هنگامی که رایی صادر می شود این سوال برای افراد به وجود می آید که آیا امکان طرح مجدد دعوا وجود دارد؟ آیا می شود نسبت به رای دادگاه اعتراض کرد؟ اگر بخواهیم پاسخ کلی بدهیم؛ بله، می شود. اما روش ها و شرایطی دارد. یکی از این روش ها اعاده دادرسی می باشد. اعاده دادرسی در کل به معنای اعتراض از رای قطعی دادگاه است. ولی به این معنی نیست که از تمامی دعاوی می شود شکایت کرد؛ بلکه باید حداقل یکی از شرایط ماده 462 قانون آیین دادرسی مدنی را داشته باشد.
سوال دیگر این است که اگر نسبت به رای اعتراضی نداشته باشیم ولی بعدا از آن بر علیه ما استفاده شود؛ می شود اقدامی انجام داد؟ در اینجا اعاده دادرسی طاری به وجود می آید.
اعاده دادرسی چیست؟
اعاده دادرسی یکی از روش های استثنایی اعتراض به رای قطعی می باشد. یعنی محکوم علیه نسبت به رای صادره اعتراض می کند تا دادگاه مد نظر، بار دیگر پرونده را مورد برسی عادلانه خود قرار دهد.
منظور، رسیدگی مجدد و دو مرتبه نسبت به حکم قطعی توسط همان دادگاه صادرکننده رای قطعی می باشد. منظور اعم از دادگاه بدوی یا تجدیدنظر می باشد.
این نکته را مد نظر داشته باشید که اگر اعاده دادرسی شود و دادگاه رای را مورد برسی قرار دهد، دیگر امکان برسی مجدد از رای وجود ندارد. یعنی امکان اعاده دادرسی مجدد وجود نخواهد داشت.
رای قطعی
منظور از حکم قطعی در علم حقوق این است که نسبت به رای صادره در دادگاه ها نمی شود از طریق شکایت عادی، یعنی تجدید نظر و واخواهی اعتراض کرد. یعنی امکان رسیدگی ماهوی (تغییر و تحول در مفاد) امکان ندارد. به عبارتی، رای قابل اجرا است.
حسب ماده 5 قانون آیین دادرسی مدنی اصل بر قطعیت آرا صادره از محاکم می باشد.
حال نسبت به رای قطعی فقط از طریق روش های فوق العاده یعنی: اعاده دادرسی و فرجام خواهی و اعتراض به ثالث امکان اعتراض وجود دارد. همان طور که مشاهده می کنید شناخت رای قطعی و غیر قطعی در احقاق حق بسیار اهمیت دارد و مانع از زایل شدن حق می شود.
مصادیق رای قطعی:
- حکم صادره از محاکم که میزان ارزش خواسته آن کمتر از 3/000/000 ریال باشد.
- زمانی که شخص نسبت به رای صادره از دادگاه درخواست تجدیدنظر نداشته باشد یا مهلت قانونی آن سپری شده باشد.
- اگر اقراری در دادگاه صورت گرفته یا رای مستند به رای یک یا چند نفر کارشناسی باشد که طرفین دعوا کتبا رای کارشناس را قاطع دعوا دانسته باشند.
انواع اعاده دادرسی
اعاده دادرسی در حقوق به دو بخش تقسیم می شوند:
حسب ماده 432 قانون آیین دادرسی مدنی: اعاده دادرسی بر دو قسم است: الف – اصلی که عبارتست از این که متقاضی اعاده دادرسی به طور مستقل آن را درخواست نماید.
الف) اصلی: یعنی دادگاه حکمی را صادر کرده است. یکی از طرفین به علت وجود یکی از جهات اعاده دادرسی تقاضای انجام آن را می دهد. حسب ماده 433 قانون آیین دادرسی مدنی: این نوع اعاده در دادگاه صادرکننده حکم اصلی و نیاز به تقدیم دادخواست دارد.
ب) طاری: در لغت به معنای ناگهانی وارد شدن است. معنای حقوقی آن به دور از معنای لغوی خود نیست. یعنی دعاوی که در تعارض دعوای اصلی رخ می دهد. دعوایی بین دو نفر در جریان بوده است که حکم به نفع یکی از طرفین صادر می شود. شخصی که حکم، به نفع او صادر شده است در دعوایی دیگر بر علیه طرف مقابل استفاده می کند. در این مورد طرفی که حکم بر علیه او دادگاه صادر کرده است در دعوای جدید نسبت به رای قدیمی که به آن استناد شده، امکان درخواست اعاده دادرسی طاری را دارد.
انواع جهات دادرسی
قانون گذار جهات اعاده دادرسی را در ماده 462 قانون آیین دادرسی مدنی بیان کرده است.
- موضوع حکم: یعنی موضوعی که دادگاه حکم صادر کرده است، مد نظر نبوده است. مثلا طرف مدعی اعسار باشد ولی دادگاه حکم بر ورشکستگی طرف صادر کند.
- حکم به میزان بیشتر از خواسته: مثلا شخصی بابت بدهی 70/000/000 تومانی دادخواست بدهد ولی دادگاه حکم به بدهی 100/000/000 تومانی صادر کند.
- وجود تضاد در مفاد یک حکم که ناشی از استناد به اصول یا مواد متضادی باشد: ابتدا استدلال کند که قرارداد باطل ولی در انتها حکم به فسخ قرارداد صادر کند.
- طرف مقابل حیله و تقلبی به کار برد که در حکم دادگاه تاثیر گذارد: باید به عنوان دلیل اصلی باشد و اگر شخص ثالثی این کار را بکند بلا اثر است.
- حکم دادگاه مستند به سندی بوده است که پس از صدور حکم جعلی بودن آن اثبات شود.
- بعد از صدور حکم اسنادی آشکار شود که در جریان دادرسی مکتوم بوده و در دست متقاضی اعاده دادرسی نبوده است.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری
اعاده دادرسی نسبت به حکم قطعی
مهلت درخواست اعاده دادرسی از رای قطعی
مهم ترین موضوع شناخت ما نسبت به مهلت اعاده دادرسی است که اگر آگاهی کامل نسبت آن نداشته باشیم باعث زایل شدن حق می شود. و قرار رد دادخواست صادر می شود.
حسب ماده 427 قانون آیین دادرسی مدنی: این مهلت برای اشخاص مقیم ایران 20 روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور 2 ماه می باشد.
البته دو نکته بسیار اهمیت دارد. بعضی از آرا قضایی به صورت حضوری است؛ که در این صورت مهلت اعاده دادرسی از رای قطعی از تاریخ ابلاغ یا قطعیت حکم ابلاغی شروع می شود. بعضی آرای صادره از دادگاه نیز به صورت غیر حضوری یا غیابی است؛ که در این فرض مهلت اعاده دادرسی از تاریخ انقضای مهلت واخواهی و مهلت تجدید نظر شروع می شود.
تمدید مهلت اعاده دادرسی
سوال اساسی این قسمت مطرح می شود که آیا امکان تمدید وجود دارد؟ آیا شرایطی را قانونگذار فراهم کرده که شخص بتواند جبران مافاد کند؟
در پاسخ به این سوال باید گفت؛ بله، قانونگذار این فرض را فراهم کرده است. اما دارای شرایطی است.
حسب ماده 306 قانون آیین دادرسی مدنی عذرهای چهارگانه وجود دارد که باعث تمدید می شود:
- بیماری مانع حرکت.
- فوت یکی از والدین یا همسر یا اولاد.
- حوادث قهری.
- توقیف یا در حبس بودن منظور حبس غیر قانونی است.
این مواردی زمانی پذیرفته است که در آخرین روز مهلت اعاده دادرسی قرار گیرد.
اگر شخص مدعی اعاده دادرسی فوت کند این حق برای وراث او مجددا 20 روز محاسبه می شود.
همچنین اگر شخص سفیه شود و یا ورشکسته شود و حکم مربوط به امور مالی باشد که مجددا مهلت 20 روزه آغاز می شود.
مرجع رسیدگی کننده
همانطور که گفته شد مرجع رسیدگی کننده به دادخواست اعاده دادرسی همان مرجع صادرکننده رای قطعی است. رای قطعی نیز حسب قانون یا از دادگاه بدوی صادر می شود یا از دادگاه تجدیدنظر صادر می شود.
بنابر این اگر دادگاه بدوی یا نخستین رای قطعی را صادر کرده باشد در این صورت باید به این دادگاه دادخواست اعاده دادرسی را تقدیم کرد.
اگر دادگاه تجدید نظر استان رای دادگاه بدوی را نقض کرده باشد و رای جدیدی صادر کند در این صورت مرجع صالح برای رسیدگی به دادخواست اعاده دادرسی دادگاه تجدید نظر می باشد.
نحوه رسیدگی و صدور رای در اعاده دادرسی
پس از قبول این درخواست، تشکیل جلسه دادرسی و دعوت از طرفین الزامی است.
دادگاه می تواند برای رای بهتر و عادلانه تر ادله مورد نیاز را مورد بررسی قرار دهد. مثلا قرار کارشناسی صادر کند یا به استماع شهادت شهود بپردازد یا قرار معاینه محل گذارد.
اعاده دادرسی در دعاوی کیفری
یعنی تجدید محاکمه و اعاده دادرسی از طرق فوق العاده شکایت از رای در رسیدگی کیفری می باشد. تنها نسبت به احکام قطعی است و شامل قرارها نمی شود و باعث رد دادخواست خواهد شد.
تنها افراد خاصی حسب ماده 475 امکان اعاده دادرسی را دارند. که شامل:
- محکوم علیه یا قائم مقام و یا وکیل او.
- دادستان کل کشور.
- رییس حوزه قضایی.
شرایط اعاده دادرسی کیفری
شرایط اعاده دادرسی که در قانون آیین دارسی کیفری بیان داشته است دارای جنبه حصری است. حسب ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری تنها از 7 بخش پذیرفته شده:
- شخصی متهم به قتل کسی شود و بعدا مشخص شود او زنده است.
- چند نفر مرتکب جرمی شوند ولی مشخص شود که تنها یک نفر نمی تواند این کار را انجام دهد.
- دو نفر به علت انتساب جرمی محکوم شوند و از مفاد آن مشخص شود که یک نفر بی گناه است.
- در مورد شخصی واحد به اتهام جرمی احکام متفاوتی صادر شود.
- اسناد جعلی یا شهادت خلاف واقع مبنای حکم بوده.
- بعد از صدور حکم اسنادی مبنی بر بی گناهی شخص پیدا شود.
- عمل ارتکابی جرم نبوده یا بیش از مقرر قانونی باشد.
سخن پایانی
می توان گفت اعاده دادرسی آخرین راه نجات و آخرین سنگر و پناهگاه برای احقاق حق می باشد. بنابراین به شما پیشنهاد می کنیم که از وکیل دادگستری متخصص در این زمینه استفاده کنید. اعاده دادرسی از رای قطعی دارای شرایطی می باشد و به دو بخش اصلی و طاری تقسیم می شود که حسب مورد استفاده می شود.
اعاده دادرسی انواعی دارد مثل: اعاده دادرسی از موضوع حکم، اعاده دادرسی که هنگامی که از حیله و تقلب استفاده شده، اعاده دادرسی وقتی از ارزش خواسته بیشتر است و غیره.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!