رحم اجاره ای و شرایط استفاده از آن

رحم اجاره ای موضوعی است که زوجین خواهان فرزند به آن فکر می کنند و یکی از گزینه های روی میز برای برآورده شدن آرزوی فرزندار شدن است. این امر به صورت کلی در قانونی بیان نشده. منظور آن است که قانونی با این عنوان وجود ندارد و تنها مستند قانونی، قانون نحوه اهداء جنین به زوجین نابارور می باشد.

زوجینی که خواهان این امر هستند باید دارای شرایط استفاده از رحم اجاره ای باشند. اولین شرط این است که باید رابطه زوجیت موجود باشد بنابراین زن مطلقه نمی تواند از این مزیت استفاده کند و به نوعی سالبه به انتفاء موضوع می باشد. شرط مهم بعدی این است که طرفین رضایت داشته باشند. بنابراین زن در خفا نمی تواند این کار را انجام دهد.

این نکته را در نظر داشته باشید که حتما زوجه توانایی وضع حمل نداشته باشد یعنی جنین به هر بهانه ای به 9 ماه رسد و سقط شود. پس زنی که نخواهد جنین را در رحم خود نگه دارد نمی تواند از رحم اجاره ای استفاده کند. دقت داشته باشد که تفاوت نتوانستن با نخواستن از زمین تا آسمان است!

منظور از رحم اجاره ای چیست؟

همان طور که در ابتدای مقاله عرض شد از رحم اجاره ای به مادر جانشین نیز تعبیر می شود. زوجینی که توانایی بارور شدن را دارند جنین را تشکیل می دهند و این جنین در رحم زن ثالثی رشد و نمو پیدا می کند. و پس از وضع حمل نوزاد به والدین اصلی خود برمی‌گردد.

این نکته را در نظر داشته باشید که زوجین توانایی باروری را دارند؛ منتها بنا به دلایلی زوجه نمی تواند جنین را در رحم خود تا هنگام وضع حمل نگه دارد. به عنوان مثال اختلالی دارد که جنین تا 3 ماهگی یا بیشتر یا کمتر نمی تواند رشد کند و سقط می شود. بنابراین زوجه نمی تواند صرف این که دوست ندارد جنین را 9 ماه در رحم خود نگه دارد از رحم اجاره ای استفاده کند. به قول قدما هر که طاووس خواهد جور هندوستان کشد!

شرایط رحم اجاره ای

زوجین ناباروری که قصد دارند از رحم اجاره ای استفاده کنند باید شرایطی را داشته باشند. و صرف نخواستن پرورش جنین در رحم دلیلی برای استفاه از رحم ثالث نمی باشد. در حقوق ایران قانون خاصی در این مورد وجود ندارد و تنها به قانون نحوه اهداء جنین به زوجین نابارور استناد می شود. به هر حال برای این که از رحم ثالثی استفاده شود شرایط ذیل الزامی است:

• زوجین توانایی بارور شدن را داشته باشند و تنها بنابه دلایل محکمه پسندی زوجه توانایی وضع حمل را نداشته باشد.
• توافق زوجین در استفاده از رحم اجاره ای.
• دریافت گواهی پزشکی مبنی بر این که زوجه توانایی وضع حمل ندارد.
• قرارداد فی مابین زوجین و شخص ثالث.
• گواهی عدم اعتیاد زوجین.
• داشتن آزمایشاتی که اثبات کند زوجین بیماری های خاص مثل ایدز و دیابت و غیره نداشته باشند.

شرایط شخص ثالث برای نگه داشتن جنین در رحم خود:

• این شخص نباید بیماری های خاص داشته باشد.
• حداقل سن بین 20 تا 35 سال باشد.
• زن یائسه نباشد.
• تاهل یا تجرد تفاوتی ندارد.
• این شخص ثالث به هیچ وحه معتاد نباشد.
• سلامت روحی و روانی زن ثالث باید مورد تایید باشد.
• زن ثالث نباید از داروهای مضر در دوران بارداری استفاده کند.

حکم شرع و قانون در مورد رحم اجاره‌ای

از آنجایی که اصل بر آزادی اراده افراد می باشد و قانونگذار در این مورد یعنی رحم اجاره ای سکوت کرده و قانونی در این مورد وجود ندارد می توان گفت به شرط آن که این عمل بر خلاف قواعد آمره نباشد و از نظر شرع بلا اشکال باشد منع قانونی ندارد.

تنها قانونی که افراد و حقوقدانان به آن استناد می کنند قانون نحوه اهداء جنین به زوجین نابارور مصوب سال 82 می باشد. و طبق رای دادگاه تجدید نظر استان تهران برای این که این امر یعنی استفاده از رحم اجاره ای درست و صحیح باشد باید شرایط مذکور در قانون نحوه اهداء جنین به زوجین نابارور رعایت شود. این رای خلاصتا بیان می کند: در صورت عدم رعایت مقررات نحوه اهداء جنین به زوجین نابارور و در فرض تلقیح خارج از رحم که جنین حاصله از تلقیح خارج از رحم، متعلق به زوجین ناشناس و رحم متعلق به فرد ثالثی باشد، نوزاد متعلق به صاحب رحم است.

حسب ماده 3 قانون آیین دادرسی مدنی هنگامی که قانون مسکوت است باید به نظر فقها و مراجع رجوع کرد که به چند از نظرات می پردازیم:

• نظر آیت الله خامنه ای: بنا به نظر رهبری این امر مشکلی ندارد و می توان از رحم اجاره ای استفاده شود. تاهل یا تجرد بلااشکال است.
• نظر آیت الله جوادی آملی: ایشان معتقداند که این امر وجهه شرعی ندارد و جایز نمی دانند.
• نظر آیت الله سیستانی: ایشان در این خصوص نظری ندارند.

رحم اجاره‌ای زن شوهر دار

بنابه نظر آیت الله خامنه ای این امر اشکالی ندارد البته به شرط آن ک شوهر آن خانم اجازه دهد. و الا جایز نیست. همچنین لمس و نزدیکی در کار نباشد. همچنین نیازی به خواندن صیغه نکاح ندارد.

شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:

راه های اثبات سقط جنین

ابعاد حقوقی سقط جنین در ایران

سقط جنین با مجوز پزشکی

سقط جنین در دعوا

بهترین وکیل برای سقط جنین

هزینه های رحم اجاره‌ای

علی القاعده هنگام استفاده از رحم اجاره ای باید هزینه ها را زوجین خواهان جنین پرداخت کنند. اما طرفین این قرارداد می توانند خلاف این موضوع با یکدیگر توافق کنند. چرا که در این مورد قانونی مصوب نیست. بنابراین هر قانونی که خلاف قوانین آمره و شرع نباشد صحیح و درست می باشد. بنابراین حسب ماده 10 قانون مدنی: قراردادهای خصوصی نسبت به کسانی که آن را منعقد نموده‌اند در صورتی که مخالف صریح قانون نباشد نافذ است.

طبق ماده فوق ممکن است تمامی هزینه ها با زوجین باشد یا با شخص باردار باشد و یا ممکن است بین طرفین به صورت مساوی تقسیم شود.

مراحل رحم اجاره ای

1. تایید پزشک متخصص: پزشک متخصص با انجام دادن آزمایشات مختلف باید به این نتیجه رسد که این زوجین امکان باردار شدن را دارند. ولی بنا به دلایلی این زوجه نمی تواند جنین را تا وضع حمل در رحم خود نگه دارد.
2. انتخاب رحم: در این مورد زوجینی که قصد دارند از رحم اجاره ای استفاده کنند باید شخص ثالث را برای این امر انتخاب کنند تا عملیات بعدی انجام گیرد.
3. انعقاد قرارداد: پس از انتخاب شخص ثالث برای این امر باید قراردادی را بین خود در مورد شرایط آن تنظیم کنند.
4. انجام امورات پزشکی: در این هنگام که زوجین و شخص ثالث به توافق رسیدند امورات پزشکی جهت تلقیح و قرار دادن در رحم شخص ثالث صورت می گیرد.
5. انجام دادن مراقبت های دوران بارداری: این مسئولیت ها بر عهده ی زن ثالث می باشد که بادی جنین را تا 9 ماهگی صحیح و سالم نگه دارد.
6. تولد نوزاد: آخرین مرحله تولد نوزاد است که باید شخص ثالث نوزاد را به پدر و مادر اصلی خود تحویل دهد.

مشکلات استفاده از رحم اجاره‌ای

استفاده از رحم اجاره ای مشکلاتی را برای زوجین خواهان این امر به همراه دارد. یکی از مسائلی که در این هنگام به وجود می آید این است که ممکن است شخص ثالث نوزاد را به والدین واقعی او پس ندهد و مشکلات حقوقی و متعددی برای والدین نوزاد به وجود آورد.

همچنین ممکن است زن ثالث که داری رحم اجاره ای است به بیماری های مختلف مبتلا شود و جان جنین را به خطر اندازد.

یکی دیگر از مشکلات این است که ممکن است این والدین بنا به دلایلی از یکدیگر طلاق گیرند و در نتیجه هیچ یک از آنان رغبتی به نگهداری کودک نداشته باشند و در این مورد تنها این کودک است که قربانی خودخواهی والدین خود می شود.

هر چند که اکثر فقها می گویند زن ثالث باید مجرد باشد ولی اگر فرد منظور متاهل باشد و با همسر خود نزدیکی داشته باشد به جنین آسیب می رسد حتی اگر شخص ثالث تعهد دهد که رابطه ای با همسر خود بر قرار نکند ولی ضمانت اجرایی وجود ندارد و ممکن است رابطه برقرار شود و جنین در این بین آسیب بیند.

سخن پایانی

ما در مقاله فوق سعی کردیم موضوع رحم اجاره ای را برای شما شرح دهیم و شما را با تمامی مزایا و معایب و گرفتاری و پیچیدگی های آن آشنا کنیم. شما برای این که با خیال راحت از رحم اجاره ای استفاده کنید بهتر است از وکیل متخصص مشورت بگیرید تا شما را با این موضوع آشنا کند. رحم اجاره ای مثل هر کاری معایب خود را دارد. مثلا ممکن زن ثالث به راحتی نوزاد را به شما ندهد. یا اگر فرزند حاصل از رحم اجاره ای این موضوع را متوجه شود با آن به راحتی کنار نیاید

بنابراین اگر شما می خواهید برای این که از این موضوع برای چشیدن طعم شیرین فرزند استفاده کنید بهتر است ابتدا خوب به انتهای آن فکر کنید تا مجبور نباشد در انتهای کار به اول کار فکر کنید.

خدمات گروه وکلای حق وران

گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل خانواده و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.

مشاوره رایگان

اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.

مشاوره حضوری

برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.

مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین

سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.