حسب قواعد قانونی که برگرفته از شرع هستند؛ در ایران اگر فرزندی از والدین خود زودتر فوت کند از ما ترک پدر یا مادر خود ارثی نمی برد. البته تحت شرایطی می توان سهم الارث فرزندان فرزند (نوه ها) فوت شده را به آنان داد.
حال سوال اینجا مطرح می شود که چرا به این فرزند ارث نمی رسد؟ علت آن چیست؟ آیا راهی وجود دارد که این فرزند از والدین خود ارثی ببرد؟
اگر بخواهیم به صورت کلی پاسخ بدهیم باید بگوییم بله می شود. یعنی اگر فرزند زودتر از پدر و مادر فوت کند ارث می برد اما شرایطی دارد. با ما همراه باشید تا مفصل در این موضوع به بحث و گفت و گو بپردازیم.
چرا به فرزند فوت شده ارثی نمی رسد؟
مهم ترین مسئله این است که چرا این فرزند از پدر خود ارث نمی برد؟ چرا در مورد ارث فرزندان فرزند فوت شده یا همان نوه ها از جد خود ارثی نمی برند؟
در ابتدای مقاله بیان شد که در فقه اسلامی این قانون بیان می شود. و به تبع آن قانون مدنی در این مورد ماده قانونی تصویب کرده است. ما توان این را نداریم که به صورت دقیق به چرایی آن بپردازیم. بنابراین به مصلحتی که خداوند قرار داده بسنده می کنیم.
اما ممکن است در دولتی دیگر اینچنین قانونی نباشد. چرا که در دولت ها عقاید متفاوت است و سرچشمه قانونگذاری به یک شکل نمی باشد.
اما ماده 875 قانون مدنی به صراحت به این موضوع پرداخته: شرط وراثت زنده بودن در حین فوت مورث است و اگر حملی باشد در صورتی ارث میبرد که نطفه او حین‌الموت منعقد بوده و زنده هم متولد شود اگر چه فورا پس از تولد بمیرد.
بنابراین در قانون مدنی یکی از شروط ارث بری زنده بودن مورث است. پس اگر فرزندی از والدین خود زودتر وفات کند از ماترک ارثی نمی برد.
اگر فرزند قبل از والدین فوت کند، آیا به فرزندان متوفی ارث می رسد؟
این نکته را باید اول این مطلب بیان شود؛ طبق قاعده کلی اگر فرزند زودتر از والدین خود فوت کند به فرزندان آن ارثی نمی رسد. اما برای فهم بهتر می توان این عنوان را به دو بخش تقسیم کرد.
- والدین تنها یک فرزند داشته اند: در این حالت چون هیچ ورثه ای از درجه اول وجود ندارد ماترک به فرزندان فرزند متوفی اعم از پسر یا دختر داده می شود. به عنوان مثال رضا دارای سه فرزند به نام های سهراب، مازیار و ساناز دارد. او از پدر خود زودتر فوت می کند و هیچ خواهر یا برادری ندارد. پدر رضا 5 سال بعد به دلیل بیماری از دنیا می رود. در این حالت چون پدر رضا هیچ فرزندی ندارد ارث به درجه دوم می رسد و فرزندان رضا بنا به میزان سهم خود ماترک را تقسیم می کنند.
- والدین دارای فرزندان متعددی هستند: این متفاوت است. در این مورد چون وارثین درجه اول از طبقه اول حضور دارند دیگر به فرزندان فرزند فوت شده ارثی نمی رسد. مثال: پدر دارای 4 فرزند به نام های علی، جواد، محمد و مریم دارد. علی از پدر خود زودتر فوت می کند و دارای 2 فرزند است. پدر پس از 16 سال فوت می کند. در این حال دیگر 2 فرزند علی از ماترک ارث نمی برند چرا که جواد، محمد و مریم از درجه اول طبقه اول وجود دارند.
قانون ارث برای فرزند فوت شده قبل از مادر
همانطور که در ابتدای مقاله عنوان شد حسب ماده 875 قانون مدنی شرط ارث بری زنده بودن است. این ماده بیان می کند: شرط وراثت زنده بودن در حین فوت مورث است و اگر حملی (جنین) باشد در صورتی ارث میبرد که نطفه در زمان مرگ مورث منعقد شده و زنده هم متولد شود اگر چه فورا پس از تولد بمیرد.
همچنین شرط دیگر در ارث بری نبود مانع است. به عنوان مثال یکی از طبقات ارث خواهر و برادر هستند. اگر متوفی دارای دو فرزند باشد و دو خواهر و یک برادر هم داشته باشد؛ با این که آنان زنده هستند اما در صورت وجود طبقه اول طبقه دوم ارث نمی برند. و در این حالت دو فرزند مانع از ارث بری خواهر و برادر می شوند.
این نکته را هم از یاد نبرید؛ اگر فرزند قبل از والدین فوت کند ارث نمی برد و تفاوتی ندارد که زودتر از پدر یا مادر خویش فوت کند. شما می توانید جهت اطلاع بیشتر به وکیل حقوقی تهران مراجعه کنید.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر به عناوین ذیل مراجعه فرمایید:
اگر پسر زودتر از پدر فوت کند ارث می برد؟
این نکته را باید به صورت کلی بیان کرد که فرزندی اعم از دختر و پسر قبل از والدین خود فوت کند ارث نمی برد. اما همان طور که بیان شد این امکان وجود دارد تا به نحوی از انحا سهم الارث پسر فوت شده یا بیشتر یا کمتر را به فرزندان متوفی داد.
این مورد زمانی پیش می آید که پدر یا مادر به غیر از فرزند فوت شده فرزندان دیگری داشته باشد. یعنی از افراد درجه اول طبقه اول کسانی وجود داشته باشند. اما اگر از افراد درجه اول طبقه اول کسی نباشد قاعدتا ماترک به فرزندان فرزند فوت شده که همان نوه ها باشند می رسد.
پدری که از فرزند زودتر فوت کرده و سهم الارث آن به فرزندش نرسیده چه حکمی دارد؟
یکی از حالاتی که در فروض حقوقی مطرح است؛ این است که پدر از فرزند خود زودتر فوت می کند. و بنا به هر علتی ما ترک بین ورثه تقسیم نمی شود. مثلا بین ورثه در مورد تقسیم ترکه اختلافی حاصل شده و به دادگاه رجوع کرده اند. در این مابین یکی از ورثه فوت می کند. تکلیف چیست؟
در این حالت چون وارث در زمان مورث خود در قید حیات بوده علی القاعده مالک سهم خود بوده؛ بنابراین سهم الارث او بین ورثه که همان نوه ها هستند تقسیم می شود. به این مثال دقت کنید تا بهتر متوجه این امر شوید. پدری دارای 3 فرزند به نام های محسن، صادق و علی می باشد. پدر در سال 1398 فوت می کند. در این صورت ماترک متوفی باید بین محسن، صادق و علی تقسیم شود. اما محسن قبل از تقسیم ترکه فوت می کند. در این صورت باید سهم محسن را به فرزندانش بدهند و فرزندان محسن حسب قانون ارث را بین خود تقسیم کنند.
طرقی که پدر می تواند سهم الارث فرزند خود را به نوه های خود بدهد
همان طور که تا الان متوجه شدید اگر فرزند از پدر خود زودتر فوت کند دیگر فرزندانش از اموال پدربزرگ خود ارثی نمی برند. یعنی ارث فرزند فوت شده به فرزندانش نمی رسد. اما طرق مختلفی وجود دارد که پدر می تواند سهم الارث فرزند خود را که فوت کرده به فرزندان آن بازمانده بدهد.
الف) وصیت نامه:
همان طور که می دانید افراد می توانند در قالب وصیت نامه در مورد اموال خود قبل از مرگ تصمیم بگیرند. البته این نکته را از یاد نبرید که وصیت کننده تنها تا یک سوم اموال خود را می تواند وصیت کند و مازاد را باید وراث تنفیذ کنند. بنابراین پدربزرگ می تواند تا قبل از فوت خویش در قالب وصیت نامه هر مقدار که بخواهد به نوه های خود اموالی را بدهد.
ب) هبه:
پدربزرگ می تواند هر چقدر از اموال خود را که بخواهد چه به میزان سهم فرزند خود که فوت کرده و چه بیشتر در قالب عقد هبه به نوه های خویش بدهد. این نکته را مد نظر داشته باشید چون هبه عقدی است عینی باید قبل از فوت صورت گیرد و قبض و اقباض صورت گیرد.
ج) صلح نامه:
یکی دیگر از طرقی که می توان اموالی را به بازمانگان فرزند متوفی داد در قالب صلح نامه است. در صلح نامه می توان مال را قبل و یا بعد از وفات صلح کننده به افراد مد نظر داد.
د) تملیک مال:
این روش قبل از فوت پدر می باشد. که راحت ترین کار ممکن است. این تملیک ممکن است دادن ملک و یا وجه نقد باشد. اگر ملکی باشد؛ پدربزرگ با مراجعه به دفاتر اسناد رسمی می تواند آن ملک را به نام نوه های خود بزند. و بدین نحو سهم فرزند خود را به نوه هایش بدهد.
همان طور که مشاهده کردید طرق مختلفی برای این امر وجود دارد. شما این امکان را دارید که به وکیل ارث در تهران مراجعه کنید و با مشاوره ای دقیق دست به این امر زنید. این کار عقلایی ترین امر ممکن است. چرا که وکیل شما را به بهترین نحو ممکن راهنمایی می کند.
سخن پایانی
همان طور که مشاهده کردید ما در این مقاله به قانون ارث برای فرزند فوت شده قبل از پدر پرداختیم.
اگر فرزند قبل از پدر فوت کند به این علت که وجود ندارد دیگر نمی تواند از پدر خود ارث برد. در این حالت پدر می تواند با طرق مختلفی به نوه های خود اموالی را بدهد. و این کار بر خلاف قانون نمی باشد. چرا که هر شخص اختیار اموال خود را دارد و می تواند در آن ها هر دخل و تصرفی که بخواهد انجام دهد. بهترین مشاور برای این امر قاعدتا وکیل حقوقی تهران است که می تواند به شما راهنمایی دهد.
خدمات گروه وکلای حق وران
گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل وکیل حقوقی تهران، وکیل خانواده، وکیل ارث در تهران و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.
مشاوره رایگان
اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.
مشاوره حضوری
برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.
مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین
سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.
دیدگاه کاربران
بنده پدرم در سن ۳۴سالگی در سال ۷۲ بر اثر ایست قلبی از دنیا رفته و بنده ۴۴ روز بعد متولد شدم و پدر بزرگم هم سال ۸۹ فوت کرده باید خدمتتون بگم که پدر بزرگم یکی از سرمایه‌دارها و ملاکهای بزرگ استانمون بوده یه عالمه طلا و ملک از خودش به جا گذاشته و همه عمو وعمه‌ها میگن این سرمایه رو پدر شما درآورده ولی الان که موقع تقسیم اموال شده هیچ ارثی از سهم پدرمون به ما نمیرسه این واقعاً عدالت نیست حتیٰ اگه نصف سهم پدرمون رو هم به ما میدادن زندگیمون از این رو به اون رو میشد.
نمیدونم الان باید یقه کیو بگیرم به خاطر این نا عدالتی ولی هیچوقت هیچکسو نمیبخشم به خصوص پدر بزرگمو چون اون خودش باید تکلیف مارو روشن میکرد و مارو گیر این گرگهای گرسنه نمینداخت…
واقعا قانون ظالمانه ای است برای بازمانده های متوفی.یک دفعه هم پدر و یا مادرت رو از دست بدی و یتیم بشی و هم بی پول و بی سرپناه.
الان در جنگ و تصادف و بیماری این همه جوان ازدست می دهیم که بچه کوچک هم دارند آخه این چه قانون مسخره و ظالمانه آیه🤔😢
من مادرم یه آدم دلسوز و مهربونی بود و وقتی زودتر از والدینش فوت کرد و چرا نباید به فرزندانش سهم نرسد و من موندم مگه آن فرزند از شکم پدر مادرش نیامده است و واقعآ ظالمانست لطفا اگه این قانون عوض بشه خیلی از آدما ک در مشکلات خود خوشحال می‌شوند ممنون میشم برسی کنید و من واقعآ سالهاست ۵ ساله منتظر عوض شدن این قانونم
با سلام و وقت بخیر
دوست عزیز ما یک موسسه حقوقی هستیم که به افراد مشاوره حقوقی میدهیم و پرونده افراد رو پیگیری میکنیم و هیچ دخالتی در قانون گزاری نداریم.
من مادرم زودتر از پدر مادرش فوت شده و به فرزندانش نمیدونم چرا سهم نمیرسه و من واقعآ شاکی ام
بنده اصلا نمیتوانم قانع بشم که چگونه فرزندی که زودتر از پدر و مادر خود میمیرد اما خودش فرزند دارد و زن و بچه دارد یعنی این فرزند برای پدر و مادر خود نوه ها و زنش به جای گذاشته است و بعد به فرزندان این فرزند فوت شده ارثی نمیرسد در صورتی چنین چیزی درست است که آن فرزند فقط و فقط مجرد بوده باشد ولاغیر .مطمئن باشید که در قاانون اسلام این موضوع تحرف شده است
سلان، سوال شما دقیق است و انسان دوستانه.
راههای هببه و مصالحه، راهکار خوبییه .
اما صحبت اینه کسی که فوت میکنه وارثین رو که در قید حیاتند، حاضر میکند. مرده قابل احضار نیست.
با سلام وتحیت.بنده به ضرس قاطع میگم که این قانون ۱۸۰ درجه با احکام اسلام در تضاده.اسلام دین عقلانیت هست کجای این قانون با عقل سازگاره.
مادر بنده تا لحظه آخر عمرش زحمت پدر و مادرش رو کشیده وشوهر و بچه هاش رو ول میکرد تا به امور پدرو مادرش برسه ولی بعد ازمرگش همون پدر ومادر باداشتن چندین هکتار زمین وباغ یک وجب زمین بهش ندادن. و فرزندانش هم بسیارنیازمند هستن. بعد دختر و پسری که خبری ازشون نبود الان صاحب همه چیز شدن و اونا هم یک ریال سهم به مادر ما ندادن.. کجای این قانون با عقل جور درمیاد درکجای قرآن اومده که فرزند فوت شده ارث نمیبره. شما فرض بگیرید فرزندی که تمام بار زندگی پدر ومادرش رو به دوش میکشه بعد تو یک تصادف خانوادگی یک دقیقه زودتر ازهمون پدر ومادر میمیره ازشون ارث نمیبره کجای اسلام این حرف رو پیذیره. کدوم عدالتی این منطق رو قبول میکنه.
سلام این قانون حتما باید بررسی بشه و تغییر پیدا کنه در دینی که دم از عدالت میزنه همچین قانونی در تناقض کامل هست ،ادم شک میکنه که شاید قانون گذار از این قانون سود میبرده که همچین قانونی گذاشته،بی عدالتی محض و ظلم در حق بچه یتیم هست والسلام
هیچ کجای قرآن و دین خدا اینو نگفته ،اینو خودشون در اوردن و گند زدن به همه چیز،من هم مشکل شما رو دارم ولی میگن قانون همینه
آیاکسانی که این قانون سرتاپا خارج از عدالت وظالمانه را اجرامی کنند خودشان را می توانند در این وضعیت که برای من اتفاق افتاده بگذارند. آیا بازماندگان فردفوت شده در صورت عدم درآمد می توانند امرارمعاش داششته باشند. آیامطمئن بوده قانون پدربزرگ یک فرشته است و صلح اموال برای نوه هایش انجام میدهد. متولیان قانون گذار تمنا می کنم این قانون رااصلاح نماید. اسلام دین کامل است ومطمئن هستم در این مورد اشتباهی صورت گرفته است
با سلام من پدرم سال ۶۸فوت کرده سال۹۰پدربزرگم فوت کرده یعنی پدرم قبل از پدربزرگم فوت کرده حتی قبل از مرگ پدرم زمین های کشاورزیشون رو پدرم وعموم نوجوانانی تقسیم کردن تمام مردم اون منطقه هم میدونن که زمینهای پدرم جدا بوده الان عموم میخواد از من شکایت کنه میگه که چون برادرم (پدرمن) قبل ازپدرم (پدربزرگم) فوت شده زمین بهت ارث نمیرسه درصورتی که پدربزرگم مرده آیا در دادگاه این حق رو داره که سهم زمین های پدرم رو بخواد ببره؟
با سلام و وقت بخیر این مورد نیاز به بررسی مدارک و جزئیات مختلف داره اگر زمین ها به نام پدر شما سند خورده باشه یعنی پدربزرگ شما در دوران نوجوانی که تقسیم مال کردن اگر زمین ها سند زده باشند به نام پدر شما فرد نمیتونه کاری بکنه اما اگر سندی نباشد نیاز به بررسی اسناد و مدارک شما داره که نیاز هست حتما با وکیل مشورت کرده و بعد اقدام به انجام کار کنید. برای مشاوره دقیق و تخصصی میتونید از مشاوران گروه وکلای حق وران وقت خودتون رو رزرو کنید. با تشکر از همراهی شما
این قانونِ بی رحم باید عوض بشه
بی رحم ترین و بی عدالت ترین و بی منطق ترین قانونی که در قانون جمهوری اسلامی هست همین قانونیه که اگر فرزندی قبل از پدرش به هر دلیلی فوت کند ارثی به فرزندان اون پسر تعلق نمی‌گیرد، مگه همین که پدرشون فوت میشه کم دردیه …
سلام برادر من هم سال هاست فوت شدن ولی ما همگی با پدرمون صحبت کردیم و حقی که اگر برادرم زنده می بود ،بهش تعلق می گرفت رو به دو فرزندش صلح کرد
درود به شرف شما
سلام من مادرم زودتر از پدر مادرش فوت کرده و ۳ تا بچه داره و قانون نمیرسه ارث به فرزندانش من موندم واقعأ لطفا پیگیری کنید و به نا ام رحم کنید و عوض کنید این قانون رو ممنون
سلام وقت بخیر مادر من قبل از مادر بزرگم به رحمت خدا رفته و پدر بزرگمم قبل از مادرم به رحمت خدا رفته آیا به نوه ها ارث میرسه
سلام وقت بخیر
شما نسبت به اموالی که از آن پدربزرگتان بوده است ارث می برید اما نسبت به اموال مادربزرگتان سهمی ندارید. چرا که وقتی وارث از مورث زودتر فوت کند دیگر به ورثه ورثه ارث نمی رسد.
من خودم یتیمم ،تو همین ۱۴۰۵ همچی مشکلی دارم ،واون مالی که پدرم درقید حیاط داشتن وپدربزرگم درزنده بودن داده بود،همون مال روهم ،عمه هام با عموم طلب کردن ،واقعاا قانون نداریم اصلا ،مگه میشع چیزیو که ادم دودستی به کسی داده رو طلب کرد بعداز فوتش ،که الن رسیده منو داداشم.
قانون باید عوض بشه،وفرزندی که زودتراز والدین از دنیارفته،سهم ارثش باید به بچه هاش برسه،دراین دنیابه حدکافی به بچه هاش ظلم خدایی شده که پدرزودتراز پدربزرگ از دنیارفته،قانون خوبی نیست،باید عوض بشه..
با سلام و احترام
دنیا ، دنیای آزمون و خطاست . خداوند می‌خواهد بندگانش را بیازماید تا ببیند در حق مظلومان چه می‌کنند. در قرآن در مورد کمک به یتیمان و کفالت بچه های یتیم زیاد سفارش شده وارثان می‌توانند با توافق همدیگر و دلجویی از نوه هایی که مادر یا پدرشان را از دست داده ، آنها را در سهم ارث پدر بزرگشان شریک کنند که رضایت خداوند هم در این است
برادر محترم قانون اسلام وخدا هست ازخودتون نظر ندهید کسی که زودتر از پدر ومادر فوت میکند دیگر حقی ندارد چه بسا آن فرزندی که فوت کرده بزه وخلافکار باشد چرا همش میگویید کسیکه فوت کرده ادم‌خوبی بوده فرزندانش ارث میبرند اسلام وقران کاملترین دین هست
کجای اسلام اینطوری گفته اگه اسلام اینطوری پس هیچ حقی در کار نیست در قرآن هم چیزی ذکر شده یا گفته حقه یتیمان
چرا اینقد شلوغش میکنید شما چکاره هستید که همه چیز را میخواهید به نفع خود تغییر دهید قوانین خدارا زیر سوال می‌برید این قانون نرسیدن ارث به فرزند قبل ازفوت پدر را خدا وقرآن ومراجع تقلید ازفقه اسلامی تایید کردن *** (((اسلام بعد فوت فرزند قبل ازوالدین راه راباز گذاشته اگر پدر ومادری که زنده هستن ازفرزند خود راضی بوده باشن بعد ازفوت فرزند می‌توانند در((قالب صلح)) به فرزندان متوفی ارث دهند)))
ما الان درگیر همین موضوع ارث بدلیل فوت زودتر پدرمون قبل از مادرش هستیم. تمام زندگی پدر من خرج هزینه مادر و دوبرادرش شده و چون بزرگترین فرزند بود و پدری نداشت تمام مسئولیت خانواده رو از هر لحاظ داشت کما اینکه از زن و بچش میزد که به مادر و برادراش بده حالا هم اموالی داره به مادرش ارث میرسه ولی مادربزرگ هم میگه نمیخوام و سنشون بالاست و بسیار ناتوان ولی کاری نمیتونیم انجام بدیم تا زمانی که مالیات مشخص نشه که اونم معلوم نیست کی باشه نمیتونیم ارث به خودمون برگردونیم ،
متاسفانه عموهام هم دارن بشکن میزنن که مادربزرگ فوت کنه و اموالی مال بچه ها و زن متوفی هست متاسفانه با قوانین ظالمانه به عموهایی میرسه که سر سوزنی در این اموال حقی ندارند
سلام عرض ادب
اساتید محترم از نکات حقوقی ارث لذت بردم و پ ممنونم ان شائ الله بیشتر از این مطلب بهرمند شویم
ب نظر من کسی ک پدرخود را از دست داده و یتیم شده باید مشابه پدرش ارث ببرد و این قانون واقعا ظالمانه هستش
در واقع فرزندی که یتیم شده به شدت نیاز به این ارث دارد چون سر پناه خانه و نان آور خانه فوت شده و نسبت خونی از بین نرفته این یک ظلم روشن و واضح است که باید تجدید نظر شود قرآن خیلی چیزا را گفته و تفسیر قرآن در زمان های گذشته و حال متفاوت است لازم به تجدید نظر است و واقعیت را بید دید
نمی‌فهمم بر چ اساسی میگن بعد از فوت پدر یا مادر بچهاشون ارث نمی‌برن
خیلی بی عدالتیه
موافقم.خیلی به شدت
قانون ظالمانه ای که اگر فرزند زودتر از پدر فوت کند به بچه های او ارثی از پدر بزرگ نمیرسد باید تغییرکند چون واقعا بی عدالتی در حق نوه هایی است که پدر خود را از دست داده اند. در این مواقع در اکثر کشورها نوه ها از پدر بزرگ ارث میبرند
نظر شما کاملا درسته. ولی در نظر داشته باشید که بقیه کشورها گرفتار اسلام و قوانین اسلامی نیستند. ولی در جامعه ما خیلی قوانین ظالمانه که از اسلام گرفته شدن اجرا میشن