اجرت المثل و تنصیف دارایی دو عنوانی هستند که افراد در هنگام طلاق می پردازند. وقتی می توان تنصیف دارایی را خواست که طلاق صورت بگیرد اما برای دریافت اجرت المثل چنین شرطی مد نظر نیست. منظور از اجرت المثل چیست؟ اجرت المثل یعنی زن برای اموراتی که در خانه انجام می دهد پاداش دریافت می کند. تنصیف دارایی یعنی هر آنچه زن و مرد بعد از ازدواج به دست آورند تا نصف بعد از طلاق به زن می دهند.
عده ای از افراد معتقداند اگر زن تنصیف دارایی را خواهان باشد دیگر نمی تواند از اجرت المثل استفاده کند. اما عده ای دیگر بر این باوراند که بین این دو عنوان هیچ تناقضی وجود ندارد و زن مستحق هر دو آن ها می شود. علی القاعده برای دریافت این دو باید شرایطی وجود داشته باشد تا زن مستحق گردد با ما همراه باشید تا به این موضوعات بپردازیم.
اجرت المثل چیست؟
افراد معمولا برای این که معنای چیزی را بهتر درک کنند به معنای لغوی آن رجوع می کنند. اجرت المثل در لغت به معنای ارزش و بهای چیزی است. اجرت المثل دوران زوجیت همان ارزش کارهایی است که قانونا و شرعا بر عهده ی زوجه نمی باشد اما او بدون قصد تبرع این کار را انجام می دهد. در این حالت زوج موظف است که بهای امورات زوجه را بلافاصله پس از مطالبه پرداخت کند.
حسب ماده 336 قانون مدنی: چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا به عهده وی نبوده و عرفا برای آن کار اجرتالمثل باشد، به دستور زوج و با عدم قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرتالمثل کارهای انجام گرفته را محاسبه و به پرداخت آن حکم مینماید.
همچنین در ماده 29 قانون حمایت خانواده بیان می شود: دادگاه ضمن رای خود با توجه به شروط ضمن عقد و مندرجات سند ازدواج، تکلیف جهیزیه، مهریه و نفقه زوجه، اطفال و حمل را معین و همچنین اجرتالمثل ایام زوجیت طرفین مطابق تبصره ماده (336) قانون مدنی تعیین و در مورد چگونگی حضانت و نگهداری اطفال و نحوه پرداخت هزینههای حضانت و نگهداری تصمیم مقتضی اتخاذ میکند.
شرط تنصیف دارایی چیست؟
شرط تنصیف دارایی یعنی این که مرد متعهد می شود که اگر زن خود را بدون دلیل طلاق دهد تا نصف اموال خود را به زن تملیک کند. این توضیح در تعریف شرط تنصیف می باشد. شرط تنصیف دارایی شرطی است که در ضمن عقد نکاح وجود دارد و جزء شروط دوازده گانه است. باید گفت در مورد تنصیف دارایی ماده قانونی وجود ندارد و این امر جزء تاسیسات جدید حقوقی است، که در سند ازدواج موجود است.
باید گفت زوجین می توانند از امضا کردن این شرط امتناع کنند و عدم امضا خللی به صحت و سقم عقد وارد نمی کند. این شرط در عقدنامه ها به شرح ذیل می باشد:
ضمن عقد نکاح زوجه شرط نمود هر گاه طلاق بنا به درخواست زوجه نباشد و طبق تشخیص دادگاه تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتاری نبوده زوج موظف است تا نصف دارایی موجود خود را که در ایام زناشویی با او به دست آورده یا معادل آن را طبق نظر دادگاه بلاعوض به زوجه منتقل نماید.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
اجرت المثل زن و نحوه محاسبه آن
تفاوت بین اجرت المثل و شرط تنصیف دارایی
شما برای آن که تفاوت بین اجرت المثل با تنصیف دارایی را بهتر متوجه شوید بهتر است این دو را با هم مقایسه کنیم.
الف) اجرت المثل:
همان طور که در ابتدا عرض شد برای دریافت اجرت المثل ماده 336 قانون مدنی وجود دارد و قانونگذار چنین امری را پیشبینی کرده است. منتها برای این که به زوجه اجرت المثل تعلق گیرد شروطی لازم است:
- اولین شرط برای تحقق اجرت المثل این است که این عمل عرفا دارای اجرت باشد. بنابراین هر عمل زوجه مستحق اجرت نخواهد بود. منظور آن است که عقلا این عمل را دارای اجرت بدانند.
- دومین شرط در تفاوت بین اجرت المثل و تنصیف دارایی این است که عمل انجامی با قصد تبرع نباشد. تبرع در حقوق یعنی رایگان بودن. بنابراین زوجه باید بر اساس اصل عدم اثبات کند قصد تبرع نداشته و این اعمال برای دریافت اجرت انجام داده است.
- سومین شرط این است که زوج به زوجه دستور دهد. مثلا زوجه در خارج از خانه مشغول به کار شود.
- شرط چهارم این است که این اعمال جزء واجبات زن نباشد مثلا زن نمی تواند برای اعمال زناشویی از مرد تقاضای اجرت المثل داشته باشد.
ب) تنصیف دارایی:
- اولین شرط این است که طلاق واقع شود. یعنی خلاف اجرت المثل که در طول زندگی می توان دریافت کرد. بنابراین تا طلاقی صورت نگیرد تنصیف دارایی هم وجود ندارد.
- دومین شرط این است که طلاق بنا به درخواست زوج باشد. بنابراین از مفهوم مخالف و نص صریح شرط در عقدنامه می توان اینگونه برداشت کرد که طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتاری وی نباشد و همچنین طلاق بنا به درخواست زوجه نباشد.
- سومین شرط این است که حتما نصف اموال به زن نمی دهند؛ بلکه تا نصف اموال حسب تشخیص دادگاه به زوج تعلق می گیرد.
- شرط چهارم این است که اموال به دست آمده باید ماحصل زندگی باشد و همچنین اموال باید در دسترس باشد مثلا اگر آن اموال را بفروشند و موجود نباشد دیگر نمی توان آن ها را دریافت کرد.
تعیین کننده اجرت المثل و تنصیف دارایی چه کسی است؟
همان طور که در ابتدای مقاله ذکر شد زن می تواند از شوهر خود درخواست اجرت المثل کند و همچنین درخواست تنصیف دارایی را داشته باشد. اگر زن دارای تمامی شروط اجرت المثل و تنصیف دارایی باشد می تواند از دادگاه صالح این درخواست را بکند. اما سوال اساسی اینجا مطرح می شود که آیا خود طرفین مبلغ اجرت المثل و تنصیف دارایی را مشخص می کنند؟ یا این که زوجه این مشخص می کند؟ یا نهادی دیگر این کار را انجام می دهد؟
باید در پاسخ به این سوال گفت، مبلغ اجرت المثل را دادگاه با توجه به شرایطی که در فرد وجود دارد تعیین می کند و پس این مقدار نسبت به هر فردی متفاوت است و نمی توان مبلغ معین تعیین کرد. همچنین در مشخص کردن مقدار تنصیف دارایی دادگاه حکم تا نصف اموال می دهد. یعنی اوضاع و احوال را مورد بررسی قرار می دهد و سپس مقدار اموالی که قرار است به زوجه تعلق گیرد را حساب می کند و حکم را صادر می کند.
آیا شرط تنصیف دارایی مانع از اجرت المثل می شود؟
سوالی که ممکن است برای شما هم پیش آید این است که آیا شرط تنصیف دارایی مانع از اجرت المثل می شود؟ حسب آرای صادره از محاکم حقوقی دادگستری می توان به این نتیجه رسید که دادگاه در اکثریت مواقع دادگاه ها حکم به اجرای هر دو در صورت وجود شرایط می دهند.
این دو عنوان حقوقی با یکدیگر در تضاد نیستند چرا که مبانی مختلف دارند. حسب ماده 336 قانون مدنی زن می تواند اجرت المثل خود را از شوهر دریافت کند و این امر در طول زندگی ممکن است. بنابراین چون زن در زمان زندگی خود مستحق این اجرت بوده آیا می توان به بهانه استحقاق نصف اموال از این اجرت محروم شود؟ علت آن که بعضی از علما قائل به تضاد هستند اختلاف در مبانی است. که خود این استدلال پاسخ این نظریه است. یعنی پس چون مبانی متفاوت دارند متضاد نیستند. مبنای متفاوت زمانی باعث اخلال می شود که به تضاد بین آن ها اشاره شود؛ که ما در این عنوان با چنین چیزی روبهرو نیستیم.
رای دادگاه:
اجرت المثل ایام زوجیت و شرط تنصیف دارایی قابل جمع هستند؛ بنابراین استحقاق زوجه نسبت به هر یک از حقوق ناشی از اجرای شرط تنصیف دارائی و اجرت المثل ایام زندگی مشترک به دلیل مختلف بودن مبانی قانونی هر یک از آنها موجب اسقاط استحقاق وی نسبت به حق دیگر نیست.
آیا زوجین می توانند ضمن عقد شرط کنند که اگر از تنصیف دارایی استفاده شود اجرت المثل منتفی است؟
بله این امر ممکن است که در شروط ضمن عقد قید گردد اگر زوجه از تنصیف دارایی استفاده کند دیگر نمی تواند اجرت المثل را دریافت کند.
سخن پایانی
همان طور که در ابتدای مقاله عرض شد زن می تواند اجرت المثل و تنصیف دارایی اموال را دریافت کند. اما بعضی قائل به این هستند که نمی توان زن هر دو آن ها را دریافت کند که ما با استدلال هایی این موضوع را رد کردیم. پس ما بر این امر معتقد هستیم که اگر زن تمامی شروط دریافت اجرت المثل و تنصیف دارایی را داشته باشد می تواند از هر دو آن ها بهره مند شود.
شروط اجرت المثل این عمل عرفا دارای اجرت باشد، عمل انجامی با قصد تبرع نباشد، این اعمال جزء واجبات زن نباشد و غیره از موارد تحقق اجرت المثل می باشد. شروط تنصیف دارایی طلاق واقع شود، طلاق بنا به درخواست زوج باشد، اموال به دست آمده باید ماحصل زندگی باشد و همچنین اموال باید در دسترس باشد و غیره از شروط تحقق تنصیف دارایی است.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل حقوقی تهران، و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!