رهن مال غیر یعنی این که راهن مالی را به رهن می دهد و آن اموال متعلق به دیگری است. این سوال ممکن است برای شما به وجود آید که آیا اساسا این کار ممکن است؟ باید گفت بله می شود. مدیون که همان راهن است برای این عمل از مال دیگری استفاده می کند و مال شخص ثالث را به رهن می دهد. سوال اینجاست که چه اتفاقی رخ می دهد؟
عده ای معتقد اند این عمل مصداق عقد فضولی است یعنی یا تنفیذ یا رد می شود. عده دیگری معتقد اند که این عقد مصداق مال غیر است و جرم می باشد. بنابراین نظریات مختلفی وجود دارد. که در ادامه به تمامی این موارد می پردازیم.
رهن مال غیر چیست؟
ابتدا برای این که رهن اموال غیر را بهتر درک کنید باید عقد رهن را توضیح داد. عقد رهن با رهنی که ممکن است مد نظر شما باشد متفاوت است. در عقد رهنی که شما مد نظر دارید رهن برای استفاده از خانه داده می شود. که این مورد با عقد رهن در قانون مدنی نزدیکی بسیار دارد. عقد رهن حسب ماده 771 قانون مدنی: رهن عقدی است که به موجب آن مدیون مالی را برای وثیقه به داین میدهد. رهن دهنده را راهن و طرف دیگر را مرتهن می گویند. عقد رهن یعنی راهن که مدیون است برای ضمانت مالی را می دهد که به آن مورد که ممکن است مال یا ملک یا سند باشد.
رهن مال غیر دو حالت دارد. یا ممکن است راهن مال غیر را بدون اجازه مالک به رهن دهد یا ممکن است راهن مال غیر را با اجازه مالک به رهن دهد. علی القاعده اگر رهن مال غیر بدون اجازه مالک باشد راهن مسئول است و باید جبران خسارت کند. در غیر این صورت رهن مال غیر با اجازه مالک صحیح است.
آثار رهن مال غیر
رهن مال غیر می تواند حالات مختلفی داشته باشد. که این حالات به شرح ذیل است:
- اولین حالت ممکن است که مالک خود بدون اجازه راهن مالی را به رهن دهد. توضیح واضح این است که مثلا علی به محمد بدهکار است و این دو قرار گذاشتهاند که برای این امر مالی را به رهن گذارند. در این میان رضا مالی را به رهن می دهد قبول هم می شود. حقوقدانان به عمل تبرعی می گویند. یعنی این که قصد مالک رایگان بوده و اعتراضی هم از طرف او مورد قبول نیست.
- دومین حالت این است که مالک با اجازه راهن که همان مدیون است مالی را به رهن می دهد. در این حالت چون مالک قبل از این عمل اخذ اجازه کرده می تواند به مدیون مراجعه کند و مالی را که به رهن داده از او پس بگیرد.
- سومین حالت این است که مدیون بدون اجازه مالک مالی را به رهن می گذارد. این حالت همان موردی است که توسط قانونگذار جرم است. یعنی مصداق استفاده از مال غیر می باشد. در این حالت ما با عقد فضولی مواجه هستیم. در این حالت اگر مالک اجازه دهد که عقد صحیح می شود و مشکلی وجود ندارد. اما اگر مالک اجازه ندهد یا به اصطلاح رد کند عقد باطل می شود و مدیون باید جبران خسارت کند.
جرم رهن مال غیر
باید گفت برای این که مالی مورد رهن قرار گیرد باید عقد رهن ایجاد شود. این قرار داد اثبات عقد رهن است. برای این که این قرارداد ایجاد شود دو حالت متصور است. یا فرد دارای وکالت بوده و کاری که انجام می دهد کاملا قانونی است. یعنی وکیل از طرف مالک است و قرارداد رهن را منعقد می کند. این فرض کاملا قانونی است چرا که تمامی شروط عقد صحیح را دارا است. اما در همین حالت هم ممکن است اتفاق خلاف قانون رخ دهد. مثلا موکل وکیل را در تصرفات محدود می کند اما فرد از حدود اختیارات خود فراتر می رود.
حالت دومی که قابل تصور است این است که راهن جعل قرارداد می کند. مثلا به صورت جعلی خود را مالک معرفی می کند و به خود که همان راهن باشد وکالت در رهن می دهد. این عمل غیر قانونی است که جرم است.
رای وحدت رویه در مورد امکان یا عدم امکان رهن مال غیر
رأی وحدت رویه شماره 852 هیأت عمومی دیوان عالی کشور در خصوص جرم بودن رهن یا وثیقه گذاشتن ملک بعد از فروش آن با سند عادی: مصوب 1403/06/20
هرگاه شخصی مالی را با سند عادی به دیگری انتقال دهد و سپس با علم به اینکه مال متعلق به او نیست، بدون مجوز قانونی آن را نزد بانک یا مرجع قضایی یا هر شخص دیگری در رهن یا وثیقه قرار دهد، رفتار مرتکب مشمول ماده دوم قانون مجازات اشخاصی که مال غیر را به عوض مال خود معرفی می نمایند مصوب ۱۳۰۸، تلقی و به مجازات شروع به کلاهبرداری محکوم می شود.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه کنید:
رأی وحدت رویه شماره 6۲۰ مورخ ۱۳۷۶/۱۰/۲۲ هیات عمومی دیوان عالی کشور (ممنوعیت تصرفِ منافی حقّ مرتهن)
آیا رهن گذاشتن ملک غیر، مصداق بزه انتقال منافع مال غیر است؟
بله، رهن دادن مال غیر مصداق انتفاع مال غیر است. انتفاع یعنی سود بردن و بهره مند شدن از چیزی است. کسی که مال غیر را به رهن می دهد یعنی انتفاع می برد. بنابراین می توان گفت مصداق بزه انتفاع مال غیر است.
سخن پایانی
همان طور که عرض شد رهن مال غیر عملی غیر قانونی است که حسب توضیحاتی که ارائه شد ممکن است عقد فضولی باشد یا مصداق عنوان مجرمانه در قانون مجازات اشخاصی که مال غیر را به عوض مال خود معرفی می نمایند باشد. البته حالتی متصور است که مالک خود بدون اجازه مدیون مالی را به رهن دهد که در این حالت قصد او تبرع (رایگان) است و نمی تواند برای دریافت مال به راهن مراجعه کند.
ممکن است مالک با اجازه راهن مالی را به رهن دهد که در این حالت مالک می تواند برای دریافت مال خویش به راهن مراجعه کند. بنابراین حالتی که جرم است همان حالتی است که در رای وحدت رویه شماره 852 در خصوص جرم بودن رهن یا وثیقه گذاشتن ملک بعد از فروش آن با سند عادی جرم می داند.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل کیفری تهران، وکیل فروش مال غیر و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را با وکیل خوب تهران رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!