پیشرفت سریع تکنولوژی هوش مصنوعی، ابزاری قدرتمند به نام “دیپ فیک” (Deep Fake) را به وجود آورده است؛ یک فناوری پیچیده که با جایگزینی واقعگرایانه چهره، صدا و حرکات یک فرد بر روی تصویر فرد دیگر، میتواند محتوایی تولید کند که تشخیص آن از واقعیت برای مخاطبان بسیار دشوار است. در حالی که این فناوری میتواند کاربردهای مثبتی در عرصههایی مانند فیلمسازی و آموزش داشته باشد، پتانسیل مخرب آن برای فریب و سوءاستفاده، چالشی بزرگ در فضای سایبری محسوب میشود.
در مقاله فوق دیپ فیک و مجازات آن مورد بررسی قرار گرفته است.
تعریف دیپ فیک
دیپ فیک که از آن با عنوان جعل عمیق نیز تعبیر می شود این فناوری که مبتنی بر هوش مصنوعی است. تصاویر و صدا و حرکات فردی را بر روی تصویر دیگری قرار می دهد به طوری که هیچ تفاوتی با خود واقعی آن ندارد و قابل تشخیص نیست. پس از کشف چهرهی انسان از طریق دوربینها، هوش مصنوعی، چهره همان انسان را جعل کرده و میتواند او را در حال حرکت، سخنرانی و هر حالتی که بخواهد قرار دهد.
دیپ فیک و جرائم مرتبط با آن
دیپ فیک جعل محسوب می شود و نزدیک ترین عنوان مجرمانه ای که می توان برای آن بیان نمود جعل رایانه ای می باشد. این فناوری باعث پدید آمدن جرائم زیادی می باشد که در ادامه به توضیح آن می پردازیم.
جعل رایانه ای
جعل رایانهای عبارت است از ورود، ایجاد، تغییر، محو و توقف داده پیام در هر ابزار ارتباطی یا ابزار انتقالدهنده داده پیام به قصد جا زدن آنها به عنوان داده پیام معتبر برای استفاده خود یا دیگری و به ضرر غیر.
ماده 6 قانون جرایم رایانهای، به عنوان عنصر قانونی جرم جعل رایانهای در قانون جرایم رایانهای مصوب 1388 به شمار میآید.
هر کس به طور غیرمجاز مرتکب اعمال زیر شود، جاعل محسوب و به حبس از یک تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست میلیون (20.000.000) ریال تا یکصد میلیون (100.000.000) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهدشد:
الف) تغییر یا ایجاد دادههای قابل استناد یا ایجاد یا واردکردن متقلبانه داده به آنها.
ب) تغییر دادهها یا علائم موجود در کارتهای حافظه یا قابل پردازش در سامانههای رایانهای یا مخابراتی یا تراشهها یا ایجاد یا وارد کردن متقلبانه دادهها یا علائم به آنها.
در واقع، عنصر اصلی جعل، تغییر دادن حقیقت یک امر می باشد. در دیپ فیک هم چهره واقعی فرد با یک تصویر جعلی که شخص دیگری را نشان میدهد، جا به جامیشود.
تولید یک دیپ فیک اگر از خود یا از دیگری با رضایت او باشد جرم نیست. در غیر این صورت دیپ فیک تحت عنوان جعل رایانهای قابل مجازات است. همچنین تولید دیپ فیک با توجه به محتوای آن و سایر شرایط میتواند تحت عناوین متعددی مانند نشر اکاذیب، هتک حیثیت رایانهای، توهین و افترا، انتشار تصاویر مستهجن و غیره قرار میگیرد. در ادامه به جرائم مرتبط در این زمینه می پردازیم.
نمونه رای مصداق بزه جعل رایانهای
هتک حیثیت
یکی از مواردی که با گسترش این فناوری به وفور به چشم میخورد به وجود آمدن جرم در زمینه هتک حیثیت می باشد. هتک حیثیت عبارت است از فعلی که با هدف تنزل ارزش واقعی یک فرد در میان جامعه موجب لطمه به حیثیت و آبروی آن فرد میشود. طبق قانون هتک حیثیت رایانهای در ماده 16 قانون جرایم رایانهای جرمانگاری شده است.
به موجب این ماده: هر کس به وسیله سامانههای رایانهای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف کند و آن را منتشر یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر کند، به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از چهل و پنج روز و دوازده ساعت تا یک سال یا جزای نقدی از پانزده میلیون (15,000,000) ریال تا صد میلیون (100,000,000) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
تبصره- چنانچه تغییر یا تحریف به صورت مستهجن باشد، مرتکب به حداکثر هر دو مجازات مقرر محکوم خواهد شد.
نکته حائز اهمیت اینکه ملاک تشخیص هتک حیثیت عرف می باشد. حال هتک حیثیت می تواند از طیق توهین نیز صورت بگیرد که در ادامه به توضیح آن می پردازیم.
توهین
توهین عبارت است از هر رفتاری که بتواند به نحوی از انحا موجب وهن حیثیت طرف مقابل در نظر افراد متعارف و معمولی جامعه گردد. مستندات قانونی زیادی در قوانین مختف وجود دارد که توهین را جرم انگاری کرده است. حال یکی از جرائمی که به واسطه دیپ فیک محقق می شود حتک حیثیت است که توهین به افراد را در مواردی به دنبال دارد.
افترا
یکی دیگر از مواردی که به واسطیه هتک حیثیت برای افراد ایجاد می شود افترا می باشد. که افترا در اصطلاح حقوقی عبارت از نسبت دادن صریح عمل مجرمانه برخلاف حقیقت و واقع به شخص یا اشخاص معین می باشد. به یکی از طرف مذکور در قانون، مشروط به این که صحت عمل مجرمانه نسبت داده شده در نظر مراجع و مقامات قضایی ثابت نشود.
افترا در ماده 697 قانون مجازات اسلامی جرمانگاری شده است. مطابق این ماده هر کس به وسیله اوراق چاپی یا خطی یا به وسیله درج در روزنامه و جراید یا نطق در مجامع یا به هر وسیله دیگر به کسی امری را به طور صریح نسبت دهد، یا آن ها را منتشر نماید، که مطابق قانون آن جرم محسوب شود، و نتواند آن اسناد را اثبات نماید، جز در مواردی که موجب حد است، به یک ماه تا یک سال حبس و تا 74 ضربه شلاق یا یکی از آن ها حسب مورد محکوم خواهد شد.
نکته قابل توجه اینکه افترایی که در این فرض و با استفاده از فناوری فوق صورت میگیرد افترای عملی می باشد؛ چرا که فرد مرتکب قصد دارد از این راه و با ساخت دیپ فیک عمل مجرمانه ای را به فرد نسبت دهد.
نشر اکاذیب
از آنجایی که با استفاده از این فناوری می توان اخبار دروغینی ساخت که کاملا خلاف واقع می باشد فلذا یکی دیگر از جرائم مستند به این فناوری جرم نشر اکاذیب است.
ماده۷۴۶ قانون مجازات اسلامی (ماده ۱۸ قانون جرایم رایانهای) تشویش اذهان عمومی از طریق نشر اکاذیب در فضای مجازی را جرم دانسته و مقرر میدارد: هرکس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله سامانه رایانهای یا مخابراتی اکاذیبی را منتشر نماید یا در دسترس دیگران قرار دهد یا با همان مقاصد اعمالی را برخلاف حقیقت، راساً یا به عنوان نقل قول، به شخص حقیقی یا حقوقی بهطور صریح یا تلویحی نسبت دهد، اعم از اینکه از طریق یاد شده به نحوی از انحاء ضرر مادی یا معنوی به دیگری وارد شود یا نشود، افزون بر اعاده حیثیت (در صورت امکان)، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از شصت و شش میلیون ریال تا پانصد میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
بنابر ماده فوق در صورتی که با انتشار یک دیپ فیک، مطالب خلاف واقعی منتشر شود که به اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت داده شود. در صورتی که قصد اضرار به غیر و تشویش اذهان عمومی وجود داشته باشد؛ جرم نشر اکاذیب محقق شده و مرتکب قابل پیگیری می باشد.
انتشار محتویات مستهجن
مطابق ماده 14 قانون جرایم رایانهای: هرکس به وسیله سامانههای رایانهای یا مخابراتی یا حاملهای داده محتویات مستهجن را منتشر، توزیع یا معامله کند یا به قصد تجارت یا افساد تولید یا ذخیره یا نگهداری کند، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پانزده میلیون ریال تا صد میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
محتویات مستهجن مطابق تبصره 4 همین ماده عبارت است از تصویر، صوت یا متن واقعی یا غیر واقعی یا متنی که بیانگر برهنگی کامل زن یا مرد یا اندام تناسلی یا آمیزش یا عمل جنسی انسان است.
بر اساس ماده فوق و توضحیات ارائه شده از این فناوری، اگر با استفاده از دیپ فیک محتوایی تولید شود. که حاوی تصاویر مستهجن باشد این مورد جرم انگاری شده است؛ و دارای مجازات فوق می باشد.
کاربرد ها
از این فناوری در عرصه های مهم فیلم سازی، رسانه های آموزشی و تبلیغات استفاده می شود. و امکانات جدید و خیلی خوبی را در اختیار آنها قرار داده است. اما اگر این فناوری در امور نادرستی به کار گرفته شود. تبعات بسیار زیاد سیاسی، تجاری، اقتصادی را به دنبال خواهد داشت.
توصیه
مقابله با دیپ فیک با توجه به فضای فناوری امروزه چندان آسان نخواهد بود. با این حال توصیه میشود حتیالامکان از ارسال بیمورد تصاویر و فیلمهای خود در شبکههای اجتماعی خودداری کنید و یا در عکسها و فیلمهای کسانی که نمیشناسید حضور پیدا نکنید. در مقاله فوق به دیپ فیک و مجازات آن پرداختیم.
سخن پایانی
دیپ فیک به عنوان یک محصول برجسته هوش مصنوعی، در عین حال که نویدبخش امکانات جدیدی در صنعت و رسانه است، تهدیدی جدی علیه حقیقت، اعتماد عمومی و حیثیت فردی محسوب میشود. قابلیت آن در تولید محتوای بصری و صوتی کاملاً متقلبانه، زمینهساز شکلگیری طیف وسیعی از جرائم سایبری است.
در نظام حقوقی ما، با وجود عدم تصریح مستقیم به عنوان “دیپ فیک”، این عمل تحت عناوین مجرمانهای چون جعل رایانهای (ماده ۶ قانون جرایم رایانهای) و خصوصاً هتک حیثیت رایانهای (ماده ۱۶)، مجازاتهای حبس و جزای نقدی را در پی دارد. علاوه بر این، بسته به محتوای تولیدی، جرائم دیگری نظیر نشر اکاذیب، توهین، افترا و انتشار محتوای مستهجن نیز قابلیت انتساب به مرتکب را خواهند داشت.
مقابله مؤثر با این تهدید نیازمند دو رویکرد است:
- اقدام فردی: هوشیاری کاربران و پرهیز از انتشار بیرویه تصاویر و فیلمهای شخصی در فضای مجازی.
- پاسخ حقوقی: اعمال قاطعانه قانون علیه تولیدکنندگان محتوای دیپ فیک با هدف اضرار به غیر، با تکیه بر قابلیتهای پلیس فتا و قوه قضائیه برای پیگرد و تعیین مجازات.
در عصر اطلاعات، صیانت از اعتبار و هویت افراد در گرو درک عمیق خطرات دیپ فیک و استفاده بهینه از ابزارهای حقوقی موجود است.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل بهترین وکیل کیفری تهران، بهترین وکیل جرایم اینترنتی در تهران و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!