در عده بودن زن یکی از موانع نکاح است. در زمان عده طلاق زن و مرد می توانند درباره خانواده و سرنوشت خود و فرزندانشان اندیشه کنند. و قانونگذار برای شوهر این فرصت را فراهم کرده تا در صورت پشیمانی، با رجوع خود اثر طلاق را از میان ببرد و زندگی مشترک را مجددا از نو از سر گیرد. لذا در زمان عده، ازدواج مجدد باطل است.
تعریف عده
عده به بیان ساده یعنی اگر زن بخواهد بعد از طلاق و یا بعد از فوت شوهرش ازدواج کند بلافاصله نمی تواند. یعنی باید مدت خاصی بنا به وضع زن بگذرد تا بتواند این کار را انجام دهد. مطابق ماده 1151 قانون مدنی عده طلاق و عده فسخ نکاح سه طهر است. مگر این که زن با اقتضای سن، عادت زنانگی نبیند که در این صورت عده او 3 ماه است. این قاعده علت شرعی دارد و برای جلوگیری از اختلاطات نسلی است.
چرایی عده طلاق
در عده بودن زن یکی از موانع نکاح محسوب می شود. مقررات عده طلاق در حقوق ایران از فقه امامیه گرفته شده و اما در توجیه عده دلایلی آوردند که به تفصیل در ادامه مقاله آمده است.
- جلوگیری از اختلاط نسل: ایجاب می کند زن تا مدتی بعد از انحلال نکاح نتواند شوهر کند.
- احترام به رابطه ی نکاح قبل: نکاح قبل هر قدر ملال آور باشد، باز هم محترم است و احترام به آن اقتضا می کند زن نتواند بلافاصله پس از انحلال نکاح مجددا از نو ازدواج کند.
- جدای این موارد عده طلاق گاه مهلتی است برای تفکر و بازگشت به زندگی زناشویی در زمان عده زن و مرد می توانند درباره خانواده و سرنوشت خود و فرزندانشان اندیشه کنند. و قانونگذار به شوهر امکان داده در صورت پشیمانی با رجوع خود اثر طلاق را از میان ببرد و زندگی مشترک را مجددا از نو از سر گیرد.
اقسام عده
- عده وفات
- عده طلاق
- عده فسخ نکاح
- عده نزدیکی به شبهه
- عده بذل یا انقضاء مدت در نکاح منقطع
- آنچه که بیشتر از اقسام دیگر اهمیت دارد عده وفات و عده طلاق است.
عده وفات
مطابق ماده ۱۱۵۴ قانون مدنی عده وفات یعنی مدتی که زن بعد از مرگ شوهرش باید برای ازدواج مجدد صبر کند. که اصولا 4 ماه و 10 روز است آیه 234۴ سوره بقره و ماده 1154 قانون مدنی در این مورد می گوید عده وفات چه در دائم چه در منقطع در هر حال چهار ماه و 10 روز است. مگر زن حامله باشد که در صورت عده وفات تا زمان وضع حمل مشروط بر این که، فاصله بین فوت شوهر و وضع حمل، از چهار ماه و 10 روز بیشتر باشد و الا مدت عده همان چهار ماه و 10 روز است.
عده طلاق
اقسام عده طلاق
- عده طلاق بر حسب این که زن حامله باشد یا نباشد متفاوت است بعضی از زنان هم اصلا عده طلاق ندارند.
- عده زن حامله: مطابق ماده 1153 قانون مدنی تا زمان وضع حمل است. بنابراین هر گاه با فاصله کمی بعد از طلاق، زایمان رخ دهد عده منقضی می شود و زن می تواند بار دیگر ازدواج کند.
- عده زن غیر آبستن: برابر ماده 1151 قانون مدنی عده طلاق این زنان 3 طهر است. طهر در لغت به معنی پاک شدن است و در اصطلاح حقوقی عبارت است از پاکی زن از عادت زنانگی و نیز مدتی که بین دو عادت زنانگی قرار می گیرد. احتساب سه طهر به این صورت است که طهری که طلاق در آن واقع شده هر چند یک لحظه از آن باقی بماند یک طهر به شمار می رود.
- اگر زن با اقتضای سن (یائسگی): یا با اینکه به سن یائسگی نرسیده و در سن زنانی است که عادت می شوند، عادت زنانگی نبیند، مدت عده دقیقا 3 ماه می باشد.
- عده بذل یا انقضاء: مدت که مربوط به نکاح منقطع است با عده طلاق همیشه یکسان نیست. اگر زن حامله باشد عده او با وضع حمل منقضی می شود. اما اگر حامله نباشد در مورد بعضیا انقضای مدت یا فسخ نکاح منقطع مدت کمتری برای عده او در نظر گرفته شده است. مطابق ماده 1152 قانون مدنی عده طلاق و فسخ نکاح و بذل مدت و انقضاء آن در مورد نکاح منقطع در غیر حامل دو طهر است. مگر اینکه زن با اقتضای سن عادت زنانگی نه بیند که در این صورت 45 روز است.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
طلاق رجعی: اندکی بیشتر از بازگشت به ازدواج
بهترین وکیل ثبت احوال با 21 سال تجربه سال 1403
زنانی که عده طلاق ندارند
- زنی که بین او و شوهر وی نزدیکی واقع نشده است.
- زن یائسه.
افراد عنوان شده فوق نه عده طلاق دارند نه عده فسخ نکاح ولی عده وفات در هر حال باید رعایت شود.
ازدواج با زنی که در عده است
- بطلان و حرمت ابدی
- حرمت ابدی
1. بطلان و حرمت ابدی
نکاح با زنی که در عده دیگری است در حکم نکاح با زن شوهردار است. بنابراین این نکاح باطل و احیانا موجب حرمت ابدی است. باطل بودن ازدواج و حرمت ابدی در چند حالت اتفاق می افتد.
- حالت اول: مطابق ماده 1050 و 1051 قانون مدنی اگر کسی با زنی که در عده طلاق است با علم به بودن زن در عده طلاق و حرام بودن نکاح، ازدواج کند عقد باطل است. و این زن مطلقا بر آن مرد حرام موبد (حرام ابدی) می شود.
- حالت دوم: همچنان اگر ازدواج انجام شود بدون علم به این دو مورد فوق، یا یکی از آن ها و نزدیکی هم رخ بدهد باز هم موجب حرمت ابدی و بطلان ازدواج می شود.
- حالت سوم: اما در صورت جهل یکی از طرفین به عده و حرمت نکاح و نزدیکی هم رخ بدهد در اینجا فقط عقد باطل می شود ولی حرمت ابدی بین طرفین به وجود نمی آید.
2. حرمت ابدی
چنانچه یکی از زوجین به این مسئله عالم و دیگری جاهل باشد و اتفاق نیفتاده باشد گروهی گفتهاند نسبت به هر یک حکم مقتضای خود جاری می شود.
- نظریه اول: عالم به مقتضای علمش و جاهل به مقتضای جهلش حکم صادر می شود. مثلا اگر زن عالم به عده و حرمت نکاح باشد و مرد جاهل به آن باشد حرمت ابدی فقط برای زن پدید می آید و اگر دوباره این زن با آن مرد ازدواج کند ازدواج از جانب مرد صحیح است و عقوبت ندارد.
- نظریه دوم: این نظر خالی از اشکال نیست زیرا نکاح یک رابطه حقوقی است نمی تواند از یک طرف صحیح و از طرف دیگر باطل باشد.
به عبارت دیگر حرمت ابدی از یک سو مستلزم حرمت ابدی از سوی دیگر است. بنابراین اگر یکی از زن و مرد عالم باشد و دیگری جاهل باز هم حرمت ابدی بین طرفین حاصل می شود.
زنا با زنی که در عده رجعیه است
زنا با زنی که در عده رجعیه است موجب حرمت ابدی می شود برابر ماده 1054 قانون مدنی چرا که زنا با زنی که در عده رجعیه است در حکم زنا با زن شوهردار است و همان مجازات کیفری را دارد.
اما زنا با زنی که در عده وفات یا عده طلاق بائن یا عده طلاق به جز عده رجعیه باشد موجب حرمت ابدی نمیشود.
مجازات ازدواج زن درعده طلاق
مقرر ماده 644 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات ومجازاتهای بازدارنده) جزای نقدی اصلاحی 1399/11/08- کسانی که عالما مرتکب یکی از اعمال زیر شوند به حبس از شش ماه تا دو سال و یا از 25/000/000 تا 100/000/000 ریال جزای نقدی محکوم میشوند: 1 – هر زنی که در قید زوجیت یا عده دیگری است خود را به عقد دیگری درآورد در صورتی که منجر به مواقعه نگردد. 2 – هر کسی که زن شوهردار یا زنی را که در عده دیگری است برای خود تزویج نماید.
سخن پایانی
همان طور که مشاهده کردید عده طلاق دارای دلایل عقلی و شرعی دارد. و مهم ترین آن برای جلوگیری از اختلاط در نسل است. نگه داشتن عده برای خود زنان مناسب است و به نفع آنان است.
احکام متفاوتی با توجه به شرایط وضع شده است که هر کدام به تفصیل توضیح داده شد.
بنابراین در یک نتیجه گیری کلی در 6 قسم انواع طلاق باید عده رعایت شود. تنها در 2 مورد نیازی به رعایت کرده عده نیست: اول در مورد زنانی که با همسران خود هیچ نزدیکی نداشته اند و مورد دوم زنانی که یائسه هستند. اما این نکته را مد نظر داشته باشید که عده وفات در هر صورتی باید رعایت شود.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل خانواده و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!