آیا پدر به دلیل قتل فرزند قصاص می شود؟

موضوعی که ممکن است برای شما جای سوال داشته باشد این است که علت عدم قصاص پدر در قتل فرزند چیست؟ این امر بر همه واضح است که هر کس هر عمل خلاف قانون و شرع انجام دهد باید مجازات شود. پدر هم در این امر مستثنی نیست و باید مجازات شود. پدر در این حالت بر اساس منابع فقهی و نظر فقها تنها قصاص نمی شود؛ اما دیه و تعزیر کماکان در جای خود قرار دارد.

موضوع اصلی این است که آیا پدر در هیچ شرایطی قصاص نمی شود؟ چه ادله ای وجود دارد که این اصل را یعنی عدم قصاص پدر را تشکیل داده است؟ آیا مادر قصاص می شود؟ اگر این امر اتفاق افتاد چگونه باید پیگیری کرد؟

حکم قتل فرزند توسط پدر

هنگامی که قتلی صورت می گیرد حسب این که آن جرم عمدی یا شبه عمدی و یا خطای محض بوده دارای مجازات مختلفی است. این موارد در مورد قتل فرزند توسط پدر هم مجری است. توضیح آن که در قتل عمد قاتل با علم کافی و از روی قصد و آگاهی تمام دست به قتل می زند. شبه عمد یعنی مجرم قصد فعل که همان آسیب زند و اراده را داشته اما قصد حصول نتیجه را نداشته است. خطای محض هم یعنی مرتکب نه سوء نیت عام که همان داشتن قصد است و نه سوء نیت خاص که همان قصد نتیجه است را نداشته است.

حسب توضیحاتی که داده شد در شبه عمد و خطای محض به آن دلیلی که فرد قصد نتیجه نداشته است سخنی از قصاص وجود ندارد. اما این بدان معنا نیست که دیگر هیچ مجازاتی وجود ندارد؛ بلکه دیه و تعزیر به استحکام موجود است. اما آنچه در این مورد وجود دارد مربوط به قتل عمد می شود.

حسب حکم اسلام اگر پدری فرزند خود را به قتل رساند قصاص واجب نمی شود. منظور آن است که پدر قصاص نمی شود. البته باید این را گفت که دیه و تعزیر پابرجا هستند. علت آن که پدر در این مورد قصاص نمی شود وجود رابطه پدر و فرزندی یا همان ابوت و وجود شرافت و حرمت پدر می باشد، که در ادامه به آن می پردازیم.

ادله و موارد مربوط به عدم قصاص

اگر بخواهیم برای این امر دلیلی بیاوریم باید به منابعی چون قرآن و روایات و نظر فقها روی آوریم. اگر بخواهی نص صریح قرآن را مورد بررسی قرار دهیم به آیه ای بر نمی خوریم که صراحتا به این امر اشاره کند. بنابراین ناچار به آن هستیم که به روایات و منابع معتبر فقهی روی آوریم. در موارد ذیل به ادله های موجود اشاره می کنیم:

• حدیثی از امام صادق (ع) که بیان می کنند: لا یقتل الاب بابنه اذا قتله، و یقتل الابن بابیه اذا قتل اباه. پدر به کشتن فرزند خود قصاص نمی شود، ولی پسر به کشتن پدر خویش کشته می شود.
• حدیث بعدی از امام محمد باقر یا امام صادق (ع) نقل شده است که فرمودند: «والد به قتل فرزندش قصاص نمی شود اما اگر فرزند، والدش را عمدا به قتل برساند کشته می شود.
• همچنین پیامبر اسلام حضرت محمد (ص) می فرمایند: پدر در برابر فرزند قصاص نمی شود.
• حضرت علی (ع) می فرمایند: اگر والدی عیبی همانند قطع عضو و غیر آن بر فرزندش وارد کند، برای فرزند دیه می باشد و پدر قصاص نمی شود.

همچنین از دیگر ادله هایی که در این رابطه بیان می شود این است که بین پدر و فرزند رابطه محکمی است و پدر بر گردن فرزند حق دارد. منظور از رابطه ابوت همان حرمت پدری است. این استدلال تا حدی ضعیف است. چرا که اگر ما قائل به احترام و شرافت باشیم باید برای مادر هم همین موضوع را مطرح کنیم.

همچنین به حدیثی از پیامبر (ص) استناد می شود که می فرمایند: انت و مالک لابیک: تو و دارایی ات از آن پدرت هستید. این امر بنابر نظر فقها دلالت بر مالکیت مطلق ندارد. همچنین این حدیث در مورد امور مالی است چرا که در ادامه بیان می شود که اسرافی صورت نگیرد. بنابراین نمی توان این حدیث را مبنایی برای نفی قصاص پدر در قتل فرزند دانست.

آیا عدم قصاص به معنای مجوز قتل توسط پدر است؟

همان طور که در مطلب فوق بیان شد حسب روایاتی که از گذشته به دست ما رسیده و نظر و اجماع فقها مشخص شد که پدر در قتل فرزند خود قصاص نمی شود. با مطالعه منابع فقهی به این نکته ظریف بر می خوریم که عدم قصاص پدر استثنایی بر ماهیت قصاص نمی باشد. این امر استثنایی بر حکم اصلی قصاص نمی باشد، بلکه استثنایی بر شرایط قصاص است. چرا که یکی از شرایط قصاص نفی رابطه پدر و فرزندی است. همچنین این موارد دلیلی بر اجازه به کشتن فرزند نیست.

اگر بخواهیم مقداری تخصصی تر صحبت کنیم باید بگوییم که این امر تخصیص داده نشده است، بلکه تخصص خورده است. یعنی از همان ابتدای امر قصاص پدری که فرزند خود را به قتل رسانده جدا شده است.

نحوه شکایت و پیگیری

شما برای این که شکایت کنید باید مراحل زیر را پشت سر قرار دهید:

• ابتدا باید در سامانه ثنا ثبت نام کنید. چرا که شما از طریق این سامانه مطلع می شوید که چه زمانی و در کجا جلسه دادگاه دارید. آرا نیز در همین سامانه بارگذاری می شود. به نوعی باید گفت این سامانه پل ارتباطی شما با دادگاه است.
• پس این که در این سامانه ثبت نام کردید باید به وکیل دادگستری مراجعه کنید. وکیل با توجه به موارد مطروحه در پرونده برای شما شکوائیه ای تنظیم می کند. تمامی موارد را در نظر می گیرد و بهترین دفاع را انجام می دهد.
• پس از این که دو موارد فوق را انجام دادید دادگستری به میدان می آید و تحقیقات خود را شروع می کند. نهایتا پس از طی کردن مراحل و تشکیل جلسه، قاضی حکم خود را صادر می کند.
• شما پس از صدور حکم می توانید اعتراض کنید و درخواست تجدید نظر خواهی بدهید.

سخن پایانی

همان طور که در موارد بالا مطرح شد عدم قصاص پدر در قتل فرزند امی است که در شرع و قانون مجازات اسلامی وجود دارد. این قانون در ماده 612 بیان می کند: هر کس مرتکب قتل عمد شود و شاکی نداشته یا شاکی داشته ولی از قصاص گذشت کرده باشد و یا به هر علت قصاص نشود در‌ صورتی که اقدام وی موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت جامعه یا بیم تجری مرتکب یا دیگران گردد دادگاه مرتکب را به حبس از سه تا ده سال‌ محکوم می‌نماید.

بنابراین باید گفت درست است که پدر قصاص نمی شود اما این به آن معنا نیست که پدر هیچ مجازاتی ندارد. بلکه تعزیر و دیه به قوت خود پابرجاست. این نکته را هم باید بیان کرد که پدر دیگر از دیه سهمی ندارد و آن بین ورثه تقسیم می شود.

خدمات گروه وکلای حق وران

گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل بهترین وکیل ارث در تهران، بهترین وکیل کیفری تهران و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.

مشاوره رایگان

اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.

مشاوره حضوری

برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.

مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین

سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.