قرار اناطه چیست؟ تعریف و شرایط

آشنایی با اصطلاحات حقوقی، نخستین گام برای درک بهتر فرآیندهای پیچیده دادرسی در دادگاه ها است. یکی از نهادهای مهم و کاربردی در آیین دادرسی که نقش بسزایی در جلوگیری از صدور آرای متعارض دارد، «قرار اناطه» است. گاه در جریان رسیدگی به یک پرونده، کشف حقیقت یا صدور رای نهایی، منوط و وابسته به اثبات موضوعی است که رسیدگی به آن از صلاحیت دادگاه رسیدگی کننده خارج بوده و باید در مرجع قضایی دیگری بررسی شود. در این مقاله به بررسی ماهیت حقوقی قرار اناطه، مصادیق آن در دعاوی حقوقی و کیفری و ضوابط قانونی آن می پردازیم.

تعریف قرار اناطه

هر زمان که می خواهید مطلب جدیدی را یاد بگیرید بهتر است ابتدا معنای لغوی آن را درک کنید. اناطه در لغت به معنای منوط کردن و موکول شدن است. معنای حقوقی و اصطلاحی آن دور از معنای لغوی آن نیست. در حقوق اگر پرونده ای حقوقی یا کیفری منوط به آن باشد که در دادگاه مقابل آن یعنی اگر حقوقی باشد دادگاه کیفری و اگر کیفری باشد دادگاه حقوقی به اثبات رسد قاضی قرار اناطه صادر می کند.

اگر بخواهم روشن تر بیان کنم باید بگویم که مثلا در دادگاه حقوقی قرار است به یک موضوع کیفری رسیدگی شود و تا زمانی که آن مورد کیفری روشن نشود امکان رسیدگی وجود ندارد. برای درک بهتر به این مثال دقت کنید. مثلا زنی به جرم ترک نفقه از شوهر خود شکایت می کند. وقتی که دادگاه تشکیل و روند رسیدگی شروع می شود، شوهر منکر وجود رابطه زوجیت می شود. در این مورد چون اثبات زوجیت در صلاحیت دادگاه حقوقی است قاضی دادگاه کیفری قرار اناطه صادر می کند. و تا زمانی که در مورد زوجیت تعیین تکلیف نشود امکان رسیدگی کیفری وجود ندارد. چرا که اگر زوجیتی نباشد این قضیه کیفری سالبه به انتفاء موضوع شده و از قابلیت رسیدگی خارج می شود.

قرار اناطه در دعاوی مالیاتی

ممکن است این سوال در ذهن شکل گیرد که آیا صدور قرار اناطه در دعاوی مالیاتی و اختلافات مودیان با سازمان امور مالیاتی نیز کاربرد دارد یا خیر؟ در پاسخ باید گفت اگرچه مراجع رسیدگی به اختلافات مالیاتی (مانند هیئت های حل اختلاف مالیاتی) ماهیتا دادگاه های عمومی دادگستری محسوب نمی شوند، اما ماهیت برخی از اختلافات مالیاتی به‌گونه‌ای است که حل و فصل آن ها متوقف بر اثبات حقوقی مسائل در مراجع قضایی است.

به عنوان مثال، گاهی اوقات تشخیص بدهی مالیاتی یا میزان درآمد واقعی مودی، به طور مستقیم منوط به احراز مالکیت، صحت معاملات، ابطال یا صحت اسناد رسمی، یا اثبات ورشکستگی در دادگاه حقوقی است. در چنین مواردی، اگر هیئت های حل اختلاف مالیاتی یا مراجع رسیدگی کننده با مسئله ای روبه‌رو شوند که حل آن خارج از صلاحیت ذاتی آن ها و در صلاحیـت دادگاه های عمومی حقوقی یا کیفری باشد، روند رسیدگی مالیاتی تا تعیین تکلیف نهایی آن موضوع در مرجع صالح متوقف می شود تا از صدور تصمیمات متعارض یا تضییع حقوق مودی جلوگیری گردد.

قرار اناطه در آیین دادرسی مدنی

حسب ماده 19 قانون آیین دادرسی مدنی که بیان می کند: هرگاه رسیدگی به دعوا منوط به اثبات ادعایی باشد که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه دیگری است، رسیدگی به دعوا تا اتخاذ تصمیم از مرجع صلاحیتدار متوقف می‌شود. در این مورد، خواهان مکلف است ظرف یک ماه در دادگاه صالح اقامه دعوا کند و رسید آن را به دفتر دادگاه رسیدگی‌کننده تسلیم نماید، در غیر این صورت قرار رد دعوا صادر می‌شود و خواهان می‌تواند پس از اثبات ادعا در دادگاه صالح مجدداً اقامه دعوی نماید.

بنابراین اگر در دعوایی بنا باشد که دادگاه دیگری به آن موضوع رسیدگی کند رسیدگی در دادگاه اول متوقف می شود و تا زمانی که رای دادگاه دوم صادر نشود دادگاه اول نمی تواند رایی صادر کند.

قرار اناطه در آیین دادرسی کیفری

حسب ماده 21 قانون آیین ادرسی کیفری که بیان می کند: هرگاه احراز مجرمیت متهم منوط به اثبات مسائلی باشد که رسیدگی به آنها در صلاحیت مرجع کیفری نیست، و در صلاحیت دادگاه حقوقی است، با تعیین ذی نفع و با صدور قرار اناطه، تا هنگام صدور رای قطعی از مرجع صالح، تعقیب متهم، معلق و پرونده به صورت موقت بایگانی می‌شود. در این صورت، هرگاه ذی نفع ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ قرار اناطه بدون عذر موجه به دادگاه صالح رجوع نکند و گواهی آن را ارائه ندهد، مرجع کیفری به رسیدگی ادامه می دهد و تصمیم مقتضی اتخاذ می کند.

همان طور که در ماده فوق بیان شد در موردی که دادگاه کیفری صالح به رسیدگی نباشد دادگاه حقوقی باید رای مقتضی را صادر کند.

سخن پایانی

هر زمان که می خواهید مطلب جدیدی را یاد بگیرید، بهتر است ابتدا معنای لغوی آن را درک کنید. اناطه در لغت به معنای منوط کردن و موکول شدن است. معنای حقوقی و اصطلاحی آن نیز دور از معنای لغوی آن نیست. در حقوق، اگر پرونده ای حقوقی یا کیفری منوط به آن باشد که در دادگاه مقابل (یعنی اگر پرونده حقوقی است، نیاز به اثبات امر در دادگاه کیفری باشد و بالعکس) به اثبات برسد، قاضی «قرار اناطه» صادر می کند.

خدمات گروه وکلای حق وران

گروه وکلای حق وران پاسخگوی نیازهای شما در مسائل مختلف حقوقی از قبیل بهترین وکیل کیفری در تهران و … می باشد. خدمات حق وران به صورت ارائه مشاوره حضوری، تلفنی، آنلاین می باشد.

مشاوره رایگان

اگر به دنبال دریافت اطلاعات بیشتر و پرسش و پاسخ یا وکلای حق وران هستید می توانید از لینک ( مشاوره رایگان) اقدام کنید.

مشاوره حضوری

برای مشاوره حضوری با گروه وکلای حق وران، می توانید با شماره های (۰۲۱۸۸۱۰۹۵۶۰) تماس بگیرید و وقت خود را رزرو کنید.

مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین

سریع ترین و بهترین راهکار برای حل مشکلات حقوقی و گرفتن راهکار مشاوره حقوقی است. تیم ما در طول روزهای کاری آماده پاسخگویی به شماست. با تماس با ما و یا رزرو وقت مشاوره، شما می توانید به صورت مستقیم با یک مشاور حقوقی ارتباط برقرار کنید. برای مشاوره باید از طریق لینک زیر (رزرو مشاور) اقدام به رزرو مشاوره نمایید. پس از پرداخت وجه مشاوره و دریافت شماره تماس وکیل، در اسرع وقت می توانید با وکیل مورد نظر ارتباط برقرار کنید.