شروط ضمن عقد نکاح جزء مواردی است که معمولا اکثریت افراد با آن در برهه ای از زندگی خود با آن روبهرو می شوند. این شروط به به دو بخش چاپی و دست نویس تقسیم می شوند. چاپی آن شامل دو بند و 12 شرط می باشد که جمعا شامل 14 شرط می شود. شروط دست نویس آن شروطی هستند که زوجین با توافق یکدیگر وارد در عقد می کنند.
نکته قابل توجه این است که شروط چاپی به این معنا نیست که فرد باید امضا کند؛ یعنی می توان بعضی از این شروط را پذیرفت و بعضی از آن را نپذیرفت. سوال اینجاست که اگر در عقدنامه و شروط آن اشتباهی رخ دهد آیا می توان آن ها را اصلاح کرد؟
شروط ضمن عقد نکاح چیست؟
شروط ضمن عقد نکاح شروطی هستند که زوجین با یکدیگر به توافق می رسند و آن را در عقدنامه خود می آورند. حال این شروط ممکن است به نفع یک طرف یا هر دو طرف عقد باشد. همچنین این شروط محدود نیستند و طرفین هر چقدر که خواهند می توانند شرط گذارند. تنها محدودیت در شرط گذاری این است که باید شروط صحیح باشند. منظور همان مواردی است که در ماده 190 قانون مدنی وجود دارد.
این شروط کاملا دقیق و استوار هستند و همانند دیگر شروط ضمن عقد دارای اثر حقوقی الزام آور هستند. این شروط بیشتر به این دلیل بیان می شوند که حق و حقوق طرفین ادا شود. یا بهتر است بگوییم حق کسی زایل نشود. البته به قول اساتید حقوق زندگی بر پایه و اساس قانون زندگی نمی شود و زوجین باید با هم زندگی را بسازند!
انواع شروط ضمن عقد نکاح
شروط ضمن عقد به دو دسته تقسیم می شوند. دسته اول شروطی هستند که از سال 1360 وارد عقدنامه ها شده اند و شامل 12 مورد هستند که به شروط دوازده گانه معروف اند. دسته دوم شروطی هستند که زوجین در عقدنامه وارد می کنند.
بخش اول: شروط دوازدهگانه:
این شروط دو بخش است که یکی از این موارد به 12 مورد تقسیم می شود: الف) ضمن عقد نکاح:
زوجه شرط نمود هرگاه طلاق بنا به درخواست زوجه نباشد و طبق تشخیص دادگاه تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار وی نبوده زوج موظف است تا نصف دارایی خود را که در ایام زناشویی با او به دست آورده یا معادل آن را طبق نظر دادگاه بلاعوض به زوجه منتقل کند.
ب) ضمن عقد نکاح:
زوج به زوجه وکالت بلاعزل با حق توکیل غیر داد که در موارد مشروحه زیر با رجوع به دادگاه و اخذ مجوز از دادگاه پس از انتخاب نوع طلاق خود را مطلقه نماید و نیز به زوجه وکالت بلا عزل با حق توکیل غیر داد تا در صورت بذل از طرف او قبول نماید.
مواردی که می تواند حسب مورد از دادگاه تقاضای صدور اجازه طلاق نماید به شرح زیر است:
- استنکاف شوهر از دادن نفقه زن به مدت 6 ماه به هر عنوان و عدم امکان الزام او به تادیه نفقه و همچنین در موردی که شوهر سایر حقوق واجبه زن را به مدت 6 ماه وفا نکند و اجبارا ایفا هم ممکن نباشد.
- سوء رفتار و یا سوء معاشرت زوج به حدی که ادامه زندگی را برای زوجه غیر قابل تحمل نماید.
- ابتلاء زوج به امراض صعب العلاج به نحوی که دوام زناشویی برای زوجه مخاطره آمیز باشد.
- جنون زوج در مواردی که فسخ نکاح شرعا ممکن نباشد.
- عدم رعایت دستور دادگاه در مورد منع اشتغال زوج به شغلی که طبق نظر دادگاه صالح منافی با مصالح خانوادگی و حیثیت زوجه باشد.
- محکومیت شوهر به حکم قطعی به مجازات 5 سال حبس یا بیشتر یا به جزای نقدی که بر اثر عجز از پرداخت منجر به 5 سال بازداشت شود یا به حبس و جزای نقدی که مجموعا منتهی به 5 سال یا بیشتر بازداشت شود و حکم مجازات در حال اجرا باشد.
- ابتلاء زوج به هر گونه اعتیاد مضری که به تشخیص دادگاه به اساس زندگی خانوادگی خلل آورد و ادامه زندگی برای زوجه دشوار باشد.
- زوج زندگی خانوادگی را بدون عذر موجه ترک کند. تشخیص ترک زندگی خانوادگی و تشخیص عذر موجه با دادگاه است و یا 6 ماه متوالی بدون عذر موجه از نظر دادگاه غیبت نماید.
- محکومیت قطعی زوج در اثرارتکاب جرم و انجام هر گونه مجازات اعم از حد و تعزیر در اثر ارتکاب جرمی که مغایر با حیثیت خانوادگی و شئون زوجه باشد. تشخیص اینکه مجازات مغایر با حیثیت وشئون خانوادگی است با توجه به وضع و موقعیت زوجه و عرف و موازین دیگر با دادگاه است.
- در صورتی که پس از گذشت 5 سال زوجه از شوهر خود به جهت عقیم بودن و یا عوارض جسمی دیگر زوج صاحب فرزند نشود.
- در صورتی که زوج مفقودالاثر شود و ظرف 6 ماه پس از مراجعه زوجه به دادگاه پیدا نشود.
- زوج همسر دیگری بدون رضایت زوجه اختیار کند یا به تشخیص دادگاه نسبت به همسران خود اجرای عدالت ننماید.
بخش دوم شوطی هستند که زوجین اختیار می کنند:
شرط تحصیل، حق مسکن، حق طلاق، حق حضانت، حق اشتغال و غیره است.
آیا امکان اصلاح شروط ضمن عقد نکاح پس از ثبت وجود دارد؟
اگر بخواهیم پاسخ کلی دهیم باید بگوییم که در کل امکان اصلاح وجود ندارد مگر این که شرایط خاصی وجود داشته باشد. یعنی با وجود این شرایط می توان شروط ضمن عقد را اصلاح کرد. در غیر این صورت این امکان وجود ندارد. این اصلاح در عقدنامه به سه دسته تقسیم می شود:
اصلاح در مورد موارد هویتی:
منظور آن است که در موارد هویتی مانند نام و نام خانوادگی مشکلی به وجود آید. مثلا نام زوجه اشتباها نوشته شود یا نام های خانوادگی به جای یکدیگر نوشته شود. در این حالت زوجین به دفترخانه مراجعه می کنند. مدارک لازم شامل: مدرک شناسایی مثل کارت ملی یا شناسنامه، حکم قطعی دادگاه، سند ازدواج و حضور زوجین جهت اصلاح سند.
اصلاح در مورد مقدار مهریه:
این مورد بسیار بحث برانگیز است و نظریات مختلفی وجود دارد. اما ما باید نهایتا نظر قانونگذار را ملاک قرار دهیم. تغییر در مهریه یعنی قرار است مقدار مهریه کم یا زیاد شود. تا قبل از سال 1388 قانونگذار این اجازه را به زوجین داده بود تا زوج با اقرارنامه رسمی مبادرت به افزایش مهریه کند. اما هیات عمومی دیوان عدالت اداری رای وحدت رویه با این مضمون صادر کرد:
مهریه ی شرعی همان است که در ضمن عقد واقع شده است و ازدیاد مهر بعد از عقد شرعا صحیح نیست و ترتیب آثار مهریه بر آن خلاف موازین شرع شناخته شد. بنابراین جزء (ب) از قسمت 151 بخشنامه های ثبتی که نتیجتا مبین امکان افزایش مهریه به شرط تنظیم سند رسمی است مستندا به قسمت دوم اصل 170 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده ی 41 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1385 ابطال می شود.
اصلاح در مورد شروط ضمن عقد نکاح:
اصلاح شروط ضمن عقد نکاح بلامشکل است و قانونگذار برای آن منعی نمی داند. اما این نکته را باید عرض کرد که تغییر آن در سند رسمی ازدواج صورت نمی گیرد بلکه زوجین با اقرارنامه ای در یک سند رسمی دیگر این شروط را تغییر می دهند.
شروط صحیح در عقد نکاح
شروط صحیح در قانون مدنی مشخص و معین است. حسب ماده 234 قانون مدنی: شرط بر سه قسم است: 1) شرط صفت، 2) شرط نتیجه و 3) شرط فعل اثباتا یا نفیا. هر شرطی در این سه حیطه جای گیرد صحیح است و حتما در مورد شروط ضمن عقد نکاح نمی باشد. حال برای درک بهتر از این شروط عناوین ذیل را به دقت مطالعه فرمایید:
- شرط صفت: عبارت است از شرط راجع به کیفیت یا کمیت مورد معامله.
- شرط نتیجه: آن است که تحقق امری در خارج شرط شود.
- شرط فعل: آن است که اقدام یا عدم اقدام به فعلی بر یکی از متعاملین یا بر شخص خارجی شرط شود.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
آیا مرد می تواند زن را طلاق ندهد؟
شروط باطل ضمن عقد نکاح
شروط باطل خود به دو دسته تقسیم می شود. که در قانون مدنی به تفصیل بیان شده است که به شرح ذیل می باشد:
شروطی که هم خود باطل می باشند و هم عقد را باطل می کنند: حسب ماده 232 قانون مدنی: شروط مفصله ذیل باطل است ولی مفسد عقد نیست:
- شرطی که انجام آن غیر مقدور باشد.
- شرطی که در آن نفع و فایده نباشد.
- شرطی که نامشروع باشد.
شروطی که تنها خود شرط باطل می شود و عقد صحیح است: حسب ماده 233 قانون مدنی: شروط مفصله ذیل باطل و موجب بطلان عقد است:
- شرط خلاف مقتضای عقد
- شرط مجهولی که جهل به آن موجب جهل به عوضین شود.
سخن پایانی
همان طور که عرض شد شروط ضمن عقد نکاح به دو بخش چاپی و دست نویس تقسیم می شود که زوجین می توانند آنها را قبول یا رد کنند. در این میان ممکن است اشتباهی رخ دهد. یعنی در عقد نامه نکته ای از قلم افتد یا اشتباها ذکر شود. این اشتباهات در سه بخش قابل تصور است: اشتباه هویتی، اشتباه در مهریه و اشتباه در شروط ضمن عقد. که در مورد اول و سوم انکان تغییر ممکن است ولی در مورد دوم حسب قانون امکان تغییر وجود ندارد.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل خانواده و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!