هزینه دادرسی به عهده چه کسی است؟

هزینه دادرسی، هزینه ای است که از شاکی یا خواهان، برای رسیدگی به دعوا، دریافت می شود. نحوه محاسبه هزینه دادرسی، با توجه به مالی یا غیر مالی بودن دعوا در نظر گرفته می شود. طرح دعوی در دادگستری مستلزم پرداخت هزینه هایی است که در قانون آمده است مانند هزینه تمبر، دستمزد کارشناس، تحقیقات محلی و غیره. از دیگر مواردی که در هزینه دادرسی موثر است مرحله ای است که دعوا در آن، قراردارد، مانند از واخواهی، تجدیدنظر خواهی و غیره شیوه حساب کردن هزینه دادرسی به صورت آنلاین، با مراجعه به سامانه عدل ایران قوه قضاییه، به آدرس adliran.ir امکان پذیر می باشد.

هزینه دادرسی به عهده کیست؟

هزینه دادرسی، هزینه‌ ای است که هنگام اقامه دعوا و طرح شکایت در محاکم قضایی تحت عنوان هزینه دادرسی در ابتدای طرح دعوی، توسط خواهان (در پرونده های حقوقی) یا شاکی (در پرونده های کیفری) باید پرداخت شود. در واقع این هزینه بر اساس نوع دعوی و میزان خواسته آن، تعیین و توسط خواهان یا شاکی پرونده، پرداخت می شود که همان هزینه رسیدگی به دعوا، توسط دادگاه به شمار می رود.

نحوه محاسبه هزینه های دادرسی

برای این امر، ابتدا باید، آدرس سامانه عدل ایران قوه قضاییه، adliran.ir را در مرورگر، جست و جو کرده تا وارد صفحه زیر شده و سپس، گزینه محاسبه هزینه دادرسی را انتخاب کنید. در این مرحله نوع هزینه را از لیست هزینه ها، انتخاب کرده و با وارد کردن تعداد صفحات و مبلغ خواسته، گزینه محاسبه هزینه را انتخاب نمائید.

شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:

اعسار از هزینه دادرسی دادگاه خانواده

همه چیز درباره هزینه دادرسی دعاوی مالی

هزینه دادرسی و تعرفه های قضایی

دادخواست اعسار از هزینه دادرسی

اعسار از هزینه دادرسی

اعسار در لغت، به معنای تنگ دست شدن است و به شخصی که اعسار او اثبات شود، معسر می گویند. معسر از هزینه دادرسی کسی است که به واسطه عدم کفایت دارایی یا عدم دسترسی به مال خود به طور موقت قادر به پرداخت بدهی خود نیست. این فرد، می تواند با ارائه دادخواست اعسار به دادگاه، ادعای اعسار نماید.

در صورتی که شخصی مدعی اعسار باشد هزینه دادرسی موقتا از او دریافت نمی شود. اما در اولین جلسه دادرسی دادگاه به ادعای اعسار او رسیدگی می کند و اگر جزئا یا کلا اعسار او را بپذیرد به طور موقت جزئا یا کلا از پرداخت هزینه دادرسی معاف می شود.

نکات مهم اعسار از هزینه دادرسی:

اعسار یک دعواست بنابراین می توان آن را به صورت جداگانه نیز مطرح کرد لذا مدعی اعسار هم می تواند ادعای اعسار را ضمن دادخواست دعوای خود اقامه کند وهم می تواند به صورت جداگانه دادخواست اعسار بدهد.

مدعی دعوای اعسار موقتا از پرداخت هزینه دادرسی معاف می شود بنابراین صرفا ادعای اعسار کافی است تا شخص را موقتا از پرداخت هزینه‌‌های دادرسی معاف کند بنابراین دادخواستش بدون هزینه و اخطار رفع نقص ثبت می شود.

اگر ضمن دادخواست دعوای بدوی، اعسار نیز مطرح شود همان دادگاه یا شورای حل اختلاف رسیدگی کننده به دعوای اصلی به اعسار رسیدگی خواهد کرد. مدعی اعسار می‌تواند از کلیه ادله اثبات دعوا جهت اثبات اعسار خود استفاده کند.

در صورتی که دلیل دعوای اعسار شهادت شهود باشد باید شهادت کتبی حداقل دو نفر از اشخاصی که از وضعیت مالی و زندگی مدعی اعسار مطلع هستند ضمیمه دادخواست شود.

سوالات قاضی از شهود اعسار از هزینه دادرسی

پس از ثبت دادخواست اعسار، قاضی، در خصوص اعسار فرد، جلسه ی رسیدگی تشکیل می دهد و پس از بررسی مدارک مدعی اعسار، افرادی که به عنوان شاهد، استشهادیه اعسار را امضاء نموده اند، را به دادگاه دعوت می نماید و سوالاتی را از شهود اعسار می پرسد که بسته به موضوع پرونده، این سوالات متفاوت هستند که درنهایت پس از بررسی کامل مدارک و گفتگو با شهود، حکم اعسار صادر می کند.

نمونه سوالات قاضی از شهود

•  درخصوص چگونگی آشنایی شاهد با  مدعی اعسار
•  پیرامون وضعیت اقتصادی و معیشتی  مدعی اعسار
•  درباره شغل مدعی صدور حکم اعسار

عدم پرداخت هزینه دادرسی در مرحله بدوی

گاهی پیش می آید که دادگاه به خواهان  اخطار رفع نقص می دهد. تا نقص هایی که در دادخواست یا مدارک ارائه شده وجود دارد را رفع کند. این نقص ها ممکن است شامل عدم ارائه مدارک مورد نیاز، ایرادات در داد خواست، یا عدم پرداخت هزینه های دادرسی و یا باطل نکردن تمبر و غیره باشد.

این اخطار حداکثر تا دو روز صادر و به خواهان ابلاغ می شود و وی ده روزه مهلت دارد تا رفع نقص کند یا هزینه های دادرسی را پرداخت کند.

نظر هیئت عالی درمورد عدم پرداخت هزینه های دادرسی

در صورت عدم پرداخت هزینه واخواهی در امور حقوقی، برابر مقرّرات مواد 53 و 54 قانون آیین دادرسی مدنی عمل خواهد شد؛ لکن در مورد عدم پرداخت هزینه‌های دادرسی در مرحله تجدیدنظر، دادگاه بدوی برابر مقرّرات ماده 339 قانون آیین دادرسی مدنی و تبصره های ذیل آن اقدام خواهد کرد.

نظر اتفاقی

طبق مواد 53 و 54 و 339 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، عدم پرداخت هزینه های فوق از موارد نقص دادخواست ذکر شده است، طبق تبصره 2 ماده 339 قانون مذکور در صورت عدم پرداخت هر یک از هزینه ها، دادگاه بدوی مکلّف به صدور اخطار رفع نقص و در صورت عدم پرداخت، صدور قرار رد دادخواست است.

عدم پرداخت هزینه دادرسی در مرحله تجدید نظر

در صورت عدم پرداخت هزینه ی دادگاه در مرحله تجدید نظر،  ممکن است مهلتی به خواهان داده شود تا بتواند این هزینه را پرداخت کند. اگر هزینه های دادرسی در زمان مقرر پرداخت نشود، ممکن است پرونده مورد رسیدگی قرار نگیرد. مگر خواهان درخواست اعسار یا ناتوانی در پرداخت را  اعلام کرده باشد و دادگاه نیز موافقت خود را با درخواست اعسار اعلام کرده باشد. مطابق تبصره 2 ماده 339 قانون مذکور در صورت عدم پرداخت هر یک از هزینه ها، دادگاه بدوی مکلّف به صدور اخطار رفع نقص و در صورت عدم پرداخت، صدور قرار رد دادخواست است.

پرداخت هزینه های دادرسی بعد از صدور حکم

مطابق ماده 559 قانون آیین دادرسی کیفری (اصلاحی 1394/3/24): «شاکی باید هزینه شکایت کیفری را برابر قانون در هنگام طرح شکایت تأدیه کند. مدعی خصوصی هم که به تبع امر کیفری مطالبه ضرر و زیان می‌کند، باید هزینه‌های دادرسی را مطابق مقررات مربوط به امور مدنی بپردازد.

چنانچه شاکی توانایی پرداخت هزینه دادرسی را نداشته باشد، به تشخیص دادستان یا دادگاهی که به موضوع رسیدگی می کند از پرداخت هزینه‌ معاف می شود و هرگاه مدعی خصوصی توانایی پرداخت هزینه های دادرسی را نداشته باشد، دادگاه می تواند او را از پرداخت هزینه دادرسی برای همان موضوعی که مورد ادعا است، به طور موقت معاف نماید.

تبصره (اصلاحی 1394/3/24)

پس از صدور حکم و هنگام اجرای آن، قاضی اجرای احکام کیفری مکلف است هزینه دادرسی را از محل محکومٌ به استیفاء کند مگر آنکه محکومٌ به از مستثنیات دین بوده یا به میزانی نباشد که موجب خروج محکومٌ له از اعسار گردد.»با توجه به ابتدای ماده، شاکی باید هزینه شکایت کیفری را پرداخت نماید.

 هزینه دادرسی مهریه 1403 چقدر است؟

• منظور از هزینه دادرسی ، هزینه‌هایی می‌باشد که باید به حساب دولت واریز شود تا دولت به دعوی رسیدگی کند. البته عدم پرداخت هزینه ها توسط زوجه به این معنا نیست که دولت به این دعوی رسیدگی نمی‌کند.
• هزینه دادرسی که برای اجرا ی مهریه باید از جانب زن پرداخت شود 3/5 درصد ارزش خواسته ( میلغ مهریه )در دادگاه است که همان ابتدای شروع به رسیدگی دریافت می شود. اما زن می تواند هزینه ی  اجرا ی مهریه را ، ضمن دادخواست مهریه از شوهرش مطالبه نماید.
•  زن می تواند برای عدم پرداخت هزینه دادرسی ، دادخواست اعسار  بدهد . هزینه اجرای مهریه از طریق اداره ثبت، نیم عشر دولتی یا یک بیستم مبلغ خواسته (مهریه ) است .
• بر اساس قانون جدید برای به اجرا ی مهریه ابتدا باید از طریق  دائره اجرائیات ثبت اقدام شود و واگر دراین مرحله به نتیجه نرسید از طریق مرجع قضایی عمل شود . 

انواع هزینه دادرسی مهریه از طریق دادگاه

1- مرحله بدوی : تا مبلغ دویست میلیون ریال معادل دو ونیم درصد و مازاد بر ان معادل سه و نیم درصد بهای خواسته یا محکوم به(مهریه)
2- مرحله واخواهی و تجدید نظر : معادل چهار و نیم درصد بهای خواسته یا محکوم به (مهریه)
3- دعاوی مالی در مرحله فرجام خواهی و اعاده دادرسی و اعتراض ثالث : معادل پنج و نیم درصد محکوم به ( صرفا در صورتی که مهریه وجه نقد باشد )

 در زمان ارائه دادخواست اجرا ی مهریه ، اگر مهریه پول، طلا، ارز یا سکه باشد به وجه رایج  تبدیل شده و به نرخ رسمی بانک مرکزی محاسبه می شود و دولت نیز درصدی از آن را به عنوان هزینه‌های دادرسی دریافت می کند 

معافیت از هزینه دادرسی مهریه

معافیت از پرداخت هزینه‌های دادرسی و یا موکول کردن پرداخت آن به زمان اجرای حکم موضوع ماده ی 5 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 به تجویز قانون بدون نیاز به تقدیم دادخواست و به تشخیص و دستور قاضی رسیدگی کننده است.

نمونه دادخواست اعسار از هزینه‌های دادرسی

ثبت دادخواست اعسار، توسط هر شخصی که به پرداخت بدهی مالی، محکوم شده است یا قادر به پرداخت نمی باشد، امکان پذیراست. مدعی اعسار، می تواند با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و بر اساس نمونه دادخواست اعسار، اقدام به ثبت این دادخواست نماید. ستون مربوط به اطلاعات خواهان، خوانده و شرح خواسته، از موارد موجود در هر نمونه دادخواست اعسار هستند که فرد، باید، اقدام به تکمیل دقیق آن ها کند.

سخن پایانی

همان طور که بیان شد هزینه‌های دادرسی را باید خواهان یا خوانده دعوا پرداخت کنند که حسب مالی یا غیر مالی بودن آن متفاوت است که در عناوین بالا مفصلا بیان شد. این هزینه‌ها امل تمبر و نظریه کارشناس و امثالهم می باشد. که باید پرداخت شود. اما گاهی پیش می آید که یکی از طرفین به علت اعسار توانایی پرداخت را ندارد که حسب قانون از پرداخت معاف می شود. معافیت از پرداخت هزینه‌های دادرسی و یا موکول کردن پرداخت آن به زمان اجرای حکم موضوع ماده ی 5 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 به تجویز قانون بدون نیاز به تقدیم دادخواست و به تشخیص و دستور قاضی رسیدگی کننده است.

خدمات گروه وکلای حق وران

گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل خانواده و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.

مشاوره رایگان

اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.

مشاوره حضوری

برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.

مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین

سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.