مسئولیت راننده در تصادفات چیست؟ راننده باید جبران خسارت کند. برای جبران خسارت دو حالت قابل فرض است. راننده بیمه دارد یا بیمه ندارد. اگر راننده دارای بیمه است در این صورت حسب قانون بیمه اجباری در صورتی که وسیله نقلیه مسبب حادثه، دارای بیمهنامه موضوع این قانون باشد، جبران خسارتهای وارد شده در حدود مقررات این قانون بر عهده بیمهگر است. که البته می تواند تحت شرایطی مبلغ پرداختی را از راننده مسبب حادثه باز پس گیرد.
سوال مهم اینجا مطرح می شود که اگر راننده مسبب حادثه بیمه نباشد چه اتفاقی می دهد؟ آیا باید خود راننده پرداخت کند؟ آیا نهادی برای حمایت از زیان دیده وجود دارد؟ با ما همراه باشید تا به تمامی این پرسش ها پاسخ دهیم.
مبنای مسئولیت راننده در تصادفات
می توان گفت حسب قوانین موجود در قوانین و قواعد حقوقی مبنای مسئولیت تقصیر راننده می باشد. ماده 335 قانون مدنی بیان می کند: در صورت تصادم بین دو کشتی یا دو قطار راهآهن یا دو اتومبیل و امثال آنها، مسئولیت متوجه طرفی خواهد بود که تصادم در نتیجه عمد یا مسامحه او حاصل شده باشد. و اگر طرفین، تقصیر یا مسامحه کرده باشند هر دو مسئول خواهند بود.
همچنن ماده 528 قانون مجازات اسلامی بیان می کند: هرگاه در اثر برخورد دو وسیله نقلیه زمینی، آبی یا هوایی، راننده یا سرنشینان آنها کشته شوند یا آسیب ببینند. در صورت انتساب برخورد به هر دو راننده، هریک مسئول نصف دیه راننده مقابل و سرنشینان هر دو وسیله نقلیه است. و چنانچه سه وسیله نقلیه با هم برخورد کنند هریک از رانندگان مسئول یک سوم دیه راننده های مقابل و سرنشینان هر سه وسیله نقلیه میباشد. و به همین صورت در وسایل نقلیه بیشتر، محاسبه میشود و هرگاه یکی از طرفین مقصر باشد. به گونه ای که برخورد به او مستند شود، فقط او ضامن است.
بنابراین همان گونه که مشاهده می کنید باید اثبات تقصیر صورت گیرد. اگر معین شود که هر دو راننده یا هر سه و غیره مقصر بودند نیازی به اثبات تقصیر نیست. و هر یک با توجه به خسارتی که وارد کرده اند مسئول خواهند بود.
چه اتفاقاتی شامل حوادث رانندگی می شود و چه کسانی مسئولیت دارند؟
حسب بند پ ماده 1 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به اشخاص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه: حوادث: هرگونه سانحه ناشی از وسایل نقلیه موضوع بند (ث) این ماده و محمولات آنها از قبیل تصادم، تصادف، سقوط، واژگونی، آتشسوزی و یا انفجار یا هر نوع سانحه ناشی از وسایل نقلیه بر اثر حوادث غیرمترقبه. البته این بند استثنائاتی دارد که ادامه به آن می پردازیم.
قانونگذار در ماده 2 قانون بیمه اجباری از لفظ دارنده وسیله نقلیه یاد می کند. حال منظور از دارنده چیست؟ حسب صدر ماده مذکور دارنده اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی هستند. همچنین تبصره ماده مذکور بیان می کند: دارنده از نظر این قانون اعم از مالک و یا متصرف وسیله نقلیه است و هر کدام که بیمهنامه موضوع این ماده را تحصیل کند تکلیف از دیگری ساقط میشود.
مسئولیت راننده در تصادفات در صورت بیمه نبودن
هنگامی که دارنده خودرو را بیمه نکرده باشد، علی القاعده شرکتی بیمه ای هم وجود ندارد تا جبران خسارت کند. در این صورت آیا زیان دیده باید نسبت به راننده مسبب طرح دعوا کند؟ اگر این گونه باشد عدالت زیر سوال خواهد رفت چرا که زیان دیده باید به فکر درمان باشد یا مطالبه خسارت؟ اصلا شاید راننده مسبب متمکن نباشد و توانایی پرداخت را نداشته باشد. آیا اینگونه عدالت رعایت می شود؟
قانونگذار برای این که این اتفاق رخ ندهد و زیان دیده به خسارت خود رسد صندوقی را تحت عنوان صندوق تامین خسارت های بدنی ایجاد کرده تا جبران مافاد کند. البته این صندوق هر خسارتی را جبران نمی کند. خسارات ناشی از تصادفات رانندگی به دو بخش تقسیم می شوند:
الف) خسارات بدنی:
تعریف خسارات بدنی در بند الف ماده 1 قانون بیمه اجباری وجود دارد. در این فرض یعنی ورود ضرر به جسم افراد اگر دارنده بیمه نباشد، صندوق تامین خسارت های بدنی به داد فرد می رسد و خسارات ناشی از مسئولیت راننده در این تصادفات را جبران می کند. صندوق مذکور پس از جبران خسارت نسبت به راننده مسبب طرح دعوا می کند. یعنی صندوق خسارت پرداختی را از راننده مسبب پس می گیرد.
بند ب ماده 4 قانون بیمه اجباری بیان می کند: در صورتی که وسیله نقلیه، فاقد بیمهنامه موضوع این قانون یا مشمول یکی از موارد مندرج در ماده (21) این قانون باشد، خسارتهای بدنی وارده توسط صندوق با رعایت ماده (25) این قانون جبران میشود. در صورت نیاز به طرح دعوی در این خصوص، زیاندیده یا قائممقام وی دعوی را علیه راننده مسبب حادثه و صندوق طرح میکند.
ب) خسارات مالی:
تعریف خسارات مالی در بند ب ماده 1 قانون بیمه اجباری وجود دارد. خسارات مالی همان ضرر و زیانی است که به خودرو یا وسایل فرد وارد می شود. در این حالت دیگر صندوق جبران خسارت نمی کند. بنابراین در این حالت زیان دیده باید نسبت به راننده طرح دعوا کند و از باب خسارت وارده و مسئولیت مدنی جبران خسارت کند. بنابراین در ین نوع از خسارات باد رابطه سببیت اثبات شود تا بتوان به خسارت دست یافت. علت این که صندوق تنها در خسارات بدنی وارد می شود این است که این خسارات اهمیت بیشتری دارند و در اولویت هستند.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
پرداخت دیه از طریق صندوق تامین خسارتهای بدنی
مجازات ترک صحنه جرم در تصادفات رانندگی منجر به فوت
فرضی که خودرو در دست شخصی غیر از دارنده است و بیمه نباشد
مسئولیت راننده در این تصادفات بر اساس قواعد عام مسئولیت مدنی است. یعنی راننده مسبب مسئول جبران خسارت وارده می باشد. این مستندات شامل ماده 335 قانون مدنی که در ابتدای مقاله ذکر شد، ماده 504 قانون مجازات اسلامی و ماده 505 قانون مجازات اسلامی: هرگاه هنگام رانندگی به سبب حوادثی مانند واژگون شدن خودرو و یا برخورد آن با موانع، سرنشینان خودرو مصدوم یا تلف شوند در صورتی که سبب حادثه، علل قهری همچون زلزله و سیل نبوده و مستند به راننده باشد، راننده ضامن دیه است. چنانچه وقوع حادثه مستند به شخص حقوقی یا حقیقی دیگری باشد آن شخص ضامن است.
این امر ممکن است ناشی از 3 دلیل باشد:
- علت بیمه نکردن خودرو نبوده و راننده مسبب حادثه است.
- مالک تکلیف خود را برای بیمه انجام نداده است.
- راننده و دارنده هر دو مسئولیت دارند و این مسئولیت به صورتی تضامنی است.
ضمانت اجرای عدم بیمه خودرو
سوال اساسی اینجا مطرح می شود که اگر تصادفی رخ دهد و خودرو بیمه نباشد آیا مجازاتی وجود دارد؟ باید گفت بله. قانونگذار برای این که هم افراد و هم حاکمیت به مشکل برنخورند بیمه خودرو را اجباری می داند. بر همین اساس اشخاص را مجبور می کند تا خودرو خود را بیمه کنند.
این خودرو بیمه نباشد؛ حسب بند پ ماده 4 قانون بیمه اجباری: در صورتی که خودرو، فاقد بیمهنامه موضوع این قانون بوده و وسیله نقلیه با اذن مالک در اختیار راننده مسبب حادثه قرار گرفته باشد، در صورتی که مالک، شخص حقوقی باشد، به جزای نقدی معادل بیست درصد (20%) و در صورتی که مالک شخص حقیقی باشد به جزای نقدی معادل ده درصد (10%) مجموع خسارات بدنی وارد شده محکوم میشود. مبلغ مذکور به حساب درآمدهای اختصاصی صندوق نزد خزانهداری کل کشور واریز میشود و با پیشبینی در بودجههای سالانه، صددرصد (100%) آن به صندوق اختصاص مییابد.
بیمهگر چه زمانی می تواند به راننده مسبب حادثه رجوع کند؟
حسب ماده 15 قانون بیمه اجباری بیمهگر موظف است تمامی خیارات وارده را جبران کند. اما در این ماده اشاره می شود که در صورت وجود شرایطی بیمهگر می تواند به قائم مقامی از زیان دیده از به علت مسئولیت راننده در تصادفات تقاضای جبران خسارت کند. این موارد شامل:
- اثبات عمد مسبب در ایجاد حادثه نزد مراجع قضایی
- رانندگی در حالت مستی یا استعمال مواد مخدر یا روانگردان موثر در وقوع حادثه که به تایید نیروی انتظامی یا پزشکی قانونی یا دادگاه رسیده باشد.
- در صورتیکه راننده مسبب، فاقد گواهینامه رانندگی باشد یا گواهینامه او متناسب با نوع وسیله نقلیه نباشد. در این صورت بیمه حوادث تعلق نمی گیرد.
- در صورتیکه راننده مسبب، وسیله نقلیه را سرقت کرده یا از مسروقه بودن آن، آگاه باشد.
شرایط رجوع صندوق تامین خسارت های مالی به مسبب زیان
حسب قانون بیمه اجباری این نهاد نباید از زیان دیده یا مسبب حادثه چیزی را به عنوان ضمانت اخذ کند. اما تحت شرایطی می تواند مقدار پرداختی را حسب مورد از مسبب یا بیمهگر دریافت کند:
- در صورتیکه پرداخت خسارت به سبب نداشتن، انقضاء یا بطلان بیمهنامه باشد به مسبب حادثه رجوع میکند.
- در صورتیکه پرداخت خسارت به سبب تعلیق یا لغو پروانه یا توقف یا ورشکستگی بیمهگر موضوع ماده (22) این قانون باشد به بیمهگر و مدیران آن رجوع میکند.
- در صورتیکه پرداخت خسارت به سبب شناختهنشدن وسیله نقلیه مسبب حادثه باشد، پس از شناخته شدن آن حسب مورد به مسبب حادثه یا بیمهگر وی رجوع میکند.
- در صورتیکه پرداخت خسارت به سبب خارج از ظرفیت بودن سرنشینان داخل وسیله نقلیه مسبب حادثه باشد به مسبب حادثه رجوع میکند.
آیا مسئولیت راننده در تصادفات مانع از استفاده وی از بیمه شخص ثالث می شود؟
می توان گفت بله راننده مسبب حادثه نیز دارای بیمه است. اما بیمه شخص ثالث نیست. بلکه قانونگذار راهکاری اندیشیده تا راننده هم بتواند از بیمه استفاده کند. این بیمه همزمان با بیمه شخص ثالث صادر می شود تا راننده هم بیمه باشد.
حسب ماده 3 قانون بیمه اجباری: دارنده وسیله نقلیه مکلف است برای پوشش خسارتهای بدنی واردشده به راننده مسبب حادثه، حداقل به میزان دیه مرد مسلمان در ماه غیرحرام، بیمه حوادث اخذ کند؛ مبنای محاسبه میزان خسارت قابل پرداخت به راننده مسبب حادثه، معادل دیه فوت یا دیه و یا ارش جرح در فرض ورود خسارت بدنی به مرد مسلمان در ماه غیرحرام و هزینه معالجه آن میباشد. سازمان پزشکی قانونی مکلف است با درخواست راننده مسبب حادثه یا شرکت بیمه مربوط، نوع و درصد صدمه بدنی وارد شده را تعیین و اعلام کند.
سخن پایانی
همان طور که بیان شد مسئولیت راننده در تصادفات جبران خسارت است. این راننده باید جبران مافاد کند. اگر راننده دارای بیمه باشد که علی القاعده خسارات پرداخت می شود که تحت شرایطی بیمه می تواند مبلغ را از فرد مسبب حادثه بگیرد. اما اگر راننده مسبب حادثه بیمه نباشد دو حالت ممکن است. خسارت اگر بدنی باشد صندوق جبران می کند و بعدا می تواند از فرد دریافت کند. اما در خسارت های مالی نهادی برای جبران وجود ندارد و فرد باید از راننده مسبب دریافت کند.
همچنین قانونگذار برای افرادی که خودرو خود را بیمه نمی کنند مجازات هایی در نظر دارد که بر اساس شخص حقوقی یا حقیقی بودن تفاوت دارد.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل کیفری تهران و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!