عقد رهن عقدی معین است که در قانون مدنی وجود دارد. این عقد جزء عقود پرکاربرد در مسائل حقوقی است. یکی از مواردی که با عقد رهن اشتباه می شود رهن اماکن است که با عقد رهنی متفاوت است. این نوع عقد دارای شرایط خاصی است. به عنوان مثال این نوع عقد از طرفی جایز و از طرف دیگر لازم است. همچنین برای این که عقد رهن منحل شود باید شرایط خاصی وجود داشته باشد.
عقد رهنی جزء عقودی است که بسیار مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین برای شناخت بهتر باید ارکان عقد رهن را شناخت. برای درک بهتر می توانید به مقاله ذیل رجوع کنید.
ماهیت عقد رهن
عقد رهن حسب ماده 771 قانون مدنی: رهن عقدی است که به موجب آن مدیون مالی را برای وثیقه به داین می دهد. رهن دهنده را راهن و طرف دیگر را مرتهن می گویند. این عقد جزء عقود معین قانون مدنی است که دارای احکام و شرایط و خاصی می باشد. این عقد زمانی منعقد می شود که شخصی بدهکار باشد و برای بدهی خود به طلبکار مالی را به عنوان ضمانت می دهد.
معمولا رهن در قراردادهای بانکی و قراردادهای کلان و تسهیلات مورد استفاده قرار می گیرد و نوعی ضمانت اجرا است که اگر طلبکار به طلب خود نرسد از این مال استفاده کند. حال به فردی که بدهکار است راهن و به کسی که طلبکار است مرتهن و به مال مورد رهن مال مرهونه می گویند.
ارکان عقد رهن
هر عقدی که در قانون مدنی و دیگر عقود موجود در قوانین ما موجود است دارای ارکان مختلفی است:
- راهن: راهن کسی است که به شخصی بدهکار است. یعنی راهن برابر است با مدیون و باید مالی را به رهن دهد. به عنوان مثال فردی که قرار است از بانک وام بگیرد راهن است.
- مرتهن: مرتهن همان طلبکار است که از راهن مال مرهونه را دریافت می کند. به عنوان مثال وقتی شخصی از بانک وام می گیرد بانک همان مرتهن می شود.
- دین: همان بدهی محسوب می شود که شخص باید به طلبکار بدهد.
- عین مرهونه: عین مرهونه همان مالی است که باید به رهن داده شود. که بعضی از آن به وثیقه یاد می کنند.
- ایجاب و قبول: ایجاب به این معنا است که کسی عقدی را انشا می کند و قبول آن است که طرف مقابل آن را قبول می کند. البته ممکن است که طرف عقد را رد کند. مادامی که ایجاب و قبولی در عقد موجود نباشد عقد صحیح نخواهد بود. چرا که باید طرفین قصد کنند.
- قبض و اقباض: منظور آن است که شخص مال را در اختیار خود بگیرد. حسب ماده 772 قانون مدنی: مال مرهون باید به قبض مرتهن یا به تصرف کسی که بین طرفین معین میگردد داده شود ولی استمرار قبض شرط صحت معامله نیست.
- اهلیت: منظور آن است که طرفین باید اهلیت معامله داشته باشند. یعنی عقل و بلوغ و رشد داسته باشند. اهلیت همان مواردی است که در ماده 190 قانون مدنی وجود دارد.
رهن یک مال در مقابل چند دین
رهن مال در برابر چند دین زمانی اتفاق می افتد که شخص بخواهد چند تا وام یا تسهیلات بگیرد یا در چند مورد معاملاتی استفاده کند. به عنوان مثال الف قرار است که چند وامی را از چند بانک دریافت کند. برای این که مالی را به رهن دهد تنها یک گزینه دارد و آن هم یک با مغازه ای است که در اختیار بانک اول است. حال برای وام دوم از بانک دوم می تواند همین ملک را به رهن بانک دهد. همچنین برای وام سوم می تواند همین ملک را به رهن بانک سوم دهد.
بنابراین می توان برای چند دین یک مال به رهن داد. همچنین ممکن است دلیل این رهن ها متفاوت باشد. یعنی منشا بدهی متفاوت است. مثلا ممکن است یک رهن به دلیل وام دهی باشد، یک دلیل برای خرید یا فروش باشد. بنابراین ممکن است منشا طلب متفاوت باشد که اشکالی به وجود نمی آورد.
شما می توانید برای اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
رهن مال غیر یا همان شخص ثالث ممکن است؟
رأی وحدت رویه شماره 6۲۰ مورخ ۱۳۷۶/۱۰/۲۲ هیات عمومی دیوان عالی کشور (ممنوعیت تصرفِ منافی حقّ مرتهن)
اوصاف عقد رهن
الف) عقد عینی:
عقد عینی در قانون مدنی عقدی است که باید قبض و اقباض در آن صورت گیرد. یعنی تا زمانی که مال مورد رهن همان عین مرهونه به قبض مرتهن نرسد عقد جاری نمی شود. منظور آن است که صرف ایجاب و قبول باعث تشکیل عقد نمی شود بلکه حتما باید قبض و اقباض صورت گیرد. حسب ماده 772 قانون مدنی: مال مرهون باید به قبض مرتهن یا به تصرف کسی که بین طرفین معین می گردد داده شود ولی استمرار قبض شرط صحت معامله نیست. بنابراین قبض و اقباض شرط صحت معامله رهنی است.
ب) عقد تبعی:
منظور آن است که برای این نوع عقد حتما باید دینی موجود باشد تا به تبع آن رهنی به وجود آید. یعنی منشا ایجاد عقد رهن وجود دینی است که از قبل موجود است. مثلا وقتی شخص به بانک مالی را به رهن می دهد؛ علت آن است که دینی به نام وام وجود دارد که باید برای آن رهنی داده شود.
ج) عقد جایز و لازم:
منظور از جایز بودن این است که هر یک از طرفین هر زمان که بخواهد بدون هیچ دلیلی می تواند عقد را از بین برد و به قولی عقد را فسخ کند. اما عقد لازم همان طور که از نامش پیدا است لازم است و نمی توان آن را هر زمان که خواست فسخ کرد. تنها زمانی می توان این عقد را از بین برد که شرایط فسخ یا موارد انحلال و از این دست موارد به وجود آید. اما عقد رهن عقدی است که از هر دو این موارد یعنی جایز و لازم به وجود آمده است.
حسب ماده 787 قانون مدنی: عقد رهن نسبت به مرتهن جایز و نسبت به راهن لازم است و بنابراین مرتهن میتواند هر وقت بخواهد آن را بر هم زند ولی راهن نمی تواند قبل از اینکه دین خود را ادا نماید و یا به نحوی از انحاء قانونی از آن بری شود رهن را مسترد دارد.
شرایط مال رهنی
- مال عینی باشد. یعنی وجود داشته باشد. مثل مسکن، مغازه، طلا و امثالهم. بنابراین وجود داشتن مال مورد رهن بسیار مهم است.
- مال مورد رهن باید قابلیت نقل و انتقال داشته باشد. مثلا بانک بتواند از آن استفاده کند. یا بتوان از آن انتفاع برد.
- مال مورد رهن باید آزاد باشد، یعنی مال در دست خود راهن باشد. به عنوان مثال مال غیر نباشد. البته اگر مال غیر باشد با وجود شرایطی صحیح است.
- مال مورد رهن باید مشخص باشد. یعنی راهن معین کگند کدام مال برای رهن است. مثلا اگر راهن بگوید یکی از خانه ها برای ره به بانک می دهم درست نیست؛ یعنی مجهول است و جهل به عوضین باطل است.
انحلال عقد رهن
عقد رهن در موارد مختلفی منحل می شود که در این عنوان به این موارد می پردازیم.
- یکی از مواردی که عقد رهن منحل می شود زمانی است که دین به صورت کامل پرداخت می شود. که در این موقع مال از حالت رهن خارج می شود و می توان از مال نهایت استفاده را کرد.
- مورد دومی که مال از حالت رهنی خارج می شود زمانی است که خود مرتهن عقد رهنی را از بین برد. چرا که در ابتدا بیان شد عقد رهن از طرف مرتهن جایز و از طرف راهن لازم است. بنابراین اگر مرتهن عقد را از بین برد مال رهن آزاد می شود.
- مورد بعدی که مال مد نظر از حالت رهن خارج می شود زمانی است که فرد ورشکسته یا فوت شود یا این که یکی از موارد انحلال عقد به وجود آید که در این موارد مال از حالت رهنی خارج خواهد شد.
سخن پایانی
همان طور که عرض شد عقد رهنی جزء عقودی است که در مسائل حقوقی بسیار استفاده می شود. ماده 771 قانون مدنی بیان می کند: رهن عقدی است که به موجب آن مدیون مالی را برای وثیقه به داین می دهد. رهن دهنده را راهن و طرف دیگر را مرتهن می گویند.
این نوع عقد دارای ارکان متفاوتی است مثل راهن، مرتهن، عین مرهونه و غیره که تمامی این موارد باید در عقد موجود باشد که در مقاله به تمامی این موارد به تفصیل اشاره شد و تمامی نکات مربوط به عقر رهن کامل بیان شد.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل ملکی تهران و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را با وکیل خوب تهران رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!