احکام و آراء و تصمیماتی که در دادگاه صادر می شود بر دو نوع است: احکام و قرار. این احکام صادره از دادگاه ها به چند دسته تقسیم می شوند که احکام قابل تجدیدنظر و غیر قابل تجدیدنظر و قطعی از مهمترین این احکام به شمار می روند.
احکام قطعی، عبارت است از حکمی که به هیچ عنوان از طرق عادی، قابل شکایت، تجدید نظر و واخواهی نباشد. احکام قابل تجدیدنظر، احکامی هستند که از طرق عادی، قابل شکایت و تجدیدنظر می باشد
توصیف رای: دادگاه مکلف است رای صادره را، از حیث قابلیت تجدید نظر و مرجع تجدید نظر توصیف کند.
طرق اعتراض به احکام و آراء صادره: طرق عادی و طرق فوق العاده.
مفهوم حقوقی تجدیدنظر
تجدیدنظر به معنای بازنگری است و در اصطلاح حقوقی، دوباره قضاوت کردن امری است که بدوا مورد قضاوت قرارگرفته است. مطابق آیین دادرسی مدنی و کیفری، رای صادره از دادگاه می تواند با شرایطی مورد اعتراض و بررسی دوباره قرار بگیرد. یکی از این روشها تجدیدنظر خواهی است.
قرار چیست؟
قرار عبارت است از تصمیم قضایی، که از سوی مقام قضایی در طول تحقیقات مقدماتی و در مقام انجام دادن تحقیق و در موارد استثنایی در جریان محاکمه و رسیدگی دادگاه صادر می شود. به عبارتی قرار، تصمیم دادگاه است در امور ترافعی که کلا یا بعضا قاطع دعوا نباشد. مانند صدور قرار رد دعوا، صدور قرار عدم استماع دعوا و غیره. این تصمیم ممکن است ناظر به متهم، سایر اشخاص، یا در مورد اشیاء و اموال آنان باشد.
حکم به چه معناست؟
مطابق ماده 299 قانون آئین دادرسی مدنی چنانچه رای دادگاه راجع به ماهیت دعوا و قاطع آن، به طور جزیی یا کلی باشد، حکم و در غیر این صورت قرار نامیده می شود. بیشتر تصمیماتی که توسط دادگاه صادر میشود متشکل از احکام می باشد.
تفاوت حکم و قرار
- حکم همیشه از طرف دادگاه صادر می شود ولی قرار ممکن است از طرف دادگاه یا مدیر دفتر هم صادر شود.
- حکم قابل تجدید نظر است مگر قانون منع کرده باشد، در حالی که قرار غیر قابل تجدید نظر است مگر آنکه قانون اجازه داده باشد.
- احکام ممکن است حضوری یا غیابی باشد اما قرار غیابی در قانون نداریم.
- درخواست اعاده دادرسی نسبت به قرار جایز نیست صرفا نسبت به احکام می توان تقاضای دادرسی نمود.
- در احکام نیاز به تقدیم دادخواست است در قرار تقدیم دادخواست ملاک نیست و می تواند به صورت درخواست هم باشد.
انواع احکام صادره از دادگاه ها
- حکم قطعی و حکم غیر قطعی
- حکم حضوری و حکم غیابی
- حکم اعلامی و حکم تاسیسی
- حکم نهایی و حکم غیرنهایی
- حکم لازم الاجرا و حکم غیر لازم الاجرا
تعریف احکام قطعی و احکام غیر قطعی
- احکام قطعی: عبارت است از حکمی که به هیچ عنوان از طرق عادی، قابل شکایت، تجدیدنظر و واخواهی نباشد.
- احکام غیرقطعی: احکامی که از طرق عادی، قابل شکایت و تجدیدنظر می باشد.
نکته مهم:
مطابق ماده 5قانون آئین دادرسی مدنی آراء دادگاه ها قطعی است. مگر در موارد مقرر در باب چهارم این قانون یا در مواردی که به موجب سایر قوانین قابل نقض یا تجدیدنظر باشند.
آراء غیرقابل تجدید نظر (غیرقابل اعتراض) موضوع بحث این نوشتار
- رای قطعی و غیرقابل تجدید نظر، احکام مستند به اقرار مشروط بر این که اقرار قاطع باشد. اقرار صریح یا ضمنی باشد و رای از طرف دادگاه صالح و قاضی صالح صادر شده باشد. اقرار در دادگاه انجام شده باشد و حکم مستند به رای کارشناسی باشد که طرفین کتبا رای او را قاطع دعوا قرار داده باشند به شرطی که رای از دادگاه و قاضی صالح صادر شده باشد. حکم مستند به رای کارشناسی که طرفین کتبا رای او را قاطع دعوا قرار داده باشند به شرطی که رای از دادگاه و قاضی صالح صادر شده باشد اسقاط حق تجدید نظرخواهی به شرط آن که این اسقاط بعد از بروز اختلاف باشد (چه دعوا در دادگاه طرح شده باشد چه نشده باشد) به علاوه اسقاط به صورت کتبی باشد. و رای از طرف دادگاه و قاضی صالح صادر شده باشد رای صادره در خصوص خسارات ناشی از قرار تامین خواسته.
- حکم مستند به رای کارشناسی، که طرفین کتبا رای او را قاطع دعوا قرار داده باشند به شرطی که رای از دادگاه و قاضی صالح صادر شده باشد.
- اسقاط حق تجدید نظرخواهی، به شرط آنکه این اسقاط بعد از بروز اختلاف باشد( چه دعوا در دادگاه طرح شده باشد چه نشده باشد ) اسقاط باید به صورت کتبی باشد، رای از دادگاه و قاضی صالح صادر شده باشد.
- رای صادره در خصوص خسارات، ناشی از قرار تامین خواسته ماده ۱۲۰ قانون آئین دادرسی مدنی.
- در مواردی خاص، آرای دادگاه ها، غیر قابل تجدید نظر شمرده شده است مانند آرای صادره در خصوص تعدیل اجاره بها در قانون روابط موجر و مستاجر سال 1356 موارد ذکر شده فوق قطعی و غیر قابل تجدیدنظر می باشند و برای اعتراض به این آراء باید از طریق روش های فوق العاده بهره برد.
نکته مهم در خصوص احکام و آراء قطعی و غیر قابل تجدیدنظر
در صورتی که دادگاه، رای را قطعی و غیر قابل تجدیدنظر اعلام نموده باشد ولی از آن رای تجدید نظر خواهی شود، دادگاه بدوی (اولیه) باید دادخواست تجدید نظر را بپذیرد و پرونده را جهت اقدام مقتضی به دادگاه تجدید بفرستد، این حالت دارای اثر تعلیقی نیز می باشد.
در این صورت دادگاه تجدید نظر به قابلیت تجدید نظرخواهی رای ،رسیدگی می کند. و دو حالت به وجود می آید:
- دادگاه تجدید نظر رای را قابل تجدید نظر تشخیص می دهد، به رسیدگی تجدید نظر ادامه می دهد.
- دادگاه تجدید نظر رای را قابل تجدید نظر تشخیص نمی دهد، بنابراین قرار عدم استماع دعوا صادر می شود.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
تجدید نظر خواهی و احتمال تغییر رای
ماده 1 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده 44 قانون آیین دادرسی مدنی
ماده 80 قانون آیین دادرسی کیفری
آراء غیر قابل فرجام
- احکام مستند به اقرار قاطع در دادگاه.
- احکام مستند به نظریه کارشناسی که طرفین آن را قاطع دعوا قرار دادهاند.
- اسقاط حق فرجام خواهی توسط اصحاب دعوا، قبل از صدور رای.
- احکام مستند به سوگند قاطع دعوا سوگند بتی آراء مستند به سوگند بتی ممکن است قابل تجدید نظر باشد اما قابل فرجام نیست.
- احکام راجع به متفرعات دعوا مانند خسارت دادرسی که ضمن رسیدگی به دعوای اصلی یا بعد از رسیدگی به دعوای اصلی صادر می شود در صورتی که اصل دعوا غیر قابل فرجام باشد.
- احکامی که به موجب قوانین خاص، غیر قابل فرجام خواهی است.
توصیف رای به چه معناست
- دادگاه مکلف است رای صادره را، از حیث قابلیت تجدید نظر و مرجع تجدید نظر توصیف کند. این توصیف جنبه ارشادی و راهنمایی دارد.
- در صورتی که دادگاه رای را قطعی اعلام نموده باشد ولی از آن تجدید نظر خواهی شود. دادگاه بدوی باید دادخواست تجدید نظر را بپذیرد.
- در این صورت دادگاه تجدید نظر به قابلیت تجدید نظرخواهی رای رسیدگی می کند.
نکته مهم:
مطابق ماده 330قانون آیین دادرسی مدنی آراء دادگاههای عمومی و انقلاب در امور حقوقی قطعی است، مگر در مواردی که طبق قانون قابل درخواست تجدیدنظر باشد.
آراء قابل تجدیدنظر:
مطابق ماده 331قانون آیین دادرسی مدنی احکام زیر قابل درخواست تجدیدنظر می باشد الف- دردعاوی مالی که خواسته یا ارزش آن ازسه میلیون (۳/۰۰۰/۰۰۰) ریال متجاوز باشد. ب- کلیه احکام صادره در دعاوی غیرمالی. ج- حکم راجع به متفرعات دعوا در صورتی که حکم راجع به اصل دعوا قابل تجدیدنظر باشد. تبصره – احکام مستند به اقرار در دادگاه یا مستند به رای یک یا چند نفر کارشناس که طرفین کتبا رای آنان را قاطع دعوا قرار داده باشند قابل درخواست تجدیدنظر نیست مگر در خصوص صلاحیت دادگاه یا قاضی صادر کننده رای.
سخن پایانی
طبق رویه دادگاه ها اکثر احکام و آراء قضایی قابل تجدیدنظر خواهی هستند. و این یک حق برای طرفین دعوا می باشند و می توانند از آن استفاده کنند. مگر این که رایی قطعی شده باشد. که در این صورت امکان تجدیدنظرخواهی وجود ندارد.
ماده 331 قانون آیین دادرسی مدنی کانلا دقیق به این مطلب اشاره کرده و آرا قابل تجدیدنظر را اعلام کرده است.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل کیفری تهران، بهترین وکیل شرب خمر در تهران و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!