قصور پزشک و اثبات آن امروزه به عنوان یکی از دعاوی شناخته می شود که در جامعه افزایش یافته است. یکی از حرفه های بسیار حساس و به نوعی مادرانه در جامعه شغل شریف و پاک پزشکی است. حساسیت، از آن جهت، که با جان آدمی سر و کار دارند و به قول معروف بعد از خداوند جان انسان در اختیار پزشکان می باشد. مادرانه بودن، از آن جهت است که همچون مادری که گرد فرزند خود می گردد؛ به دور بیمارش می گردد و آن را تیمار می کند و با تمام قوا از آن پرستاری می کند.
این همه ظرافتی که در علم پزشکی وجود دارد باعث شده قانونگذار بر آنان سختی بیشتری بگیرد. چرا که با جان آدمی رو به رو هستند و اسلام به شدت جان آدمی را شریف می داند و بیان می کند اگر نفسی بی دلیل گرفته شود گویی تمام بشریت مرده است؛ و اگر انسانی زنده شود گویی تمام بشریت زنده شده است.
بنابراین پزشکی علمی بسیار حساس است. حال اگر پزشکی دچار قصور شود چه اتفاقی می افتد؟ آیا مجازات می شود؟ اصلا چطور باید اثبات کرد؟ با ما همراه باشید تا به تمامی این سوالات پاسخ دهیم.
تعریف قصور پزشکی
منظور از قصور پزشکی آن است که پزشک در حین معالجه یا عمل جراحی با اقدامات نادرستی که انجام داده باعث آسیب دیدن بیمار می شود. حال ممکن است که این آسیب به دلایل مختلفی باشد. مثل بی مبالاتی یا بی احتیاطی یا نداشتن علم و مهارت کافی یا دادن نسخه اشتباه و غیره. که در هر صورت قصور پزشکی است و اثبات می شود. این نکته را مد نظر داشته باشید که آسیب به بیمار حتما آسیب جسمانی و جانی و مادی و بدنی نیست. گاه اشتباه و قصور پزشک باعث صدمات روحی و روانی می شود که به مراتب خسارت بیشتری نسبت به آسیب بدنی وارد می کند. ماده 495 قانون مجازات اسلامی به این مبحث می پردازد.
انواع قصور پزشکی
بی احتیاطی:
منظور آن است که دکتر علم کافی را دارد و سهل انگاری می کند و بدون دقت کافی نسخه ای را تجویز می کند و در حقیقت اشتباه تصور می کند. به عنوان مثال: شخصی به پزشک مراجعه می کند مبنی بر این که دچار کمر درد است. پزشک با این که اسناد مدارک را چک می کند اشتباها دستور به عمل می دهد در حالی که این نوع مرض بدون عمل قابل درمان بوده است.
بی مبالاتی:
بی مبالاتی در لغت به معنای بی پروایی می باشد و مرحله ای از بی احتیاطی بالاتر است. در این مورد به عنوان مثال: پزشک تمامی اسناد و مدارک پزشکی بیمار را مطالعه نمی کند و مثلا بدون بررسی بیمار حکم به عمل می دهد.
عدم رعایت موازین پزشکی و نداشتن مهارت کافی:
عدم رعایت موازین پزشکی: مثلا آیین نامه ها و بخش نامه ها و دستورالعمل های مربوطه را انجام نمی دهد. نداشتن مهارت کافی مثل این است که پزشک عمومی در حیطه تخصصی اظهار نظر کند.
اقسام قصور پزشکی
قصور پزشکی دو قسم است که در این عنوان به آن می پردازیم:
- غیر عمد: در این مورد پزشک بدون داشتن نیت قبلی و با نداشتن مهارت و علم کافی باعث این گونه خسارت می شود.
- عمد و شبه عمد: در این مورد پزشک با عمد و با داشتن سوء نیت باعث ضربه زدن به بیمار می شود.
چگونگی اثبات قصور پزشکی
قانون مجازات اسلامی به ماهیت این گونه دعاوی؛ و قانون آیین دادرسی کیفری به چگونگی اثبات آن می پردازد. اگر این اتفاق برای شما بیفتد و بخواهید این فعل را اثبات و پیگیری کنید؛ بهتر است از وکیل متخصص در این زمینه استفاده کنید و از ایشان راهنمایی دریافت کنید تا شما را از مسائل مربوطه آگاه کند. همچنین باید مدارک پزشکی مثل عکس رادیولوژی، سی تی اسکن، ام آر آی و امثالهم را در دست داشته باشید.
در این حالت با دریافت نظریه کارشناسان مربوطه در سازمان نظام پزشکی یا سازمان پزشکی قانونی می توان حکم مربوطه را صادر کرد.
مصادیق قصور پزشکی
اشتباه پزشک معالج در تشخیص بیماری: در این حالت پزشک به صورت اشتباهی به درمان یک بیماری می پردازد و علی القاعده داروی اشتباهی نسخه می کند. معمولا این موارد جزء اشتباهات جبران ناپذیر تلقی می شود و در صورت آگاهی باید سریعا درمان جدید را شروع کرد.
اشتباه در تجویز نسخه: در گذشته که نسخه ها کتبی بود شاهد این امر بودیم که به علل مختلف همچون بد خطی یا اشتباه در نوشتن نسخه ای دیگر صادر می شود که بعضا باعث مرگ انسان ها می شد. اما از زمانی که نسخه ها به صورت الکترونیکی درآمد این نوع از اشتباهات مثل بد خطی و نامفهوم بودن نوشته ها کمتر شد.
تاثیر برائت در قصور پزشکی
حسب ماده 495 قانون مجازات اسلامی و ماده 496 قانون مجازات اسلامی اصل بر مسئولیت پزشک معالج می باشد مگر اینکه برائت گرفته باشد و تمامی موازین پزشکی را رعایت کرده باشد. در تحلیل این ماده باید گفت؛ دریافت برائت زمانی اثر دارد که پزشک مرتکب تقصیر نشده باشد. اگر پزشک تقصیر کرده ولی برائت اخذ کرده باشد مسئولیت دارد و باید جبران خسارت کند.
نکته: اثر برائت در بار اثبات دعوا: اگر بخواهیم به صورت خلاصه بگوییم باید گفت؛ اگر پزشک از بیمار برائت گرفته باشد در این حالت اثبات این امر که پزشک مرتکب تقصیر شده با بیمار است. و بیمار باید اثبات کند که به عنوان مثال پزشک اشتباهی تشخیص داد و بار اثبات بر عهده بیمار است. اما اگر پزشک از بیمار برائت نگرفته باشد در این حالت اصل بر مسئولیت پزشک است و بر عکس حالت قبلی است. حال در این مورد بار اثبات عدم تقصیر و یا رعایت موازین پزشکی با پزشک است.
شما می توانید کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
قصور پزشکی کاشت ریش (سوال 1092)
در صورت قصور پزشکی باید به چه نهادی مراجعه کرد؟
در ایران چند نهاد قضایی و شبه قضایی وجود دارد که حسب جرم ارتکابی به شکایت افراد رسیدگی می کنند که شما می توانید در صورت قصور پزشکی و اثبات آن به مراجع ذی صلاح مراجعه کنید. این نهادها به شرح ذیل می باشند:
- دادگاه های عمومی: این دادگاه به لحاظ کیفری و حقوقی مورد بررسی قرار می دهد و حسب مورد در نهاد تخصصی مورد رسیدگی قرار می گیرد. برای اثبات این جرایم باید از کارشناسان این زمینه استفاده کرد. به همین دلیل به دادسرای پزشکی (دادسرای ویژه جرایم پزشکی+ نحوه شکایت) یا شعبه ویژه امور بهداشتی شورای حل اختلاف فرستاده می شود. این نکته را مد نظر داشته باشید که شورای حل اختلاف تا سقف 1/000/000/000 ریال رسیدگی می کند.
- دادگاه انقلاب: ماده واحده ای تحت عنوان: ماده 3 قانون مقررات امور پزشکی و دارو و مواد خوراکی و آشامیدنی وجود دارد در این موارد که ماده مذکور اشاره کرده دادگاه انقلاب صالح به رسیدگی است. این موارد شامل: بدون داشتن پروانه اقدام به طبابت کند، خودداری از دادن خدمات پزشکی و غیره.
- سازمان تعزیرات: حسب قانون تعزیرات حکومتی امور بهداشتی و درمانی مصوب ۱۳۶۷/۱۲/۲۳ مجمع تشخیص مصلحت نظام اشاره به تخلفات زیادی در این حوزه دارد. بر اساس این قانون موارد ذیل که به صورت مصداقی ذکر می شود در صلاحیت سازمان تعزیرات حکومتی می باشد:
- ایجاد مؤسسات پزشکی غیر مجاز توسط اشخاص فاقد صلاحیت.
- ایجاد مؤسسه پزشکی توسط افراد متخصص بدون پروانه کار.
- خودداری بیمارستانها از پذیرش و ارائه خدمات اولیه لازم به بیماران اورژانس.
- صاحبان حرفههای پزشکی و پیراپزشکی فاقد مجوزهای قانونی.
- و غیره.
مجازات پزشک در صورت قصور
پزشک در صورتی به مجازات محکوم می شود که جرم و تقصیر آن اثبات شود. میزان مجازات پزشک بسته به نوع جرم و میزان خسارت متفاوت می باشد. پزشک باید دیه بیمار را پرداخت کند و تخلف پزشک با توجه به قوانین سازمان نظام پزشکی مورد بررسی قرار می گیرد و باعث توبیخ کتبی پزشک می شود.
اما اگر قصور پزشک منجر به فوت بیمار شود حسب مورد باید دیه کامل و یا به نسبت تقصیر خود دیه پرداخت کند همچنین حسب ماده 616 قانون مجازات اسلامی اگر غیر عمد باشد به حبس از 1 تا 3 سال محکوم می شود.
سخن پایانی
اگر بخواهیم به صورت کلی بگوییم؛ به قصور پزشکی و اثبات آن بپردازیم باید گفت قصور پزشکی یعنی بی احتیاطی و سهل انگاری پزشک در امورات مختلف اعم از تشخیص و نسخه نویسی و تجویز دارو و عمل جراحی و غیره می باشد. در این صورت اگر پزشک برائت دریافت کرده باشد. شما باید اثبات تقصیر کنید ولی اگر پزشک برائت نگرفته باشد او باید عدم تقصیر خود را اثبات کند.
متاسفانه جرایم پزشکی در جامعه افزایش یافته و افراد بی تعهد باعث افزایش جرایم پزشکی شده اند. راه حلی که باعث می شود شما دچار ضرر و زیان نشوید این است که در انتخاب پزشک دقت کنید. به عنوان مثال از بیماران قبلی آن پزشک اطلاعاتی را کسب کنید و به نوعی در مورد آن پزشک تحقیق کنید. شما به این طریق می توانید خطا را به حداقل کاهش دهید.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل کیفری تهران، وکیل جرایم پزشکی تهران و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!