط منتقل می شود. در حالی که در فروش اقساطی، مالکیت از همان ابتدا به خریدار منتقل میشود.
- روابط حقوقی: اجاره به شرط تملیک ترکیبی از اجاره و بیع است، اما فروش اقساطی یک نوع بیع کامل است و دیگر سخنی از اجاره نیست.
- نوع فسخ: در اجاره به شرط تملیک، در صورت عدم پرداخت اقساط، مالک می تواند قرارداد را فسخ و مال را پس گیرد. اما در فروش اقساطی، فسخ به راحتی امکان پذیر نیست و نیازمند مراحل قانونی است. بنابراین در ادله هم با یکدیگر تفاوت هایی دارند.
- تلف مال: در اجاره به شرط تملیک، ریسک اغلب بر عهده مالک است؛ در فروش اقساطی بر عهده خریدار می باشد.
مزایا و معایب این دو قرارداد
مزایای اجاره به شرط تملیک:
- مناسب برای اشخاصی که سرمایه اولیه کافی ندارند.
- انتقال مالکیت پس از اطمینان از پرداخت اقساط.
- انعطاف پذیری در تنظیم قراردادها.
معایب اجاره به شرط تملیک:
- مالکیت تا پایان قرارداد منتقل نمی شود.
- خطر فسخ در صورت تاخیر در پرداخت.
مزایای فروش اقساطی:
- انتقال فوری مالکیت.
- تسهیل در فروش و خرید کالاهای سرمایه ای.
معایب فروش اقساطی:
- ریسک بالاتر برای فروشنده.
- دشواری در استرداد مال در صورت عدم پرداخت اقساط.
سخن پایانی
همانطور که عرض شد قرارداد اجاره به شرط تملیک با قرارداد فروش اقساطی با یکدیگر دارای تفاوت هایی هستند. این تفاوت ها بیشتر در مورد انتقال و مالکیت ملک است و همچنین شامل فسخ و بر هم زدن قرارداد می باشد. بنابراین این دو با یکدیگر بسیار تفاوت دارند.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل ملکی تهران، وکیل پیش فروش آپارتمان و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!