ما قصد داریم در این مقاله به آثار نشوز در نکاح دائم در حقوق ایران بپردازیم. وقتی علقه زوجیت به وجود آید و عاقد خطبه نکاح را بخواند و طرفین رضایت خود را اعلام کنند؛ در این موقعیت برای زوجین تعهداتی ایجاد می شود. هر دو آن ها مکلف هستند که این تعهدات را انجام دهند. علی الاصول وقتی یکی از این طرفین بر تعهد خود جامه ی عمل نپوشاند و اجرا نکند قطعیت طرف مقابل از امتیازی برخوردار می شود و ضمانت اجرایی وجود دارد.
یکی از وظایف زوجه این است که از شوهر خود تمکین کند. هنگامی که این تمکین صورت نگیرد چه اتفاقی می افتد؟ آیا ضمانت اجرایی وجود دارد؟ آیا اثری بر حقوق و تکالیف زوجین می گذارد؟
تعریف حقوقی نشوز
همانطور که می دانید زن مکلف است از همسر خود پیروی کند و در مسکن و شهری که او مستقر است استقرار پیدا کند. در کل زوجه باید از زوج تمکین کند ولی اگر عذر موجهی باشد می تواند تمکین نکند. تمکین، شامل تمکین خاص و تمکین عام می باشد. منظور از تمکین خاص روابط زناشویی زوجین است و منظور از تمکین عام، سکونت در منزل مشترک، حسن معاشرت و غیره است. حال اگر زوجه تمکین نکند و یا نافرمانی کند در این صورت به این زوجه ناشزه می گویند. همانطور که فرمانبرداری از زوج باعث می شود که زوج تعهداتی را انجام دهد؛ عدم اطاعت از همسر هم باعث می شود که زوج دیگر به تعهدات خود عمل نکند.
آثار نشوز در نکاح دائم: اثبات نشوز در نکاح دائم ،توسط مرد، آثار حقوقی از جمله عدم تعلق نفقه، اجازه ازدواج مجدد مرد، عدم دریافت اجرت المثل را برای زوجه در پی دارد.
آثار نشوز در ازدواج دائم
برابر با ماده 1108 قانون مدنی که به نشوز در نکاح دائم توجه دارد، چنانچه زن بدون عذر موجه، از انجام وظایف شرعی و قانونی خود امتناع کند نفقه به وی تعلق نمی گیرد. مقصود از عذر موجه وجود یکی از مصادیق عسر و حرج همچون عدم پرداخت نفقه، وجود خطر جانی و اعتیاد مضر زوج و غیره می باشد.
به صرف وقوع عقد نکاح به شکل صحیح، رابطه زوجیت بین طرفین و حقوق و تکالیف ناشی از آن، در مقابل یکدیگر برقرار می شود. تکالیف و حقوقی که بر اثر وقوع نکاح میان زوجین برقرار می شود، به موجب قانون است و تراضی طرفین درآن موثر نیست مگر با اجازه قانون باشد. بنابراین قواعدی را که قانونگذار در این رابطه بیان کرده است آمره بوده و نمی توان خلاف آن توافق کرد.
تکلیف مالی مرد در مقابل زن، پرداخت نفقه است. و از تکالیف غیر مالی می توان به مواردی از جمله، سکونت مشترک، کمک و همراهی به یکدیگر در تقویت و تحکیم مبانی خانواده، وفاداری و حسن معاشرت، اشاره کرد.
شرایطی که زن ناشزه محسوب می شود
اثبات عدم تمکین خاص اصولا تنها با اقرار زوجه امکان پذیر است ولی برای عدم تمکین عام با شهادت شهود، اقرار، نظر کارشناسی و غیره امکان پذیر است. و کافی است مرد عدم حضور زوجه در منزل را به مدت طولانی اثبات کند. مدت زمان ترک منزل باید با اندازه ای باشد که زوج در این مدت دچار اضطرار شود و معمولا با ترک منزل توسط زن در مدت کوتاه، دادگاه ازدواج مجدد را تجویز نمی کند. و در مجموع مدت زمان مشخصی برای عدم تمکین متصور نیست.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
طلاق رجعی: اندکی بیشتر از بازگشت به ازدواج
تمکین یعنی چه؟ عواقب و مراحل دادخواست آن
آثار نشوز زوجه
عدم تمکین زوجه جرم نیست که مجازات برای آن تعیین شود. اما در قانون ایران آثار حقوقی متعددی دارد، که در ادامه به آن و آثار نشوز درنکاح دائم می پردازیم.
الف) عدم دریافت نفقه:
به نظر می رسد مهم ترین اثر حقوقی تمکین نکردن زوجه بدون عذر موجه، عدم دریافت نفقه از مرد است. بنابراین نشوز مانع برخوداری زن از نفقه است. اثبات ناشزه بودن زوجه با مرد است. در مقابل زن برای گرفتن نفقه، لازم نیست تمکین را اثبات کند و وقوع صحیح نکاح خود مثبت تمکین زوجه است. یعنی اصل بر برخورداری از نفقه است.
ب) اجازه ازدواج مجدد مرد:
هرچند اجازه ازدواج مجدد مرد در قانون تصریح شده است ،اما استثنا بوده و تحقق آن نیازمند ارائه ادله قطعی در مورد نشوز زوجه دارد. و صرف الزام به تمکین، دلیلی بر نشوز زوجه نیست.
زوج می تواند با اثبات ناشزه بودن زن و عسر و حرج خود، ناشی از نشوز زن، اجازه ازدواج مجدد را از دادگاه بگیرد، زیرا طبق قانون ازدواج دوم مرد فقط با رضایت همسر اول و یا اجازه دادگاه ممکن است. توجه به این نکته مهم است که زن ناشزه نمی تواند برای در خواست طلاق به عسر و حرج پیش آمده، ناشی از ازدواج مجدد مرد استناد نماید.
ج) عدم استحقاق دریافت اجرت المثل ایام زوجیت:
اجرت المثل ایام زوجیت زمانی به زن تعلق می گیرد که زوجه بدون قصد تبرع به امور منزل رسیدگی کرده است و بتواند عدم تبرع را ثابت کند. درصورت اثبات عدم تمکین عام زوجه، توسط مرد، زوجه از تاریخ نشوز زن از مستحق دریاقت اجرت المثل نمی باشد.
د) محرومیت از اجرای شرط تنصیف دارایی:
در شرایطی که این شرط در عقد نامه به امضای زوجین برسد. هرگاه طلاق به در خواست زوجه نباشد و طبق تشخیص دادگاه تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسر داری یا سوء اخلاق و رفتار او نباشد. زوج موظف است تا نصف دارایی موجود را که در ایام پس از نکاح به دست آورده یا معادل آن را، طبق نظر دادگاه بلاعوض به زوجه انتقال دهد. و حال چنانچه زوج همسر خود را در حالت نشوز طلاق دهد. شرط تصنیف اموال جاری نمی شود و زوجه ناشزه از این حق محروم می شود.
ارث بری زن در حالت نشوز
حقوقی که قانون برای افراد جامعه وضع کرده است، تنها با تصریح در قانون از بین می رود. بنابراین اگر زوج در حال نشوز زن بمیرد، زوجه از همسر متوفی خود ارث می برد و نشوز زوجه مانع ارث بری از مرد نمی باشد.
نفقه زن باردار در حالت نشوز
یکی دیگر از آثار نشوز در نکاح دائم در حالت بارداری است. به زن ناشزه به هیچ عنوان نفقه تعلق نمی گیرد؛ اما در قانون مدنی بیان شده، حمل یا جنین از حقوق مدنی برخوردار است و تا وقتی که به دنیا بیاید نیز حق تمتع او از جمله نفقه برقرار است. بنابرابن نفقه ای که در دوران بارداری به زن داده می شود متعلق به جنین است.
بنابراین حامله بودن زوجه منصرف از اینکه مطلقه باشد یا ناشزه، جنین را مستحق نفقه می کند.
سخن پایانی
ما در این مقاله آثار نشوز در نکاح دائم پرداختیم. در صورت عدم تمکین زوجه، مرد می تواند تقاضای تجویز ازدواج مجدد نماید و منوط به تمکن مالی مرد نیست. شرط توانایی مالی مربوط به فرضی است که زوج دو همسر را هم زمان اداره می کند. عدم تمکین مجوز ازدواج مجدد زوج است و در فرض تحقق نشوز زوج نیازی ندارد. که تمکن مالی خود را برای اداره دو زندگی و رعایت عدالت، اثبات کند.
صرفا صدور حکم تمکین بر علیه زوجه، دلیل بر ناشزه بودن وی نمی باشد. بلکه باید اجرائیه صادر شود و منزل مستقل برا او تهیه شود که در صورت عدم تمکین ناشزه محسوب می شود. اثر حکم عدم تمکین نسبت به آینده و بعد از صدور اجرائیه است. و دلیلی بر نشوز زوجه در گذشته نمی باشد و اجرای آن مشروط به فراهم بودن زمینه تمکین اعم از مسکن و اثاث البیت، متناسب با شئونات زوجه است.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل خانواده و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!